Internationaal vervoer

Rails genoeg, en toch stuit de trein naar het buitenland op hindernissen

De Eurostar verbindt Amsterdam en Londen. Beeld ANP

Wie per trein een internationale reis wil maken, komt veel hindernissen tegen. Die moeten op Europees niveau aangepakt worden, stelt een adviesraad.

Wie neemt er nou de trein naar, zeg, Barcelona? Die reis duurt, als het meezit, een half etmaal en kost een paar honderd euro. Het kan toch ook per vliegtuig, voor een paar tientjes en in een paar uur?

Nee, internationaal reizen per trein is niet aantrekkelijk genoeg, stelt ook de Raad voor de Leefomgeving en Infrastructuur (RLI) in zijn advies ‘Verzet de wissel’. Dat ligt niet eens aan de prijs en de reisduur, zegt RLI-lid Jeroen Kok. “Want die ene vliegtuigstoel, lang van tevoren geboekt, kan best een keer goedkoop uitvallen, maar de gemiddelde vliegprijs ligt hoger dan die paar tientjes. En in reisduur van deur tot deur ontlopen trein en vliegtuig elkaar vaak ook minder dan het lijkt.”

Toch schetst de raad een schril beeld van internationale treinreizen. Wie een reis wil boeken, stuit op gebrekkige informatie en de ticketverkoop is ingewikkeld. Als reizigers moeten overstappen, kunnen ze zomaar urenlang op een winderig perron komen te staan en bij een gemiste aansluiting weten ze niet of ze recht hebben op een plek in de volgende trein.

Er ligt spoor genoeg

Dat moet dus beter, betoogt de RLI, want reizen per trein is minder milieuvervuilend dan vlieg- of autoverkeer en goede verbindingen vergroten de concurrentiekracht van steden. Het kán ook beter, want spoor ligt er genoeg in Europa. Technische hindernissen (zoals verschillen in soorten elektriciteit of spoorbreedtes), zijn er, maar die zijn oplosbaar. Het railnetwerk moet alleen veel beter benut worden.

De raad verwacht vooral veel van een aanpak waarin ‘corridors’, belangrijke grensoverschrijdende lijnen, centraal staan. Per corridor moet het reizigersverkeer op Europees niveau gecoördineerd worden, bijvoorbeeld om te zorgen dat internationale treinen in de dienstregeling niet steeds weggedrukt worden door nationale verbindingen. Uiteindelijk moet er zelfs een Europese railverkeersleiding komen.

Daarnaast moeten spoormaatschappijen verplicht worden reizigersdata en reisinformatie openbaar te maken, zodat app-bouwers ermee aan de slag kunnen. Ook anderen dan de spoormaatschappijen zelf moeten in staat worden gesteld tickets te verkopen, bijvoorbeeld via zo’n app. Tickets moeten ook langer van tevoren geboekt kunnen worden. Nu kan dat vaak pas vanaf drie maanden vóór de reis, dat moet minstens negen maanden worden.

Uitgaan van eigen kracht

In het vliegverkeer is dit soort zaken allang geregeld. “Toen er zo’n dertig jaar geleden concurrentie opkwam voor de nationale luchtvaartmaatschappijen moesten ze wel”, zegt Kok. “In het treinverkeer is de markt opener dan voorheen, maar die prikkel heeft hier niet genoeg teweeggebracht.” Als de markt het niet oppakt, moet zo’n corridorcoördinator ervoor zorgen.

De Europese Commissie moet het voortouw nemen, vindt de RLI – niet voor niets stuurt de raad woensdag samen met soortgelijke raden in Duitsland, België en Luxemburg een brief hierover aan Eurocommissaris Adina Válean. Maar Nederland hoeft daar niet op te wachten, zegt Kok, en moet in elk geval beslissen over het ‘opwaarderen’ van het spoor van de Randstad naar Duitsland: daar moet in de toekomst 160 tot 200 kilometer per uur gereden kunnen worden.

Zou het treinverkeer in zijn concurrentie met vliegen niet ook erg geholpen zijn met eerlijker prijzen voor vliegtickets? Afgelopen najaar pleitte de RLI daar zelf al voor: behandel de luchtvaart als elke andere sector, laat haar dus betalen voor de schade die ermee gepaard gaat, voer een vliegtaks in en zorg dat er belasting op kerosine kan worden geheven. Ook treinverkeer moet eerlijk beprijsd worden, zegt Kok. “Maar laat het spoor vooral uitgaan van de eigen kracht.”

Lees ook:

In 2025 een uur sneller naar Berlijn, daar zal de reiziger het mee moeten doen

Het internationale treinverkeer zit in de lift. Maar de rit van Amsterdam naar Berlijn blijft een zorgenkind, tot irritatie van de Kamer.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden