Zorg

Slimmer ingezet kan het eigen risico veel meer zorgkosten besparen, blijkt uit onderzoek

null Beeld Hollandse Hoogte /  ANP
Beeld Hollandse Hoogte / ANP

Nederlanders zullen veel minder zorg verbruiken als het eigen risico anders wordt ingezet, blijkt uit onderzoek.

Met een simpele draai aan de knop van het eigen risico in de zorg valt veel geld te besparen. Die conclusie volgt uit promotieonderzoek van Minke Remmerswaal van de Universiteit Tilburg. Concreet kunnen de zorgkosten in Nederland al met 760 miljoen euro dalen als het systeem van eigen risico net even iets anders wordt ingericht. De gemiddelde Nederlander zou daardoor jaarlijks 58 euro minder afdragen, blijkt uit Remmerswaals onderzoek.

Het eigen risico is het bedrag dat een zorgbehoevende zelf moet betalen voor de behandelingen die hij of zij krijgt, met als bovengrens 385 euro. Wie meer zorgkosten maakt dan die 385 euro, hoeft niet extra te betalen, vanaf dat punt neemt de zorgverzekeraar de kosten op zich. Dit systeem is er om mensen bewust te maken van het feit dat zorg geld kost. Het eigen risico is bedoeld als financiële prikkel om geen onnodige behandelingen te gebruiken.

Hoger beginpunt

Het huidige systeem kan echter een stuk slimmer, vindt Remmerswaal, die ook voor het Centraal Planbureau (CPB) werkt. Veel zorgverbruikers zitten immers al vrij snel over die 385 euro. “Daarna verdwijnt de prikkel, omdat de zorg daarna niet meer uit eigen zak hoeft te worden betaald.” Remmerswaal heeft daarom een wiskundig model ontwikkeld dat, gevoerd met getallen over daadwerkelijk zorggebruik per leeftijdsgroep en geslacht, kan voorspellen wat er met het zorggebruik gebeurt als er aan het eigen risico wordt gesleuteld.

Hoe? Door het startpunt van het eigen risico omhoog te schroeven. Laat het eigen risico dus niet vanaf de eerste zorgeuro lopen, maar zet het beginpunt ervan op 300 euro. Het maximaal te betalen bedrag blijft 385 euro. Mensen betalen in dit scenario dus mee als zij qua zorgkosten uitkomen op iets tussen de 300 en 685 euro.

Het is deze draai aan de knop die volgens Remmerswaal de totale zorgkosten in Nederland met 760 miljoen zal terugbrengen. Dat komt, legt ze uit, omdat een eigen risico met een hoger startpunt veel beter werkt als ontmoediging om onnodig zorg te gebruiken. Het eigen risico is ‘veel minder snel op’, zodat de prikkel standhoudt. Tegelijkertijd kost het mensen niet meer dan nu, omdat het te betalen bedrag nog steeds maximaal op 385 euro uitkomt.

Verkiezingsprogramma's

Dat zo’n verschoven startpunt zin kan hebben, heeft de Erasmus Universiteit in Rotterdam eerder al aangetoond. “Wij kunnen daar nu voor het eerst cijfers aan ophangen en berekenen hoe groot het effect op zorggebruik is”, zegt Remmerswaal. Het CPB gebruikt het model nu om standpunten uit verkiezingsprogramma’s over eigen risico mee door te rekenen.

De politieke partijen zijn nogal verdeeld op dit thema. De VVD wil de komende jaren vasthouden aan het huidige systeem, de SP is nog altijd voor afschaffing van het hele eigen risico. Dat laatste is een politieke keuze, waarin niemand dus meer die 385 euro hoeft te betalen, maar waardoor wel de zorgpremie voor iedereen in Nederland omhoog zal gaan, zegt Remmerswaal.

Het CDA kwam afgelopen verkiezingen met het idee voor een eigen risico dat naar verhouding oploopt met hoeveel zorgkosten iemand maakt. Voor chronisch zieken lijkt dat een dure grap, maar in dit plan zit evengoed een maximum ingebouwd. “Zo’n procentueel eigen risico zorgt er ook voor dat mensen niet direct hun eigen risico volmaken en langer nadenken of een behandeling nodig is.”

ACM: De kosten zijn te dominant op vergelijkingssites

Vergelijkingssites voor zorgverzekeringen moeten zich niet te veel richten op de prijs. Dat zegt de Autoriteit Consument & Markt (ACM) in de jaarlijkse zorgmonitor. Anders dreigt een grote groep verzekerden zich niet goed te kunnen oriënteren op een overstap. ACM wil meer aandacht voor andere facetten, zoals de dekking van zorgkosten of de service van een verzekeraar. Uit de zorgmonitor blijkt dat overstappers en niet-overstappers verschillen. Overstappers naar een andere verzekeraar zijn vaker gezond, jong, man en hoogopgeleid. Ze denken vaker geen zorg nodig te hebben. Ze maken meestal gebruik van vergelijkingssites en de prijs van de verzekering bepaalt vaak hun keuze. ANP

Lees ook:

Schrap het eigen risico in de zorg

Coronadrukte wordt veel genoemd als reden waarom mensen andere noodzakelijke zorg missen. Maar huisarts Kees Rovers zag jarenlang hoe het eigen risico in de zorgverzekering zorgde voor zorgmijding.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden