ReportageSociale onrust

‘Sinds president Sisi aan de macht is, is alles in Egypte duurder’

De populaire markt al-Ataba in Caïro. Beeld REUTERS

Dankzij hulp van het Internationaal Monetair Fonds groeit de economie in Egypte hard. Toch leven er steeds meer mensen in armoede. 

In het oude centrum van Caïro, rondom de beroemde moskee al-Sayeda Zainab, doen Egyptenaren hun boodschappen in straten vol marktkramen. Grote, glimmende tomaten voor omgerekend een kwartje per kilo liggen zorgvuldig opgestapeld tussen andere piramides van fruit en groenten. Op dit soort markten doet een doorsneegezin inkopen. Maar de boodschappentassen zitten steeds minder vol, want Egyptenaren hebben steeds minder te besteden.

“Gas, water en elektriciteit zijn onbetaalbaar geworden”, roept een marktkoopman in een traditionele galabeya, als hem wordt gevraagd naar de stijgende prijzen in Egypte. Met opgestroopte mouwen prijst hij verschillende soorten sla aan bij de groep vrouwen die voor zijn kratten staat. “Maar ik zweer dat mijn producten betaalbaar blijven”, zegt hij, terwijl hij met een heldhaftige blik om zich heen kijkt.

‘De rest van ons stikt’

“Toch zullen we allemaal een manier moeten vinden om aan meer geld te komen”, fluistert de 54-jarige Azza Mohammed Ali, die tussen de winkelende vrouwen staat. “Sinds president Sisi aan de macht is, is alles duurder. Hoe kunnen jonge mensen het zich nog veroorloven om te trouwen?”, verzucht ze.

De weduwe werkt op een openbare school en het grootste deel van haar salaris gaat op aan de studie van haar zoon. Maar het is niet genoeg: “Mijn zoon denkt erover te emigreren. Iedereen denkt het. Slechts een kwart van de mensen in dit land kan waardig leven. De rest van ons stikt.” 

Ze zit er met het getal niet ver naast. Volgens de Wereldbank is 60 procent van de Egyptenaren arm of kwetsbaar en dat aantal neemt snel toe. De toenemende armoede zorgt voor sociale onrust in het land. Het regime vraagt erop te vertrouwen dat het snel weer beter wordt, maar het geduld van veel burgers raakt op.

Harde bezuinigingen

Toch wordt Egypte door internationale beleggers als succesverhaal gezien. Het zou de snelst groeiende economie in de regio zijn. Met een intensief programma en een lening van omgerekend 11 miljard euro, hielp het Internationaal Monetair Fonds (IMF) Egypte uit de financiële crisis, veroorzaakt door onrust na de revolutie in 2011. De economische cijfers zijn daardoor beter; de inflatie is onder controle en de economie groeide afgelopen jaar 5,5 procent.

Egyptenaren op een markt in de provincie Menufiya, ten noorden van Caïro.Beeld AFP, Mohamed El-Shahed

Maar in de tussentijd zijn er in het land vijf miljoen armen bij gekomen, in slechts drie jaar tijd. Als onderdeel van het IMF-programma werden belastingen op producten hoger en werden harde bezuinigingen doorgevoerd. Die maatregelen raken armen disproportioneel. Zo is de metro duurder geworden, een harde klap voor Egyptenaren die afhankelijk zijn van werk in de stad.

Diepe structurele problemen

“Ik denk niet dat het IMF zo eerlijk is over de vooruitzichten”, zegt Amr Adly, assistent-hoogleraar in de politieke economie, over het grootste en intensiefste programma van het instituut in Egypte tot dusver. “En veel van wat het IMF oordeelt, wordt door kredietbeoordelaars voor waar aangenomen.” Met een grote kop filterkoffie voor zich zit hij in pak in zijn kantoor in de Amerikaanse Universiteit van Caïro.

Want waar IMF-economen de armoede in Egypte als een tijdelijke situatie bestempelen, ziet Adly dat beslist niet zo. “Het IMF rekent op een toename van armoede, als een prijs die betaald moet worden voor herstel. Dat geeft de impressie dat de situatie tijdelijk is”, vertelt hij. Maar al sinds het begin van deze eeuw neemt armoede in Egypte gestaag toe. Het IMF-programma heeft dat proces volgens Adly enkel versneld.

In tegenstelling tot wat het IMF belooft, denkt Adly niet dat de armoede afneemt wanneer de economie weer aantrekt: “De wortels van de economische instabiliteit in Egypte liggen in diepe structurele problemen. De IMF-programma’s door de jaren heen bieden geen oplossing op de lange termijn.”

Onderwijs is hoop

Volgens Adly is het heel duidelijk dat de economische groei niet duurzaam is, als gekeken wordt naar de sectoren waar het land op leunt. Financiële diensten, gas en olie groeien, maar die sectoren leveren te weinig banen op voor een land met meer dan zeven miljoen werklozen. Banen zijn wel steeds meer te vinden in de bouw, maar die zijn slecht betaald. Ook toerisme trekt weer aan, maar dat is een onzekere markt, gezien de veiligheidssituatie in de regio.

Een rapport van IHS Markit dat dinsdag uitkwam, ondersteunt zijn visie. Olie niet meegerekend, krimpt de private sector in Egypte nu het snelst sinds de devaluatie van de Egyptische pond drie jaar geleden. De bedrijfsactiviteit groeide in slechts zes van de laatste 54 maanden.

Voor Egypte is het belangrijk sectoren te ontwikkelen met een hoge productiviteit en salarissen, maar daar zijn publieke investeringen in onderwijs en onderzoek voor nodig - iets waaraan tot dusver geen enkele Egyptische regering prioriteit heeft gegeven. Ook onder president al-Sisi gaan staatsbudgetten op aan megaprojecten, zoals het nieuwe Suez-kanaal en de nieuwe hoofdstad.

Voor Yasmin Adil Assam (26) is onderwijs haar hoop op een betere toekomst voor haar kind. Sinds de dood van haar man twee jaar geleden werkt ze op de markt, terwijl haar 6-jarige dochter zittend op een krat in een schriftje schrijft. Ze verdient duizend Egyptische pond per maand (56 euro), dat voor een groot deel opgaat aan huur en onderwijs voor haar dochter. De openbare scholen zijn gebrekkig en daarom betaalt Assam voor bijscholing: “Ik ben analfabeet en kan haar niet helpen. Ik wil dat zij leert wat ik niet leerde.” Ze drukt haar dochter dicht tegen zich aan. “Als ik meer kinderen had, had ik mezelf van kant gemaakt. Het leven in Egypte is zwaar nu.”

Lees ook:

Midden in de woestijn van Egypte verrijst een nieuwe hoofdstad

In de Egyptische woestijn verrijst een naamloze nieuwe hoofdstad, waar de overheid zich gaat vestigen om de chaotische binnenstad van Cairo te ontvluchten. Bezoekers zijn onder de indruk: “Wat een visie. Sisi kwam en creëert dit. Hij heeft niet alleen ideeën, hij doet het ook.” 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden