Cambodja

Schendingen van mensenrechten brengen de export van H&M, Primark en Zara in gevaar

Fabrieksarbeiders werkzaam in de textiel op weg naar huis na een lange werkdag in Phnom-Penh, Cambodja. Beeld Reuters

Cambodja speelt met vuur. Schendingen van mensenrechten brengen de export naar de Europese Unie in gevaar. 

In Cambodja houden vakbonden, werkgeversorganisaties en honderdduizenden arbeiders hun hart vast. De Europese Unie (EU) laat de Cambodjaanse regering vermoedelijk deze week weten of het land voldoende verbeteringen heeft doorgevoerd om toegang te houden tot een lucratief handelsprogramma.

Ruim een jaar geleden maakte de EU-commissaris van internationale handel en handelsverdragen Cecilia Malmström bekend dat het proces in gang is gezet om Cambodja uit het handelsprogramma ‘Everything but arms’ (Eba) te zetten. Dankzij Eba kunnen ’s werelds armste landen hun producten tariefvrij naar de EU exporteren. In Cambodja profiteert vooral de textielindustrie daarvan. Het land telt honderden kleding- en schoenenfabrieken die gezamenlijk zo’n 750.000 mensen in dienst hebben. Zij produceren voor merken zoals H&M, Primark, C&A en Zara.

Eenpartijstaat

De EU wil Cambodja straffen voor de democratische achteruitgang in het land en voor de stelselmatige mensenrechten- en arbeidsrechtenschendingen. Twee jaar geleden werd Cambodja’s belangrijkste oppositiepartij verboden verklaard, waarna omstreden verkiezingen het land veranderden in een autoritaire eenpartijstaat. De partij van de sinds 1985 regerende premier Hun Sen heeft alle macht.

Brussel was niet te spreken over de repressie, maar gooide de deur niet helemaal dicht. Als er voldoende verbeteringen worden doorgevoerd, kan de Eba behouden blijven, zo liet de EU doorschemeren. Maar van verbetering was in de afgelopen maanden geen sprake. Met de arrestatie van tientallen oppositieaanhangers, die beschuldigd worden van het omver willen werpen van de regering, werd de repressie juist opgevoerd.

Cambodja speelt met vuur. De EU is namelijk de belangrijkste afzetmarkt voor het Aziatische land. Vorig jaar had de export van in Cambodja gemaakte textielproducten een waarde van grofweg 8,5 miljard dollar. 46 procent van die export ging naar de EU. Mochten de Eba-voordelen worden ingetrokken, dan zal exporteren naar EU-landen aanzienlijk duurder worden. Economen en arbeidsexperts vrezen dat dit kan leiden tot het sluiten van fabrieken en een enorm banenverlies.

“Wij hebben hier echt grote zorgen over”, zegt Ath Thorn, de president van Cambodja’s grootste onafhankelijke vakbond. “Arbeiders zullen hun baan kwijtraken en op zoek moeten naar iets anders. Maar dat is moeilijk, want naast de textielindustrie is er niet veel werkgelegenheid. Ik vrees een hoge werkloosheid als de Eba ons wordt ontzegd.”

Zorgen zijn er ook bij de Garment Manufacturers Association in Cambodia (GMAC), een associatie die Cambodjaanse textielfabrieken vertegenwoordigt. “Het is ontzettend belangrijk om toegang te hebben tot de Europese markt”, vertelt Ken Loo, secretaris-generaal van GMAC. “De mogelijkheid dat Cambodja de Eba verliest, leidt bij investeerders tot grote zorgen en tot veel onzekerheid. Met onzekerheid kunnen werkgevers niet plannen wat ze in de toekomst gaan doen.”

Gevolgen al voelbaar

Een mogelijk gevolg is dat fabrieken hun productie verplaatsen naar bijvoorbeeld Vietnam, Myanmar en Bangladesh. En dat raakt niet alleen de fabrieksarbeider, aldus Thorn. “Anderen zijn ook afhankelijk van de textielindustrie. Denk bijvoorbeeld aan mensen die iedere dag eten bij de fabriek verkopen, of aan chauffeurs die fabriekspersoneel van en naar huis rijden.” De vakbondspresident zegt dat de gevolgen al voelbaar zijn. “Ik hoor van fabriekseigenaren dat ze vanwege de onzekerheid minder nieuwe arbeidscontracten afgeven. Worden er toch contracten getekend, dan alleen voor de korte termijn.”

Ook buiten de textielindustrie gaan mogelijk harde klappen vallen. Zo is Cambodja een snel opkomende producent van fietsen, met Europa als belangrijkste afzetmarkt. En dan is er nog de export van agrarische producten als rijst en suikerbieten.

Brussel laat Phnom-Penh waarschijnlijk deze week weten of de Eba-voordelen worden ingetrokken. De Cambodjaanse regering krijgt dan nog de tijd om de bevindingen aan te vechten, waarna de uiteindelijke beslissing in februari wordt genomen. Houdt de EU voet bij stuk, dan worden handelstarieven waarschijnlijk volgend jaar augustus van kracht.

Lees ook:

Textielfabrieken in Cambodja dreigen hun deuren te moeten sluiten door Europese handelsontzegging.

Aan de rand van Phnom-Penh in een grote textielfabriek produceren Lek Sopheak en zijn collega’s iedere dag sportbroeken, T-shirts, ondergoed en andere kledingproducten voor Adidas. De lokale vakbondsleider is blij met de baan. Maar de toekomst ziet hij somber in.  

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden