AnalyseSpaartaks

Reparatie van de spaartaks komt op gang, maar ongelijkheid blijft

Jachten liggen voor anker bij een haven nabij Bodrum, een zeer belangrijke en populaire vakantiebestemming in Turkije.  Beeld Joris Van Gennip
Jachten liggen voor anker bij een haven nabij Bodrum, een zeer belangrijke en populaire vakantiebestemming in Turkije.Beeld Joris Van Gennip

Nog deze zomer wordt de eerste terugbetaling overgemaakt aan gedupeerden van de ‘spaartaks’. Maar de ideale vorm van vermogensbelasting is nog ver weg.

Christoph Schmidt

Ooit – als het meezit al over drie jaar – komt er een eerlijkere belasting voor Nederlanders die de afgelopen jaren slapend rijk zijn geworden. Maar of dat nieuwe systeem ook echt iets zal doen aan de sterk gegroeide ongelijkheid in dit land? Voorlopig heeft de overheid de handen vol aan het repareren van fouten met de ‘spaartaks’ uit het verleden.

Vrijdag presenteerde staatssecretaris Marnix van Rij (fiscaliteit) zijn langverwachte voorstellen over compensatie van spaarders die sinds 2017 ten onrechte vermogensbelasting moesten afdragen. De ‘kleine spaarders’ (hoe je die ook definieert) zullen blij zijn, vooral de zestigduizend die bezwaar hebben aangetekend. Zij kunnen al vóór 4 augustus geld terug verwachten.

null Beeld

Onrechtmatig opgelegde belasting

De kans is groot dat die compensatie veel breder wordt uitgesmeerd, over de ruim 2,5 miljoen Nederlanders die de spaartaks zonder morren hebben betaald. De Tweede Kamer heeft zich daarover in februari unaniem uitgesproken. Onder die belastingbetalers bevinden zich echter ook de zeer rijken, die met hun hoge rendementen (over onroerend goed bijvoorbeeld) juist te weinig aan de fiscus hebben afgedragen. Zij krijgen daarvoor echter geen naheffing.

Die compensatieregeling is al ingewikkeld genoeg. Van Rij gaat komende week met de Tweede Kamer praten over de verschillende opties die hij vrijdag op tafel legde. De kosten daarvan voor de schatkist bedragen minimaal 2,4 miljard en maximaal liefst 11,7 miljard euro.

Geen rendement op spaargeld

Wat was er ook alweer misgegaan? De Hoge Raad bepaalde eind vorig jaar dat de overheid spaarders moet compenseren voor de onrechtmatig opgelegde spaartaks. Die vermogensrendementsheffing gaat er sinds 2017 van uit dat mensen vanaf een bepaald (spaar)vermogen gaan beleggen. Over een geschat rendement (vorig jaar 5,69 procent) wordt belasting geheven.

Maar veel spaarders beleggen helemaal niet en verdienen er dus ook niets aan: de spaarrente ligt al jaren rond de 0 procent. Zij hebben belasting betaald over geld dat ze nooit hebben gekregen. Volgens de Hoge Raad is deze belastingheffing in strijd met het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. “Natuurlijk gaan we ook het verleden rechtzetten, al is daar geen ideale oplossing voor”, zegt Van Rij.

null Beeld

Dat is voorzichtig uitgedrukt. Elke gekozen oplossing doet wel ergens pijn: ‘budgettair, uitvoeringstechnisch, maatschappelijk of voor de betrouwbaarheid van de overheid’, schrijft de staatssecretaris aan de Kamer. “Gezien de nadelen van de in beeld gebrachte opties moeten er op korte termijn lastige keuzes gemaakt worden. Uitstel daarvan zou nog grotere consequenties hebben.” Van Rij waarschuwt zelfs voor het totale ‘vastlopen’ van de Belastingdienst als de politiek niet snel een knoop doorhakt.

De Belastingdienst moet alle zeilen bijzetten

De Belastingdienst, die toch al aan alle kanten piept en kraakt, zal intussen alle zeilen moeten bijzetten om in 2025 het nieuwe systeem voor de vermogensbelasting draaiende te hebben. Daarin moet, veel meer dan nu, het werkelijk behaalde rendement de toetssteen worden.

Voor het kabinet is dit miljardendossier slechts een van de vele die deze weken op tafel liggen tijdens de onderhandelingen over de Voorjaarsnota. Het wemelt van de tegenvallers en de roep om extra uitgaven, op Defensie bijvoorbeeld. De vier coalitiepartijen moeten ook bedenken hoe ze dit spaartaks-gat gaan vullen. De roep om een nieuwe rijkenbelasting neemt toe.

Lees ook:
Spaartaks kostte niet-beleggers 580 miljoen euro, onzeker wat ze daarvan terugzien

Hoeveel mensen hebben nou eigenlijk nadeel van de spaartaks die nu zo in opspraak is?

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden