Lening

Rabobank steunt religieus instituut dat zich schuldig maakte aan kindermisbruik

Paus Franciscus begroet in 2018 een vrouw in de stad Trujillo in Peru. De afgelopen jaren was het Vaticaan nauw betrokken bij de nasleep van een misbruikschandaal in dat land.  Beeld EPA
Paus Franciscus begroet in 2018 een vrouw in de stad Trujillo in Peru. De afgelopen jaren was het Vaticaan nauw betrokken bij de nasleep van een misbruikschandaal in dat land.Beeld EPA

Door een groot misbruikschandaal raakte een katholieke kerkorganisatie in Peru in geldnood. Rabobank verstrekte een lening aan een bedrijf van deze invloedrijke club.

Adrián EstradaKarlijn Kuijpers en Hans Nauta

Rabobank Nederland heeft in 2019 bijna 24 miljoen euro geleend aan de zakelijke tak van een Peruaanse katholieke organisatie die zich jarenlang schuldig heeft gemaakt aan kindermisbruik. De daders waren hooggeplaatste leden die de jeugdafdeling gebruikten voor de aanwas van nieuwe slachtoffers. Rabobank verstrekte de lening nadat de organisatie in de nasleep van het schandaal in geldnood kwam te zitten. De lening loopt nog.

Het gaat om Sodalitium Christianae Vitae, een door het Vaticaan erkende apostolische gemeenschap binnen de katholieke kerk die is opgericht in 1971. De organisatie heeft meer dan 20.000 leden in 25 landen en genoot voor het schandaal hoog aanzien in Peru.

Rabobank verstrekte de lening aan het landbouwbedrijf Agrícola San José, blijkt uit documenten die platform voor onderzoeksjournalistiek Investico opvroeg bij het Peruaanse kadaster. Agrícola San José is onderdeel van het zakelijk imperium van Sodalitium, blijkt onder meer uit gegevens van de Peruaanse Kamer van Koophandel.

Fysiek, psychologisch en seksueel misbruik

Het kindermisbruik door Sodalitium kwam in 2015 aan het licht toen onderzoeksjournalist Paola Ugaz een boek publiceerde met uitvoerige beschrijvingen van jarenlang fysiek, psychologisch en seksueel misbruik. Inmiddels zijn er tientallen slachtoffers bekend.

Het Peruaanse Openbaar Ministerie begon een strafzaak tegen vier Sodalitium-leden, onder wie oprichter Luis Fernando Figari. Zij worden beschuldigd van het veroorzaken van ernstige psychologische schade bij de kinderen en deelname aan een criminele organisatie. Deze strafzaak loopt nog. Het Vaticaan deed eigen onderzoek en stuurde Figari en andere bestuursleden weg vanwege de ‘opmerkelijke ernst’ van het misbruik.

In reactie op de onthullingen trokken volgelingen hun leningen aan Sodalitium terug, zegt journalist Paola Ugaz. “De organisatie moest op zoek naar nieuwe financiële middelen en heeft nu banken nodig om het gat op te vullen.” Rabobank bood die financiële steun in 2019. Sinds enkele jaren is Rabobank actiever geworden in Peru als financier van de landbouwsector.

Slachtoffers hebben nog geen genoegdoening gekregen

“Als de beschuldigingen kloppen, is Rabobank met deze lening betrokken bij de schending van de mensenrechten van de slachtoffers van het kindermisbruik”, zegt Cees van Dam, hoogleraar onderneming en mensenrechten aan de Erasmus Universiteit. De slachtoffers hebben namelijk nog altijd geen genoegdoening gekregen.

Een woordvoerder van Rabobank noemt het kindermisbruik “buitengewoon ernstig en verwerpelijk”. Maar hij zegt dat de bestuurders of aandeelhouders van Agrícola San José geen directe banden hebben met Sodalitium. De bank stelt dat met de financiering geen belangen van Sodalitium zijn gediend.

Volgens onderzoeksjournalist en Sodalitium-kenner Paola Ugaz zijn de kerkorganisatie en het landbouwbedrijf wel degelijk met elkaar verbonden. Verder deelde het bedrijf volgens de Kamer van Koophandel zijn adres met andere bedrijven van Sodalitium, ontdekte platform voor onderzoeksjournalistiek Investico. Ook is de bestuursvoorzitter van Agrícola San José directeur bij het belangrijkste bedrijf van Sodalitium, dat bekend staat als de ‘geldkas’ van de organisatie.

Het onthullende boek 'Half monniken, half soldaten' van Paola Ugaz en Pedro Salinas in een boekhandel in Lima, Peru.  Beeld AP
Het onthullende boek 'Half monniken, half soldaten' van Paola Ugaz en Pedro Salinas in een boekhandel in Lima, Peru.Beeld AP

Het gebeurt vaker in Latijns-Amerika dat leden van religieuze ordes een netwerk van bedrijven opzetten waarvan de inkomsten heimelijk naar de religieuze organisatie stromen, zegt Wil Pansters, hoogleraar antropologie van Latijns-Amerika aan de Universiteit Utrecht. “In Latijns-Amerika zijn dit soort religieuze groeperingen vaak breed actief. In de politiek, het rechtssysteem, het leger en het bedrijfsleven. Ze profiteren van hun connecties met de elite.”

Landroof en geweld op inheemse volkeren

Meerdere bedrijven binnen het netwerk van Sodalitium worden beschuldigd van misdrijven zoals belastingontduiking, landroof en geweld op inheemse volkeren. Lokale boeren beschuldigen ook het bedrijf dat de lening van Rabobank ontving van landroof van hun inheemse grond.

Rabobank gaat niet in op deze specifieke zaak. Wel zegt een woordvoerder dat het strikt beleid voert op mensenrechten, dat geen enkele ruimte laat voor landroof. Als er na het aangaan van een financiering nieuwe feiten boven water komen, zal Rabobank daarnaar handelen, zegt de woordvoerder.

“Als financiële instelling moet je uiterst prudent te werk gaan”, zegt Leen Paape, hoogleraar corporate governance aan Nyenrode Universiteit. “Als er ook maar enige twijfel is over de zuiverheid en integriteit van de cliënt zou de bank er ver vanaf moeten blijven. Rabobank had van de relatie met Sodalitium af kunnen en moeten weten. Het lijkt erop dat ze onvoldoende haar huiswerk heeft gedaan.”

Lees ook:

Peru en oliemaatschappij bekvechten over schuldvraag milieuramp

Tientallen kilometers kust in Peru zijn besmeurd met olie. Is dat de schuld van een tsunami of van een energiemaatschappij? Overmacht of eigen falen?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden