Huurders

Soepelere hypotheekvoorwaarden voor ‘duurhuurders’ lossen weinig op, zeggen critici

Woningaanbod in een etalage van een makelaarskantoor. De krapte op de woningmarkt houdt aan.  Beeld ANP
Woningaanbod in een etalage van een makelaarskantoor. De krapte op de woningmarkt houdt aan.Beeld ANP

Vier banken gaan soepeler een hypotheken verstrekken aan aspirant-kopers die nu veel huur betalen. Dat lost niets op, zeggen critici.

Hanne Obbink

Het is vreemd, zelfs onuitstaanbaar. Heel wat mensen betalen een hoge huur en kunnen toch geen hypotheek krijgen voor een koophuis, ook als hun woonlasten dan omlaag gaan. Als iemand 1200 euro per maand huur betaalt, maar de leennormen staan een hypotheek met maandlasten van 800 euro in de weg, dan klopt er toch iets niet?

Vier geldverstrekkers gaan iets doen voor deze ‘duurhuurders’. Aan maximaal duizend van hen willen ze een hypotheek verstrekken. Bij wijze van proef en onder voorwaarden: de aspirant-kopers moeten drie jaar keurig hun (hoge) huur hebben betaald en de woningprijs moet onder de 355.000 euro blijven.

“Goed nieuws”, reageerde Peter de Groot, Kamerlid voor de VVD, die met CDA en D66 al eens voor iets dergelijks pleitte. Maar woningmarktexperts zijn uiterst kritisch. Begrijpelijk, maar onverstandig, zeggen ze over dit plan.

Als duurhuurders geen hypotheek kunnen krijgen, zijn de leennormen dan niet te streng?

Nee, vindt bijna elke woningmarkteconoom. Die normen zijn afgeleid van Nibud-berekeningen over wat huishoudens kunnen uitgeven aan wonen. Wie maximaal leent, moet al beknibbelen op andere uitgaven. “Maximaal lenen is vaak minimaal leven”, zegt Nic Vrieselaar, woningmarkteconoom bij RaboResearch.

Sowieso zijn die normen ruim. In veel landen kan een koper hoogstens 90 procent van de waarde van een huis lenen, in Nederland is dat 100 procent. De totale Nederlandse hypotheekschuld is dan ook hoog. Dat is riskant, voor huizenbezitters (die kwetsbaar zijn bij tegenslag) én voor de economie als geheel.

Intussen zitten die duurhuurders met een probleem. Helpt het plan van de vier banken hen niet?

Het is volkomen begrijpelijk dat duurhuurders graag willen kopen, zegt Vrieselaar. Al was het maar omdat hypotheeklasten na verloop van tijd niet stijgen en huren wel. Dus ja, een individuele duurhuurder kan geholpen zijn met zo’n soepel verleende hypotheek.

“Maar het plan zorgt voor geen enkel huis, geen enkele huiseigenaar extra”, zegt Vrieselaar. “De woningaankoop van de een gaat dus ten koste van de kansen van een ander. Het is een stoelendans: er valt altijd iemand af.”

Bovendien, erkennen ook de vier geldverstrekkers, zorgt het plan voor een nieuwe groep kopers. En omdat het woningaanbod niet groeit, drijft dat de prijs op. Het is sowieso bijna een wetmatigheid op de woningmarkt van nu: als er meer geld in wordt gepompt, gaan de prijzen omhoog.

Nu is het nog een proef, zegt Vrieselaar, maar het is bijna onvermijdelijk dat straks elke bank hetzelfde gaat doen, als ze dat nu al niet doen. Per saldo zijn dan de hypotheeknormen opgerekt. “Is de positie van de duurhuurder daarmee verbeterd? Die moet dan concurreren met al die andere duurhuurders.”

Wat dan wel?

Wie de leennormen versoepelt, werkt in de hand dat de huizenprijzen stijgen en gaat er - bewust of onbewust - van uit dat die koopprijzen, vergeleken met de huren, nog aan de lage kant zijn. “Maar dat klopt niet", zegt Vrieselaar. “Het zit anders: de huren zijn te hoog.”

Het is op de keper beschouwd heel eenvoudig, vervolgt hij. “Als je vindt dat duurhuurders te veel betalen, verlaag dan de huren.”

Dat moet de politiek regelen. Afwachten dus?

Het kabinet wil inderdaad iets aan die huren te doen, al is het er nog vaag over. Maar veel vertrouwen heeft Vrieselaar er niet in. De politiek komt voortdurend met maatregelen die slechts voor een deel van de woningmarkt een oplossing lijken, zegt hij, zonder oog te hebben voor de gevolgen voor andere delen.

Er is een ‘systeemvisie’ nodig, maar of die er ooit komt? Vrieselaar: “Dat VVD, CDA en D66 dit duurhuurdersplan een goed idee vinden, zegt genoeg. Ze begrijpen het niet. Of ze willen het niet begrijpen.”

Lees ook:

De huizenmarkt kookt over, maar voor de coalitie ligt het h-woord nog te gevoelig

De huizenprijzen blijven stijgen. Het regeerakkoord bevat nauwelijks maatregelen om daar iets aan te doen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden