Werk-privé-balans

PvdA wil een einde aan werkmail in vrije tijd: ‘Iedereen verdient de kans zijn hoofd leeg te maken’

null Beeld AP
Beeld AP

PvdA-Kamerlid Gijs van Dijk dient donderdag een wetsvoorstel in dat moet regelen dat werknemers na werktijd onbereikbaar mogen zijn. De Raad van State is kritisch. Zes vragen aan Van Dijk.

Jullie pleiten voor het recht op onbereikbaarheid voor werknemers, waarom?

“We hebben nooit geleerd hoe we moeten omgaan met het feit dat we door telefoons, tablets en laptops altijd maar bereikbaar zijn. We zagen eerst vooral de voordelen maar steeds meer mensen ervaren nu ook de nadelen. Na werktijd bereikbaar moeten zijn is een van de oorzaken van werkdruk, een te hoge werkdruk kan weer kan leiden tot burn-outs. Meer dan een miljoen werknemers in Nederland ervaren stress of burn-outklachten. Veel mensen zitten hierdoor langdurig ziek thuis. Met dit wetsvoorstel willen we een deel van dat probleem aanpakken.”

Maar niet alle werknemers hebben hier last van toch?

“Dat klopt. Niet alle werknemers krijgen stress van appjes of mailtjes na werk of in het weekend. Uit een grote enquête onder honderden leraren uit het mbo, hbo en wo, van de onderwijsbond, bleek ongeveer de helft er last van te hebben. De andere helft kan een werkmailtje na het werk prima naast zich neerleggen.”

De Raad van State vindt de wetswijziging geen goed idee, waarom?

“De Raad van State is kritisch over of ons voorstel ook wel echt tot afspraken, niet alleen tot gesprekken gaat leiden. En in de Arbeidsomstandighedenwet (Arbowet) zijn al bepalingen opgenomen waarbinnen werkgevers en werknemers de mogelijkheid hebben om afspraken te maken over de werkdruk, ook buiten werktijden. De Raad van State vindt een aanpassing van de wet daarom overbodig. Ze vinden het beter om het recht op onbereikbaarheid te regelen zoals dat nu al kan, via een onderling gesprek tussen werkgevers en werknemers.”

PvdA-Kamerlid Gijs van Dijk. Beeld ANP
PvdA-Kamerlid Gijs van Dijk.Beeld ANP

Heeft de Raad van State daar niet een goed punt?

“Zeker. Alleen in de praktijk zijn die gesprekken te vrijblijvend en vinden daardoor bijna nooit plaats. Voor wie aan een nieuwe baan begint, is de bestaande werkcultuur bepalend. Stuurt de leidinggevende de collega’s in het weekend appjes, dan nemen nieuwe werknemers dat al snel voor lief. Met dit voorstel worden werkgevers vanaf volgend jaar verplicht om ieder jaar een gesprek te voeren met hun werknemers en afspraken te maken over de bereikbaarheidstijden. Dit moet worden vastgelegd in de Arbowet, omdat die bedrijven de vrijheid geeft afspraken te maken die bij de manier van werken past, zoals dagwerk, nachtwerk, ploegendiensten, lokaal of juist internationaal werk met contacten in verschillende tijdszones. Dat hoeven geen ingewikkelde afspraken te zijn. Het aanschaffen van een aparte werktelefoon die je uit kan zetten na werktijd kan al een oplossing zijn.”

Is dit nou iets waar politiek Den Haag zich mee moet bemoeien? Gaat dat niet te ver?

“Haha, nou toen PvdA dit idee voor het eerst opperde in deze krant vonden heel veel mensen het te ver gaan. ‘Dan gaat Den Haag zeker bepalen dat ik niet meer mag mailen ’s avonds’, kreeg ik van boze lezers terug. Maar zo ver willen we helemaal niet gaan. We willen werknemers en werkgevers alleen een zetje geven om het gesprek over hun bereikbaarheid aan te gaan. Ik verwacht daarin steun van GroenLinks en D66 en ook van de SGP. Die partij had het recht op onbereikbaarheid ook in het partijprogramma staan, maar dan waarschijnlijk met de reden dat zondag een rustdag moet blijven. Nederland is met dit idee trouwens geen koploper. In Frankrijk gaan ze zelfs nog veel verder, daar worden flinke boetes uitgedeeld aan werkgevers die medewerkers mailtjes sturen op hun vrije avond.”

Mobieltjes en tablets zijn niet nieuw. Waarom nu met zo’n wetswijziging komen, in formatietijd?

“Veel Nederlanders werken nu thuis en hebben de afgelopen tijd ’s avonds nog mail beantwoord, omdat ze overdag de kinderen moesten helpen met schoolwerk. De scheiding tussen werk en privé is steeds vager geworden. Na werktijd verdien je de kans om je hoofd even leeg te maken en aandacht te geven aan de echt belangrijke dingen in het leven. En ik vind dat je baas dan niet meer mag verlangen dat je reageert op e-mails, telefoontjes of berichtjes.”

Lees ook:

Wie wil altijd bereikbaar zijn?

De onlinesamenleving loopt tegen de grenzen van de bereikbaarheid aan, zo lijkt het. Is regelgeving de manier om die grenzen te stellen?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden