Thomas Piketty

Piketty opent in zijn nieuwe boek de aanval op de superrijken

Thomas Piketty Beeld AFP

De Franse econoom en bestseller-auteur Thomas Piketty heeft een nieuw boek. Met ‘Kapitalisme en ideologie’ opent hij de aanval op de superrijken.

Piketty’s forse studie naar vermogensongelijkheid ‘Kapitaal in de 21ste eeuw’ werd in veertig talen vertaald en er werden 2,5 miljoen exemplaren van verkocht. Daarmee liet de ‘rockster van de economie’ zijn landgenoot Michel Houellebecq ver achter zich. Piketty dankte zijn succes vooral aan het feit dat hij op basis van een enorme collectie nog niet eerder verzamelde data bewees wat velen al vermoedden: de kloof tussen rijk en arm wordt groter.

Het werk dat donderdag in Frankrijk verscheen is nog dikker (1232 pagina’s) en oogt al even doorwrocht. Het grootste deel bestaat uit een analyse van de manier waarop het verschil tussen have’s en have-nots altijd is verdedigd in de loop der tijden in verschillende delen van de wereld.

“En die geschiedenis leert ons”, aldus Piketty in een interview op de radiozender France Inter donderdag, “dat geen van die rechtvaardigingen en theorieën het heeft overleefd.” Ook het huidige discours, voorspelt hij, zal geen stand houden. “Na de val van de muur in 1989 werden markt en bezit heilig verklaard. Nu weten we al een tijd dat dit excessief was.” Dertig jaar later is het wat hem betreft tijd voor niets minder dan een herdefinitie van het begrip privé-eigendom.

Afromen

Natuurlijk heeft Piketty een idee voor zo’n nieuwe definitie: ‘sociaal en tijdelijk bezit’. Dat betekent onder meer dat de helft van de zetels in de raad van bestuur van grote ondernemingen bezet zal worden door vertegenwoordigers van de werknemers. Of dat de vermogensbelasting wordt verhoogd naar 90 procent. Want: “We kunnen niet langer toestaan dat het vermogen van één persoon maar blijft groeien tot boven de 100 miljard en verder.”

“In tegenstelling tot wat vaak wordt gezegd”, zegt Piketty, “hebben dergelijke vermogens geen positief effect op de economische dynamiek in een samenleving.” Het afromen van de superrijken kan gewoon via de fiscus, met inachtneming van de normen van de rechtsstaat, verzekert de Fransman.

Opmerkelijk is ook het voorstel van een ‘erfenis voor iedereen’ die neerkomt op 60 procent van het gemiddelde vermogen. In Frankrijk zou dat erop neerkomen dat elke burger voor zijn 25ste een bedrag van 120.000 euro krijgt.

Niet iedereen is gecharmeerd van dergelijke ‘geen gezeik iedereen rijk’-achtige oplossingen. Volgens de liberale krant L’Opinion is Piketty vooral een goed exportartikel, een briljante econoom die de fascinatie in de wereld voor Frans links-radicalisme handig exploiteert.

Zacht despotisme

“Onze geglobaliseerde auteur wil niets minder dan het kapitalisme overstijgen via een ontheiliging – lees: de dood – van het privé-bezit”, noteert de columnist Rémi Godeau. “Bijna niemand gaat die 1200 pagina’s lezen, de dikte van het boek is alleen maar bedoeld om indruk te maken.”

En hoe precies, gaat Godeau verder, is het bestaan van miljardairs niet in het algemeen belang? Wat is bezit van een ‘redelijke omvang’? “Onder de theorie schuilt de willekeur, achter het anti-kapitalisme loert een zacht despotisme.”

Uiteindelijk, concludeert Godeau, is het probleem van Piketty dat hij zowel een talentvol wetenschapper is als een uitgesproken linkse activist. “En bij al zijn historische verwijzingen is hij er één vergeten: met de uitvinding van het eigendomsrecht, het jus census in het Latijn, legden de Romeinen de voorwaarde voor onze vrijheid vast.” 

Lees ook:

Lees ook:

Thomas Piketty: We gaan nu door met een parlement voor de eurozone, of we vallen

Trouw sprak Piketty  in 2017. Na zijn onverbiddelijke bestseller ‘Kapitaal in de 21ste eeuw’ pleit hij nu voor een democratische revolutie in Europa. “We hebben een monetaire unie willen maken met normen en regels, maar zonder politiek, zonder openbare uitwisseling van argumenten.”

Waarom iedereen Piketty moet lezen

Trouw legde bij het verschijnen van het eerste boek van de Franse econoom uit waarom dat zo lezenswaardig is.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden