Nieuws Economie

Robotisering gaat de komende jaren 20 miljoen mensen hun baan kosten

Robot aan een lopende band. Beeld ANP

Robots nemen op de werkvloer heel veel plekken van mensen over. Maar ze scheppen ook banen.

Als robots hun opmars in het huidige tempo voortzetten kost dat tegen het jaar 2030 wereldwijd 20 miljoen mensen hun baan. Het gaat om productiewerkzaamheden die door robotica kunnen worden overgenomen. Dat meldt de Britse omroep BBC, die zich baseert op onderzoek van analysebedrijf Oxford Economics.

Het bedrijf stelt dat de entree van elke industriële robot op de werkvloer ten koste gaat van 1,6 productiebanen. De klappen zullen volgens Oxford Economics vooral vallen in regio’s waar arbeidskrachten een relatief lage opleiding hebben. Gebieden waar mensen wonen die minder vaardigheden hebben, zijn over het  algemeen economisch zwakker. Ook is de werkloosheid in dergelijke regio’s hoger, waardoor ze veel kwetsbaarder zijn voor het verlies van banen als gevolg van robots. De analisten van Oxford Economics berekenden dat sinds 2000 al zo’n 1,7 miljoen productiebanen zijn vergeven aan robots, waaronder 400.000 in Europa, 260.000 in de VS en 550.000 in China.

Bijkomend nadeel is dat productiewerknemers die hun baan (al of niet door de komst van een robot) verliezen, daarna vaak terechtkomen in het transport, de bouw, in onderhoud of in kantoor- en administratiewerk. Dat zijn uitgerekend branches waar verdere automatisering toeslaat. Daar staat volgens de onderzoekers tegenover dat verdere toepassingen op het gebied van robotica ook economische groei kan stimuleren en nieuwe banen oplevert.

“Vergelijk het met de komst van de computer en de mobiele telefoon”, zegt arbeidseconoom Joop Schippers van de Universiteit Utrecht. “Die leverden tal van nieuwe banen op in bijvoorbeeld telefoonwinkels en servicecentra voor computerreparaties. Zo levert de komst van robots ook weer allerlei vormen van nieuw werk op. Denk aan scholing en opleiding. Een automonteur die met mechanica werkt zal toch moeten worden omgeschoold om met nieuwere technieken te kunnen werken.”

Wiens kapitaal

De analisten van Oxford Economics constateren dat werkzaamheden waar veel herhaling in zit het eerste sneuvelen. Dat is volgens Schippers niet zo’n ramp: “Elke keer dezelfde plaat optillen valt niet altijd mee. Voor mijnwerkers is automatisering letterlijk een verademing.” Het gevaar van robotisering is volgens Schippers meer dat er een oneerlijke economische verhouding ontstaat tussen werkgever en werknemer. “Het kapitaal dat bedrijven met de inzet van robots besparen, betekent ook dat iemand zijn boterham kwijt is. We zullen erover moeten nadenken of medewerkers niet zouden moeten meedenken aan wie kapitaal eigenlijk toebehoort.”

Tekort

Is de opmars van robots goed of slecht nieuws? Het  is maar hoe je het bekijkt, vindt Tom Ederveen van RobotXperience, een bedrijf dat zich bezighoudt met robotica in zorg en onderwijs. “Enerzijds nemen robots veel banen weg in de productie en de logistiek. Aan de andere kant zijn ze een uitkomst in sectoren met een groot tekort aan arbeidskrachten, zoals de zorg, het onderwijs en de bouw.” Daarnaast vraagt Ederveen zich af hoe erg het is als sommige banen sneuvelen: “Het zijn niet altijd de banen waar mensen zoveel voldoening uit halen.” Wel noemt Ederveen het een gevaar om het werk van laaggeschoolden te snel overboord te gooien: “Fysiek werk is voor robots soms best lastig. En als je een metselaar vervangt door een machine, ontneem je iemand arbeidsvreugde.”

Volgens Oxford Economics zullen banen die ‘meer compassie, creativiteit of sociale intelligentie vereisen’ voorlopig nog door mensen worden uitgevoerd. Ederveen: “Toch staan ook banen in het midden- en hogere segment onder druk.  Vooral functies zullen veranderen. Een operatie­robot zorgt ervoor dat een chirurg geen uitvoerende, maar een registrerende taak krijgt. De maatschappij moet zich eerder op veranderende dan verdwijnende functies instellen.”

Lees ook:

Wiedende robot solliciteert naar een baan bij de bioboer

Mechanisch onkruid wieden moet voordeliger worden met de wiedbot. Eerst voor bioboeren, maar de makers willen dat hun robot op termijn een efficiënt alternatief wordt voor bespuiten.

Volkswagen begint de elektrische revolutie in Trabantstad Zwickau

In Zwickau maakt Volkswagen zijn eerste grote fabriek klaar voor de productie van elektrische auto’s. Mensen gaan  er meer samenwerken met robots.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden