Nieuws Economie

Privacyhuiswerk voor het kabinet om schuldhulp te versimpelen

Staatssecretaris Tamara van Ark van sociale zaken en werkgelegenheid. Beeld ANP

Gemeenten krijgen straks betalingsachterstanden doorgespeeld van schuldeisers om schuldenaren zo sneller hulp te kunnen bieden. Maar het wetsvoorstel daarover verdient nog aandacht op privacygebied. 

Staatssecretaris Tamara van Ark moet terug naar de tekentafel met haar wetswijziging over schuldhulpverlening. Daarmee krijgen gemeenten straks makkelijker toegang tot allerlei persoonsgegevens van inwoners, om zo in de peiling te krijgen wie van hen zich in de problematische schulden werkt. Maar privacywaakhond Autoriteit Persoonsgegevens vindt dat de privacy van schuldenaren hierbij nog niet goed gewaarborgd is.

Met de nieuwe wet zouden energie- en waterbedrijven, zorgverzekeraars en woningcorporaties straks een juridische basis hebben om betalingsachterstanden door te geven aan de gemeente. Krijgt die twee van zulke alarmistische attenties binnen, dan kan de gemeentelijke schuldhulpverlening in actie komen. Voorkomen, daarover zijn alle betrokkenen het eens, is bij schulden beter dan genezen. Door schaamte trekt niet iedereen tijdig aan de bel.

Maar hoe zit dat met de privacy van de schuldenaren? Van Ark had de waakhond hierover zelf om advies gevraagd, die de daaropvolgende brief met aanbevelingen onlangs op zijn ­site zette. Hoofdzorg is het gedeelte van de wet waarin verhuurders betalingsachterstanden mogen doorgeven aan de gemeente. Het delen van zulke persoonsgegevens heeft volgens de Europese privacywetgeving minstens één goede grondslag nodig, en die ontbreekt nu nog.

Vrijbrief

Op zich mag het delen van betalingsachterstanden best als de huurder daar zelf toestemming voor geeft. En dat kunnen verhuurders redelijk makkelijk regelen door die toestemming op te nemen in de huurovereenkomst die de huurder tekent bij het betrekken van de woning.

Maar die vlieger gaat niet op, schrijft de Autoriteit in het uitgebreide advies. Toestemming hebben van de schuldenaar klinkt als een goede vrijbrief voor het delen van diens gegevens, maar in dit geval is die huurder helemaal niet zo vrij om ‘nee’ te zeggen. Hij heeft een afhankelijkheidsrelatie met de verhuurder, vaak een woningcorporatie, van wie hij soms prangend een woning nodig heeft.

Van Ark schrijft in een toelichting van haar wetswijziging dat ook ‘het algemeen belang’ kan gelden als grondslag voor het delen van persoonsgegevens. Het is immers een gemeentelijke taak om inwoners te helpen met schulden.

Glad ijs

Maar het kabinet begeeft zich daarmee op glad ijs, volgens de Autoriteit. Want weegt het uiteindelijke belang van de schuldeisers, de gemeente en de schuldenaar wel op tegen het recht op privacy van die laatstgenoemde?

Als advies krijgt Van Ark mee goed na te denken over bestaande of nog te ontwerpen wetten waarop ze zich kan beroepen wat het delen van huurachterstanden betreft. Nu is dat in elk geval nog niet goed uitgewerkt, zegt een woordvoerder van de Autoriteit. “Een concreet advies van hoe dat wel kan, geven wij niet. Wij beoordelen wat we aan wetsvoorstellen voor ogen krijgen, zonder met uitgedachte alternatieven te komen. Je moet dat advies om met mogelijk relevante wetten te komen dus echt zien als het begin van een eerste stap.”

Dit ging nog allemaal over het delen van gegevens door derden. Er is nog een manier voor gemeenten om in te schatten wie in de problemen dreigt te komen: risicoprofielen. Door zo veel mogelijk geanonimiseerde gegevens over mensen in financiële nood op één hoop te gooien moet het de gemeente duidelijk worden op welk type inwoner ze precies moeten letten. Maar de Autoriteit vertrouwt het gebruik van pseudoniemen niet helemaal – die zouden met nieuwe technieken alsnog te herleiden zijn tot individuen.

Voordat de staatssecretaris ingaat op de adviezen van de Autoriteit Persoonsgegevens wacht ze eerst ook het advies van de Raad van State af, zegt een woordvoerder. Ook die bekijkt de wetswijziging momenteel.

Lees ook:

Tweede Kamer baalt van falende schuldhulp

Al jaren kent de politiek de problemen in de schuldhulpverlening. Toch schiet de hulp aan mensen met problematische schulden tekort. De Tweede Kamer zit met een kater.

Expert: Schuldhulp is nu nog een loterij. Mensen moeten weten waar ze recht op hebben

Staatssecretaris Tamara van Ark (VVD) spant zich in om mensen van hun schulden af te helpen, maar een eenduidig gemeentebeleid zou volgens lector Nadja Jungmann pas echt zoden aan de dijk zetten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden