Toeslagenaffaire

Schrijnende gevallen toeslagenaffaire in de kou gezet door Belastingdienst

Staatssecretaris Alexandra van Huffelen (financiën) in gesprek met gedupeerde ouders van de toeslagenaffaire op het Plein, voorafgaand aan een debat over de zaak in de Tweede Kamer. Beeld ANP
Staatssecretaris Alexandra van Huffelen (financiën) in gesprek met gedupeerde ouders van de toeslagenaffaire op het Plein, voorafgaand aan een debat over de zaak in de Tweede Kamer.Beeld ANP

Gedupeerde ouders in de toeslagenaffaire moeten nog zeker maanden wachten op compensatie. De Belastingdienst heeft zicht op honderden ouders in ernstige financiële problemen, maar helpt hen niet.

De Belastingdienst heeft een groep van 400 tot 500 ouders intern bestempeld tot ‘schrijnende gevallen’, omdat zij in grote financiële problemen zitten. Toch kunnen deze gedupeerden in de toeslagenaffaire de komende tijd nog niet rekenen op compensatie of een tegemoetkoming. Dit blijkt uit interne stukken waar ‘RTL Nieuws’ en Trouw inzage in hadden.

De Uitvoeringsorganisatie Herstel Toeslagen (UHT), die is opgericht om gedupeerde ouders te compenseren, heeft een tekort aan personeel. Tegelijkertijd heeft de ambtelijke en politieke top nog altijd geen knopen doorgehakt over de kaders waarbinnen mensen ruimhartig gecompenseerd moeten worden. Ambtenaren die ouders moeten begeleiden zeggen dat er geen besluiten worden genomen, uit vrees voor ‘precedentwerking’, zo bevestigen meerdere bronnen. Onder medewerkers van de dienst groeit de onrust en frustratie over het uitblijven van een oplossing.

De compensatieberekeningen liggen klaar

Al sinds de toeslagenaffaire bekend is, speelt de angst voor precedentwerking een rol in de afhandeling. De vrees bestaat dat de groep gedupeerden veel groter blijkt te zijn als de compensatie aan ouders niet streng wordt ingekaderd. In een interne presentatie wordt al voorgesorteerd op compensatie voor onterecht teruggevorderde toeslagen buiten de kinderopvang, bijvoorbeeld huur- of zorgtoeslag. Ook mensen die ten onrechte op interne zwarte lijsten zijn gekomen, zoals in het fraudesysteem FSV dat begin dit jaar uit de lucht werd gehaald, zouden mogelijk aanspraak kunnen maken op compensatie.

Hoewel de groep van 400 tot 500 mensen die ernstig in de knel zitten bekend zijn, is er voor hen nog geen zicht op een oplossing. “Ouders moeten zelf aangeven dat ze schrijnend zijn,” staat in een recent vergaderverslag van het crisisteam dat het oplossen van de toeslagenaffaire begeleid. Ambtenaren die de gedupeerde ouders moeten helpen kunnen dit intern ook aankaarten, maar onder hen groeit juist de frustratie over het uitblijven van besluiten, de chaos en de aansturing. “De compensatieberekeningen liggen al lang klaar.”

Het getal 40

Staatssecretaris Van Huffelen (Toeslagen) zei dinsdag in een brief aan de Kamer dat mogelijk pas vanaf november ouders op ‘grotere schaal’ geholpen kunnen worden. Wat dat in de praktijk betekent blijkt uit vertrouwelijke vergaderstukken. Daar wordt gesproken van ‘een pas op de plaats maken’, hoewel Van Huffelen dat naar buiten toe niet zo wil noemen. Zij spreekt van ‘een ander tempo volgen’.

In de brief aan de Tweede Kamer schrijft de staatssecretaris dat ‘met hoge prioriteit wordt doorgegaan met de behandeling van een aantal ouders in zeer complexe en schrijnende situaties’. In de praktijk blijken dat er slechts 40 te zijn de komende maanden, stelt de hoogste ambtenaar van Toeslagen. “De lessen daaruit moeten we gebruiken voor de anderen.” In het topoverleg adviseert het ministerie van sociale zaken en werkgelegenheid voor de Kamer te verzwijgen dat de groep die wel geholpen wordt zo klein is: “Geadviseerd wordt het getal 40 niet te noemen.” Donderdag moet Van Huffelen zich in een steeds kritischer Kamer verantwoorden.

Code roze

Uit de interne stukken blijkt dat er ook intern grote zorgen bestaan over de gang van zaken. Alle cruciale besluiten die genomen moeten worden, liggen op het bordje van het crisisteam onder leiding van de staatssecretaris. Het uitwerken van eenduidige behandelkaders, waardoor ouders in vergelijkbare gevallen recht krijgen op dezelfde compensatie, had op 1 september klaar moeten zijn. Daarom krijgen alle acties de code ‘roze’, wat inhoudt dat er ‘grote zorgen over de voortgang zijn’. Nieuwe deadlines worden niet genoemd.

In de praktijk betekent dit dat er dit jaar geen 220 miljoen euro wordt uitgetrokken voor compensatie, maar hooguit 100 miljoen. En zelfs dat wordt als een ‘hoog ambitieniveau’ bestempeld in de interne stukken – een ‘politiek signaal’ aan de staatssecretaris dat ook deze doelstelling zeer rooskleurig is. Volgens ambtenaren van Financiën zou het geld dat dit jaar niet uitgegeven wordt, moeten terugvloeien naar de staatskas, maar Van Huffelen wil dit doorschuiven naar volgend jaar.

Lees ook:

De Toeslagenaffaire

Trouw bracht samen met RTL Nieuws de toeslagenaffaire aan het licht: duizenden ouders bij wie onterecht de kinderopvangtoeslag werd stopgezet en teruggevorderd, met alle gevolgen van dien. Via deze link vindt u alle verhalen van de afgelopen twee jaar.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden