ECB

Strategie van ECB onder de loep, en wie weet op de schop

Christine Lagarde, president van de Europese Centrale Bank, droeg een broche van een uil. Zo noemde zij zichzelf tijdens haar aantreden vorig jaar.Beeld Getty Images

Voor de tweede keer in twintig jaar gaat de Europese Centrale Bank haar eigen beleid tegen het licht houden. Voorlopig blijven de rentes historisch laag. 

De Europese Centrale Bank (ECB) gaat haar eigen doen en laten eens grondig binnenstebuiten keren, ­mogelijk met verstrekkende gevolgen. Er volgt dit jaar een grondige ­beleidsevaluatie, zei de net aangetreden president Christine Lagarde gistermiddag op een persconferentie in Frankfurt. Uit die persconferentie bleek dat ze ongeveer met dezelfde vragen zit als het aanwezige journaille.

Bijvoorbeeld: is de ECB-doelstelling om de inflatie naar ‘2 procent of net daaronder’ te krijgen nog wel van deze tijd? En hoe bereik je die ­mate van prijsstijgingen dan, met welk beleid? Stimuleert de centrale bank het continent trouwens niet juist de economische afgrond in doordat haar beleid van lage rentes te veel bijeffecten sorteert? En, tot slot, gaat de ECB zich meer met het klimaat­beleid van financiële instellingen bemoeien dan ze nu al doet?

Banken blijven betalen voor stallen

Lagarde verwacht de antwoorden daarop uiterlijk in december dit jaar uit de grote beleidsevaluatie. Zo’n ­introspectie komt niet vaak voor, de laatste was in 2003.

Voorlopig verandert er niets aan het huidige stimuleringsbeleid van de ECB. De ‘spaarrente’ die commerciële banken krijgen voor het stallen van overtollig geld bij de centrale bank blijft negatief, op min 0,5 procent, waardoor banken dus betalen voor dat stallen. De rente waartegen ze mogen lenen van de ECB blijft staan op 0 procent, waardoor dat lenen dus gratis is. Tot slot blijft de centrale bank nog bedrijfs- en staatsleningen opkopen van banken, maandelijks voor 20 miljard euro, om zo meer ruimte te creëren voor het uitzetten van nieuwe leningen.

Met dat beleid wil de ECB de bestedingen van consumenten en bedrijven aanjagen. Voor huishoudens en bedrijven is het nu immers goedkoop lenen, en duur sparen. Lagarde zegt deze koers te blijven varen tot de inflatie eindelijk in de buurt komt van 2 procent. Volgens haar gaat het de goede kant op. Afgelopen november bedroeg de inflatie 1 procent, in december 1,3.

Bubbels in de markt

Nu is er wel kritiek op dit zogeheten ‘verruimende beleid’, onder meer van ECB-directieleden, onder wie de Nederlander Klaas Knot. Schiet het zijn doel niet voorbij? Er is bijvoorbeeld kans op bubbels in de aandelen- en huizenmarkt. Bovendien, zo liet De Nederlandsche Bank deze week nog zien: Nederlanders blijken alleen maar méér te gaan sparen bij een lage rente. Een beetje gek, maar enigszins verklaarbaar. Consumenten stellen zich spaardoelen, bijvoorbeeld een studie voor hun kind of een aanbetaling van een huis. Bij een lage spaarrente moeten ze meer sparen om dat doel te bereiken. Niet echt wat de ECB in gedachten had bij het omlaag schroeven van haar rentestanden.

Al dit soort onbedoelde neven­effecten worden deel van de beleidsevaluatie. Net als hoe de ECB die inflatie überhaupt het best kan meten. Welke prijsstijgingen ze wel en niet mee moet nemen in haar virtuele winkelwagentje. Ook zou eruit kunnen volgen dat de ECB zich harder moet laten gelden op klimaatgebied. Niet per se uit politieke voorkeur, wél omdat het niet inschatten van klimaatrisico’s door bedrijven een gevaar oplevert voor de financiële stabiliteit in Europa. En daarmee, natuurlijk, ook voor de inflatiedoelstelling.

Lees ook:

Banken in het nauw door beleid van de Europese Centrale Bank

Banken maken moeilijker winst door beleid van de Europese Centrale Bank, toont nieuw onderzoek aan. Daarmee zou dat beleid weleens averechts kunnen werken.

DNB-baas Klaas Knot waarschuwt: ‘Mondiale economie kwetsbaar bij langdurig lage rente’

Langdurige lage rente levert veel gevaren op, waarschuwt DNB-baas Klaas Knot.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden