Arbeidsmarkt

Sociale ontwikkelbedrijven willen de personeelstekorten best oplossen, maar daarvoor hebben ze wel meer geld nodig

Een medewerker van De Schoonmaakcoöperatie, die is opgericht door drie sociale ontwikkelbedrijven in Brabant. Beeld Jan Simons
Een medewerker van De Schoonmaakcoöperatie, die is opgericht door drie sociale ontwikkelbedrijven in Brabant.Beeld Jan Simons

Geef ons meer geld en we helpen zo 10.000 mensen die thuiszitten aan een baan. Dat schrijft Cedris, de vereniging van sociale ontwikkelbedrijven - de voormalige sociale werkplaatsen - in een brandbrief aan de Tweede Kamer.

Barbara Vollebregt

Werkgevers die onvoldoende personeel kunnen vinden, kloppen steeds vaker aan bij sociale ontwikkelbedrijven, zien de directeuren aldaar. Daar kan sorteer-, horeca- en schoonmaakwerk worden uitbesteed aan mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Diezelfde mensen kunnen via een detacheringsconstructie ook bij bedrijven in de buurt aan de slag.

Maar vanwege geldgebrek kunnen deze sociale werkbedrijven niet meer de nodige begeleiding inzetten, zoals jobcoaches en werkleiders, die een groep kunnen aansturen. Het gevolg? “Er is werk zat, maar mensen die zouden kunnen werken, zitten nog steeds thuis”, zegt Jan Simons, directeur van WSD-Groep in Boxtel waar 2000 mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt werken.

Eitje

Hij en zijn collega’s roepen daarom via Cedris, hun gezamenlijke vereniging, de overheid op om 90 miljoen euro in hun sector te steken. Daarmee kunnen de sociale ontwikkelbedrijven per direct 10.000 mensen aan een baan helpen, beweren ze. “Eitje!” zegt Simons zelfverzekerd. Met dat geld kan extra begeleiding worden geregeld. Simons vindt dat het geld wel moet worden verdeeld naar resultaat. “Beloon vooral gemeenten en sociale werkbedrijven die het waarmaken en meer mensen aan werk helpen.”

Het is ‘te bizar voor woorden’ dat er in tijden van economische krapte nog altijd mensen die wel kunnen werken aan de zijlijn blijven staan, zegt de nieuwe voorzitter van Cedris, Mohamed El Mokaddem. In Nederland gaat het om 1 miljoen mensen, het zogenoemde onbenut arbeidspotentieel.

Duurzame banen

“Het laaghangend fruit - mensen die met weinig begeleiding bij een reguliere werkgever aan de slag kunnen - is daar inmiddels wel uitgeplukt. Maar met de hulp van sociale werkbedrijven kunnen mensen die wat meer begeleiding nodig hebben ook zo aan de slag”, zegt de voorzitter.

Wethouder werk en inkomen Huib van Olden is het daarmee eens. Hij is bestuurder van Weener XL, een sociaal ontwikkelbedrijf in Den Bosch. “Wij bieden mensen echte, duurzame banen. In de schoonmaak, de horeca of als postsorteerder. Dus geen geknutselde functies of onzinnig werk, maar gewoon volgens een bestaande cao. Ook mensen die bij ons intern beschut werk doen krijgen een cao en bouwen pensioen op. ”

Om dat verder uit te bouwen is wel extra geld nodig. Verreweg de meeste sociale werkbedrijven draaien nu verliezen. Dat komt door forse bezuinigingen. Zo is in 2015 de wet sociale werkvoorziening (WSW) afgeschaft. Sindsdien komen er geen nieuwe mensen meer bij de sociale werkbedrijven die onder de cao WSW vallen. In de WSW zat een flinke subsidie voor het in stand houden van infrastructuur - zoals de kosten van de gebouwen maar ook het behouden van professionele begeleiding.

Bezuinigingen

Sinds 2015 komen mensen met een arbeidsbeperking niet meer in de wet SW maar in de Participatiewet terecht, de nieuwe naam voor de bijstand. Daarin is het budget - vergeleken met de WSW - per persoon een stuk lager. Het idee van de Participatiewet was dat iedereen, ook mensen met een beperking, bij een reguliere werkgever aan de slag moest. Maar al snel bleek dat voor een grote groep mensen niet haalbaar zonder begeleiding.

El Mokaddem: “Die bezuiniging doet zich steeds harder voelen. Om met minder geld af te kunnen zijn de sociale ontwikkelbedrijven al meer ondernemend gaan werken en voor een marktconforme prijs. Maar daar zit een grens aan. En die is bereikt.”

Het is niet toevallig dat Cedris nu aan de bel trekt. Het ministerie van sociale zaken en werkgelegenheid gaat volgende week aan de slag met de begroting. “De begroting van het Rijk belooft niet veel goeds”, zegt El Mokaddem. In plaats van meer begeleidingsbudget, komt er de komende jaren minder beschikbaar.” Een grote fout, vindt hij. “Sociale ontwikkelbedrijven zijn naast een springplank naar werk ook een vangnet voor als het even niet meer lukt. Zo kom je niet thuis te zitten als het werken bij een bedrijf stopt. Wij zeggen, investeer daarin.”

Lees ook:

Na 6,5 jaar eindelijk een cao voor mensen met een arbeidsbeperking

Mensen met een arbeidsbeperking die via de Participatiewet aan het werk zijn, vallen vanaf nu onder een cao. En dat werd hoog tijd, vinden alle betrokken partijen. ‘Deze groep viel lange tijd tussen wal en schip.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden