Banken

Per ongeluk in het rood? Voor Amerikanen is dat geen ramp meer

President Joe Biden eet een enorm ijsje bij Moomers Homemade Ice Cream, in Traverse City, Michigan. Biden hoeft niet bang te zijn dat het ijsje hem meer gaat kosten dan hij de winkelier moet betalen. Armere Amerikanen lopen dat risico wel. Beeld Alex Brandon, AP
President Joe Biden eet een enorm ijsje bij Moomers Homemade Ice Cream, in Traverse City, Michigan. Biden hoeft niet bang te zijn dat het ijsje hem meer gaat kosten dan hij de winkelier moet betalen. Armere Amerikanen lopen dat risico wel.Beeld Alex Brandon, AP

Een kopje koffie dat 45 dollar kost? Dat gebeurde regelmatig in de Verenigde Staten, waar even per ongeluk rood staan enorme gevolgen kon hebben. Maar dat wordt anders.

Bas den Hond

Miljoenen Amerikanen kunnen binnenkort iets geruster zijn wanneer ze in de stad een kop koffie afrekenen met een pinpas of telefoon. Als hun saldo zo laag is dat die transactie ze net even in het rood laat komen, zal hun bank ze niet meteen een stevige boete opleggen.

“Ik heb het klanten en vrienden van me zien gebeuren”, zegt Todd Christensen uit Scranton in Pennsylvania. “Het werd dan meteen de duurste kop ooit, 5 dollar voor de koffie en 40 dollar voor de bankkosten.”

Zelf is het hem al een hele tijd niet meer overkomen. Dat hoort ook niet voor iemand die zijn brood verdient als adviseur van mensen in financiële problemen. Maar juist daarom staat het hem nog helder voor de geest: “Het was in 2012 geloof ik. Ik was op vakantie aan de kust van Oregon, en we kochten schaafijs bij zo’n klein tentje.” Ja, hij weet het nog heel goed.

Boetes op rood staan

Nog wat langer geleden was hij zo iemand als zijn huidige cliënten: mensen die moeite hebben om rond te komen, zich geen veilige buffer op hun betaalrekening kunnen permitteren en dus voortdurend in de gevarenzone zitten. “Ik ruimde laatst een doos afschriften op uit mijn studententijd. Ik bleek 25 van die boetes gehad te hebben, in anderhalf jaar tijd!”

Die kosten tikken aan doordat de banken een boete heffen voor elke betaling die je doet, zolang de rekening een tekort laat zien. Op één dag nietsvermoedend een paar keer pinnen kan dan uitlopen op een harde financiële dreun.

Maar de tijd lijkt dus aangebroken dat Amerikaanse consumenten daar minder bang voor hoeven te zijn. De op een na grootste bank voor particulieren in de VS, de Bank of America, gaat de boete verlagen naar 10 dollar. Twee andere grote, Capital One en Citi, schaffen hem zelfs helemaal af.

Flinke inkomstenbron

Dat is verrassend, want voor de banken zijn die boetes tot nu toe een flinke inkomstenbron. In 2019 ging het om 15 miljard dollar. Dat is niet heel veel als je kijkt naar de 233 miljard dollar winst die alle banken in de VS samen maakten. Maar voor sommige lokale en regionale banken, die zich helemaal concentreren op het bedienen van particulieren, is het meer dan 10 procent van de winst.

En wie zijn de dupe? Vooral mensen met een laag inkomen. Landelijk betalen de minstverdienende 9 procent van de bankklanten het overgrote deel van de kosten voor rood staan; 12 van die 15 miljard euro. “Het is bij mijn cliënten niet wat hun schuldenprobleem veroorzaakt”, zegt Christensen. “Maar het zit hen dwars bij hun pogingen om zich eruit te worstelen.”

Sjoemelen met de volgorde

De banken lijken ook hun best te doen om de rij van boetes op je afschriften zo lang mogelijk te maken. Veel banken kiezen ervoor om betalingsopdrachten die op een dag binnenkomen niet in de juiste volgorde te boeken, maar eerst het grootste bedrag af te schrijven. Daardoor wordt een eventuele roodstand het snelst bereikt, waarna elke volgende betaling prijs is, tot de afgesproken limiet is bereikt.

Christensen: “Daar hebben ze wel een verhaal bij: dat de grootste betaling voor de klant vast het belangrijkst is en in ieder geval moet doorgaan, bijvoorbeeld de huur.”

Dat nu sommige banken vrijwillig afscheid nemen van de roodstandkosten is voor een deel uit concurrentieoverwegingen. Een aantal nieuwe banken, waar je als klant alleen via telefoon en internet zaken mee kunt doen, rekenen de kosten niet.

Erfenis van Obama

Daarnaast willen de banken regelgeving door de overheid voor zijn. De financiële consumentenautoriteit CFPB heeft aangekondigd kritisch naar de praktijk te zullen kijken. Het bureau werd opgericht tijdens het presidentschap van Barack Obama en verwierf zich al snel een reputatie als agressieve verdediger van consumentenbelangen. Onder president Trump werd het aan banden gelegd, maar nadat die was afgelost door Democraat Joe Biden, ging het er weer met frisse energie tegenaan.

Voor de klanten van banken die de boetes nog wel hanteren, lijkt de enige remedie: goed opletten en precies bijhouden wat je uitgeeft. Tot zijn spijt moet Christensen vaak vaststellen dat zijn klanten het eenvoudiger aanpakken: ze kijken op hun telefoon wat het saldo van de rekening is en concluderen dat de aankoop er nog af kan.

En dat mag in Nederland werken, in de VS het riskant, weet Christensen. “Meestal wordt een betaling meteen verwerkt. Maar een kleine winkelier wacht misschien tot het eind van de dag om alle betalingen in één keer naar de bank te sturen. Sommigen zelfs twee of drie dagen.”

Dat was wat hem de das omdeed na die vakantie in Oregon: het geld ging van zijn rekening af toen hij dat schaafijs allang weer vergeten was, op een dag dat hij er net onvoldoende saldo voor had. “Dat kleine tentje had er twee wéken mee gewacht!”

Lees ook:

Contant geld pinnen kost steeds vaker geld, kwetsbaren zijn de dupe

De kosten voor het pinnen van contant geld nemen toe. Daardoor komen kwetsbare groepen zoals ouderen, digibeten, mensen in armoede en laaggeletterden, in de knel, vreest het Nibud.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden