InterviewArbeidsmarkt

Spanning in de polder: corona heeft sfeer bij onderhandeling over cao verhard, zegt FNV

Zakaria Boufangacha Beeld Liesbeth Dinnissen – FNV
Zakaria BoufangachaBeeld Liesbeth Dinnissen – FNV

De FNV heeft sinds december niet minder cao’s afgesloten dan in tijden zonder corona. Maar dat is nog geen reden tot feest.

“Er is een spanning in de polder”, zegt FNV-vicevoorzitter Zakaria Boufangacha in een zaaltje op de zevende verdieping van het FNV-hoofdkantoor in Utrecht. Tegenover hem vier journalisten en drie videocamera’s, voor de kijkers via YouTube.

De grootste vakbond van Nederland blikt terug op de eerste helft van het cao-seizoen dat vorig jaar december begon. Hoewel tot nu toe 102 nieuwe cao’s zijn afgesloten voor 830.000 werknemers – ongeveer evenveel als in een tijd zonder crisis – baart de manier waarop die onderhandelingen soms gaan hem zorgen.

“Een toenemend aantal werkgevers grijpt de crisis aan om goede afspraken over loon en betere arbeidsvoorwaarden uit te stellen”, zegt hij. “Ze verschuilen zich achter corona. Terwijl de meeste sectoren ondanks de pandemie goede zaken hebben gedaan, of er na een dip weer goed voor staan. Daar profiteren werknemers te weinig van.”

Supermarkten met hoge winsten

Dat moet anders, vindt de bond. Boufangacha: “Ik denk dat er een V-vormige correctie komt en dat de planbureaus hun groeiprognoses zullen verhogen. Werkgevers dreigen in dezelfde fout te vervallen als na de vorige crisis, met meer flexbanen en lonen die achterblijven bij de economische groei.”

Als voorbeeld noemt hij de supermarkten die in weerwil van stakingen en acties al maanden weigeren in te gaan op de looneis van 5 procent. “Zij hebben eenzijdig het besluit genomen een loonsverhoging van 2,5 procent door te voeren. Terwijl iedereen weet dat zij het voorbije jaar hoge winsten hebben geboekt”, zegt de vicevoorzitter.

Ook in de grootmetaal en bij universitair medische centra lopen onderhandelingen stroef, of vast. “Zorgmedewerkers kregen van iedereen een applaus, maar hun werkgevers bieden aan de onderhandeltafel niet meer dan een boekenbon of een reep chocolade. Een schoffering van hardwerkende mensen in sectoren waar het goed gaat.”

Boufangacha ziet een groot verschil tussen de afspraken die de bonden vorige week met werkgeversorganisaties maakten in de Sociaal Economische Raad (SER), over de toekomst van de arbeidsmarkt, en de manier waarop individuele werkgevers zich gedragen aan de cao-tafels. “Streven naar brede welvaart is mooi, maar het komt nu aan op daden. Ik hoop dat werkgevers niet gaan wachten op wetgeving of een nieuw kabinet.”

Minder dan de inflatie

In de cao’s die de bond tot nu toe afsloot, ligt de loonsverhoging op gemiddeld 1,7 procent, ver onder hun standaard looneis van 5 procent. “Het is minder dan de inflatie en dus niet genoeg voor werknemers om hun koopkracht te behouden”, geeft de vicevoorzitter toe.

Dat gemiddelde is wel sterk beïnvloed door de omvangrijke horeca-cao, waar FNV voor heeft getekend. Daarin zijn geen verbeteringen, maar ook geen verslechteringen doorgevoerd: een speciale afspraak voor noodlijdende sectoren en bedrijven. Vier op de tien werknemers, voor wie sinds december cao's zijn afgesloten door het FNV, zitten in zo’n ‘nullijn-cao’. Het idee is dat als het weer beter gaat met deze sectoren en bedrijven, er nieuwe afspraken met hen worden gemaakt. Dat is al zo in de nieuwe cao voor de sector transport en logistiek. Daar gaan de lonen na een stilstand vorig jaar, de komende twee jaar met 6,75 procent omhoog.

Vorig jaar liet FNV meer ruimte voor maatwerk in sectoren en bedrijven die hard zijn getroffen door de coronacrisis. Nu de maatregelen versoepelen en de economie zich lijkt te herstellen, wil de vakbond terug naar hun looneis van 5 procent, net als een minimumloon van 14 euro per uur. “Ook als de krapte op de arbeidsmarkt toeneemt, zijn we daarmee dik tevreden”, zegt Boufangacha.

Lees ook:

Is de maaltijdbezorger echt gebaat bij het ‘historische’ Ser-advies over de arbeidsmarkt?

Er volgden lovende reacties op het Ser-advies over de arbeidsmarkt. Het werd zelfs al een akkoord genoemd. Maar zover is het nog niet. ‘De duivel zit in de details.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden