Minimumloon

Politieke partijen lijken eensgezind over verhogen minimumloon, onder economen heerst verdeeldheid

Werkzoekenden bij het Werkplein van het UWV in Amsterdam. Een hoger minimumloon zorgt op korte termijn voor minder werkgelegenheid.Beeld ANP

Politieke partijen lijken eensgezind: het minimumloon moet omhoog. Onder economen heerst juist verdeeldheid.

Het minimumloon moet omhoog, daar zijn alle politieke partijen het in hun verkiezingsprogramma’s aardig over eens. Nu economen nog. Van de één mag er zo een paar euro bij op, terwijl een ander liever ziet dat de overheid aan andere knoppen draait om de koopkracht van lagere inkomens op te krikken.

Eén ding is duidelijk: een hoger minimumloon gaat banen kosten. Personeel wordt dan immers duurder, waardoor het voor werkgevers verleidelijker wordt om met een vervangende robot in zee te gaan. Daarnaast stijgen uitkeringen in Nederland mee met het minimumloon en dat kan een prikkel wegnemen om te blijven werken (al pleit de VVD ervoor de bijstand los te koppelen bij een mogelijk hoger minimum). 

Ontslag en een aantrekkelijker bijstand, die twee bijwerkingen kent Piet Rietman wel. Maar de sectoreconoom bij ABN Amro schat in ze bij een kleine verhoging van het minimumloon wel meevallen. “Zeker op langere termijn. Dan begint mee te wegen dat de lagere inkomens meer te besteden hebben, ook vanuit de bijstand. Dat jaagt de consumptie en dus economische groei aan.” 

Voor de hand liggend

Zoals de kaarten er nu voor liggen zal het besteedbare inkomen volgend jaar dalen (gemiddeld voor heel Nederland en gecorrigeerd voor inflatie), blijkt uit zijn eigen onderzoek. Dat komt doordat cao’s van voor de crisis beginnen af te lopen, door de stijgende werkloosheid en de verwachte pensioenkortingen. “Dan is het verhogen van het minimumloon gewoon heel voor de hand liggend.”

Het Centraal Planbureau publiceerde dit voorjaar een studie waaruit blijkt dat het banenverlies minder erg zal zijn dan eerder gedacht. Toch leidt een verhoging (van minimumloon en de gekoppelde uitkeringen) van 5 procent nog altijd tot een verlies van 18.000 banen, aldus het planbureau.

Hoogleraar Bas Jacobs (economie, Erasmus Universiteit) zegt daarom: wil je de koopkracht verbeteren, dan is het slimmer om de lagere inkomens minder te belasten, of hun belastinggeld terug te geven. Dat blijkt uit zijn eigen onderzoek. “Zij hebben dan evengoed meer te besteden. Tegelijkertijd is het niet duurder voor bedrijven om ze in dienst te houden. Daardoor lopen ze niet het risico om hun baan te verliezen.”

Natuurlijk zit ook daar een prijskaartje aan. “De misgelopen belasting zal gecompenseerd moeten worden. Dat kan bij bedrijven door de winstbelasting te verhogen, bij werknemers via de inkomensbelasting en bij de consument door meer btw te rekenen.” 

‘De rek is eruit’

Maar een hoger minimumloon is óók niet gratis, benadrukt Jacobs. Dat betekent minder winst naar aandeelhouders van het bedrijf, hogere consumentenprijzen of een lager loon van de beter betaalde krachten binnen de organisatie. Rietman erkent dat, maar zegt dat lage inkomens al veel belastingverlagingen hebben gehad de afgelopen jaren en dat de rek daar een beetje uit is. Hij denkt dat het huidige minimumloon van zo’n tien euro per uur zonder al te veel schadelijke bijeffecten richting de dertien kan.

Is een crisis dan het beste moment om zoiets door te voeren? Bas ter Weel, directeur van SEO Economisch onderzoek, heeft daar twijfels over. Hij onderzocht onlangs hoe de verhogingen van het minimumjeugdloon in 2017 en 2019 uitwerkten voor jongeren. Voor de verhogingen verdienden veruit de meeste jongeren méér dan het minimumloon, na die verhoging zat een groter deel precies automatisch op het minimum. “Zou je dat effect doortrekken naar het algemene minimumloon, dan krijg je dus dat een groter deel van de werknemers op het randje gaan verdienen.”

In tijden van hoogconjunctuur, wanneer werkgevers veel personeel nodig hebben, is dat één ding. Maar tijdens een crisis kan een verhoging gevaarlijk zijn. Op een werknemer die het minimum verdient, kan qua loon immers niet verder bezuinigd worden. “Juist in de crisis kan zo’n verhoging extra mensen hun baan kosten”, zegt Ter Weel.

Lees ook:

Hoe hard de wajonger ook werkt, het minimumloon is straks het hoogst haalbare

Jonggehandicapten die werken komen met een nieuw beoogde wet nooit boven het wettelijk minimumloon uit. Dat is heel kwalijk, stellen critici.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden