SpanjeCoronacrisis

Spanje is Europees kampioen jeugdwerkloosheid: ‘Als het niet anders kan, vertrek ik’

Julio San Román (22) en Ángela Vicario (23) rekken hun opleiding zo lang mogelijk nu er nauwelijks werk is voor jonge mensen in Spanje. Beeld Alex Tieleman
Julio San Román (22) en Ángela Vicario (23) rekken hun opleiding zo lang mogelijk nu er nauwelijks werk is voor jonge mensen in Spanje.Beeld Alex Tieleman

De Spaanse economie kromp vorig jaar met 11 procent, de grootste krimp sinds de jaren dertig. En de jeugdwerkloosheid in Spanje loopt op tot bizarre hoogtes. 

Een master behalen doen Spaanse studenten allang niet meer alleen uit interesse of voor een betere baan. Voor veel studiegenoten van Julio San Román (22) en Ángela Vicario (23) aan de Madrileense Complutense Universiteit is het vooral een manier om de studententijd zo lang mogelijk te rekken, om zo maar niet te hoeven toetreden tot de uiterst precaire Spaanse arbeidsmarkt.

“Je mag al blij zijn als je bij een supermarkt aan de slag mag. En door covid is de bezorgdheid om werk te vinden alleen nog maar groter geworden”, vertelt San Román op een grauwe namiddag voor de geschiedenisfaculteit. “Ik ben al aan mijn tweede master bezig. Probleem is dat ze niets waard zijn”, zegt Vicario.

De wrevel van jonge Spanjaarden om aan de slag te gaan is niet zo vreemd: Spanje doet het met een jeugdwerkloosheidscijfer (van 15 tot 25 jaar) van bijna 41 procent het slechtst van alle EU-landen, blijkt uit cijfers van Eurostat. Bovendien heeft een aanzienlijk deel van de werkende jongeren alleen een tijdelijke baan. Ook al heeft Spanje historisch gezien hoge (jeugd)werkloosheidcijfers, dit zijn getallen die doen denken aan de jaren van de eurocrisis, toen soms zelfs meer dan de helft van de Spaanse jongeren zonder werk zat.

Mileurista

San Román was toen nog wel erg jong: op zijn 10de , in 2008, barstte de Spaanse vastgoedbubbel die jaren van economische onheil in gang zette, waarbij zijn vader zijn baan verloor. Vicario kan zich uit die tijd nog herinneren dat het begrip ‘mileurista’ (iemand die maandelijks 1000 euro verdient) in zwang kwam. “Daar werd toen met medelijden over gesproken. Maar nu mag je echt blij zijn als je dat verdient”, zegt Vicario.

Want sindsdien daalde het gemiddelde inkomen van Spanjes jeugd alleen maar verder. Na een paar jaar van economisch herstel na de vorige crisis, worden de Spaanse jongeren nu vanwege de coronapandemie weer getroffen. De economie kromp vorig jaar met 11 procent, de grootste krimp sinds de jaren dertig.

Madrids werkloze jongeren verzamelen zich nu dagelijks rond stadspark Casa de Campo, waar bier wordt gedronken en op gitaren wordt getokkeld. Een andere mogelijkheid om de dagen te slijten is bij een van de vijf met Europees geld betaalde opleidingscentra van de regio Madrid. In principe kan iedereen, zonder werk, hier gratis terecht voor bij- of omscholing. Ieder ‘vormingscentrum’ heeft een eigen specialisatie.

Noodgedwongen bij een pizzaketen

In de voorstad Getafe is een vormingscentrum voor IT en communicatie, waar jaarlijks 1800 man bijgeschoold wordt. Tijdens de pauze vertelt Max González (24) via Zoom dat het haar ook maar niet lukt om werk te vinden. Ondanks een vooropleiding en het opsturen van talloze cv’s naar grote Spaanse gamebedrijven vangt ze steeds bot. “Nu we door corona toch niks kunnen, probeer ik hier mijn cv uit te breiden”, vertelt de Madrileense.

Want González wil niet eindigen als een goede vriend van haar, een taaldocent die nu noodgedwongen bij een pizzaketen werkt. Haar plan is daarom na de cursus een master karakters-ontwerpen te volgen en dan aan de slag te gaan in Denemarken bij bevriende 3D-artiesten.

Werkloze medecursist, Alicia López’ (23), vertelt over haar neven die in deze moeilijke tijd allemaal op zoek zijn naar werk, terwijl haar vader thuiszit met de Spaanse versie van de NOW-regeling. Ook López probeert hier haar portfolio op te poetsen en vreest naar het buitenland te moeten voor een baan. “Ik wil liever hier werken, maar als het niet anders kan vertrek ik. Al is dat nu niet echt gemakkelijk met covid”.

‘Gratis werken is de norm’

Julio San Román en Ángela Vicario begonnen met hun studie toen de vorige crisis op papier voorbij was. De vooruitzichten waren beter en San Románs vader vond weer werk. Maar zijn zoon woont nu nog noodgedwongen thuis omdat het net als voor veel jeugdige Spanjaarden te duur is om op kamers te gaan. Dat doen ze gemiddeld pas rond hun dertigste.

San Román solliciteerde zich suf voor bijbaantjes. Maar na meerdere pogingen bij sportketen Decathlon en warenhuis El Corte Inglés werd de masterstudent nooit teruggebeld, want hij was te hoog opgeleid, vermoedt hij. “Gratis of voor bijna niets werken is de norm. Dat is goed voor je cv zeggen ze dan”, weet San Román, die nu voor niets bachelorstudenten begeleidt.

“Ik hoop dat het in de toekomst meer zal gaan om wat je laat zien, dan om wat er op je cv staat. Wij blijven positief”, zegt Vicario. Het plan van de twee is om na de master mee te dingen naar een beurs en te promoveren. Als dat niet lukt, kan San Román altijd nog gids worden, bedenkt hij zich: maar om een goede kans te maken moet hij waarschijnlijk weer een andere specifieke master halen om enigszins op te vallen in de sollicitatieberg.

Lees ook:

De coronacrisis slaat metersdiepe gaten in de Spaanse economie

De Spaanse economie is van alle Europese landen het hardst geraakt door het uitbreken van het coronavirus. Vooral de toeristensector krijgt harde klappen. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden