Pensioenen

Pensioenfondsen verliezen tientallen miljarden door corona en duiken onder het niveau van kredietcrisis

Voor nu dit jaar verandert er nog niets aan de uitkering van gepensioneerden. Maar de financiële situatie van pensioenfondsen is wel dramatisch verslechterd. Beeld ANP

Tientallen miljarden raakten de grote pensioenfondsen kwijt in het afgelopen kwartaal. Door de coronacrisis staan sommige er nu nog slechter voor dan tijdens de kredietcrisis.

De coronacrisis koste pensioenfonds ABP in de eerste drie maanden van dit jaar ruim 45 miljard euro. Dat is meer dan de helft van het totale rendement dat het ambtenarenfonds in heel 2019 wist te boeken. Het fonds voor zorgpersoneel, PFZW, heeft sinds nieuwjaarsdag zo’n 20 miljard minder op de balans staan vanwege alle onrust die het coronavirus veroorzaakt op de financiële markten. Net als veel andere fondsen maken zij vandaag hun kwartaalcijfers bekend.

Door de enorme klap staan ABP en PFZW er nu slechter voor dan tijdens hun dieptepunt in de kredietcrisis, elf jaar geleden. Zo heeft ABP nu nog maar 82 cent in kas voor elke (toekomstige) euro die ze aan zijn drie miljoen deelnemers is verschuldigd. Begin dit jaar was er nog bijna 98 cent per beloofde euro. Die verhouding in percentages, de zogeheten dekkingsgraad, daalde ook bij PFZW fors: van 99 procent in januari naar iets meer dan 83 procent. De twee grote metaalfondsen, PMT en PME, dalen in dekkingsgraad allebei ongeveer 12 procent naar 85,9 en 86,4 procent.

Dramatisch

Die cijfers zijn ‘dramatisch’, om met voorzitter van PFZW Peter Borgdorff te spreken. Toch verandert er de komende tijd niets aan de uitkeringen die de huidige gepensioneerden ontvangen. Pas op 31 december van dit jaar moeten Borgdorff en de andere bestuursvoorzitters kijken hoe hun dekkingsgraad erbij staat. Of specifieker: hoe het jaargemiddelde van hun dekkingsgraad erbij staat. Staat dat jaargemiddelde vijf jaar op rij onder de 104 procent, dan moet er gekort worden op de pensioenuitkeringen van gepensioneerden (en in de opbouw van de huidige werkende deelnemers).

Nu heeft het kabinet vorige zomer een pensioenakkoord afgesloten met vakbonden en werkgeversorganisaties waarin die ondergrens omlaag is getrokken naar 100 procent. Maar ook dat halen de fondsen nu niet. De jaargemiddeldes liggen bij de vier grootste fondsen tussen de 93 en 95 procent. En in die gemiddeldes zijn de relatief veel hogere dekkingsgraden van een jaar geleden nog meegerekend.

Positief is dat er maar weinig werkgevers waren die vanwege de crisis geen premie konden overdragen aan hun pensioenfonds. Bij PMT heeft 90 procent bijvoorbeeld gewoon op tijd betaald. Begin vorig jaar was dat 96 procent. Bedrijven kunnen dan ook gebruik maken van de NOW-regeling van de overheid. Die geeft werkgevers in nood een compensatie voor de loonkosten van hun werknemers, en daarbij is ook rekening gehouden met de pensioenpremie.

Geitenpaadje

Vorig najaar heeft verantwoordelijk minister Wouter Koolmees van sociale zaken de dekkingsgraad waaronder fondsen moeten korten tijdelijk op 90 procent gezet. Daardoor hoefden de twee metaalfondsen, die qua kortingsschema een jaar voorlopen op ABP en PFZW, nu niet te snijden in de uitkeringen van hun deelnemers. Dat deed Koolmees onder druk van oppositiepartijen en vakbonden. Nu kan een stuurgroep in alle rust aan de slag om het pensioenakkoord tot in detail uit te werken.

De pensioensector toonde zich erg blij met de tijdelijke versoepeling van Koolmees, maar de kans is groot dat fondsen en vakbonden eind dit jaar opnieuw bij hem zullen aankloppen voor hulp. Ten eerste omdat het jaargemiddelde van de dekkingsgraden verder omlaag wordt getrokken door dit desastreuze eerste kwartaal. Daarnaast daalt de rente waarmee fondsen moeten rekenen tot op heden ook steeds verder, waardoor ze steeds meer vermogen moeten aanhouden om hun dekkingsgraad op peil te houden. Bovendien zal Koolmees door lobbygroepen tegen pensioenkortingen gewezen worden op de Kamerverkiezingen van begin 2021. 

Naast de afspraken uit het pensioenakkoord bekijkt de stuurgroep nog een nieuwe optie voor een nieuw pensioenstelsel, een ‘geitenpaadje’ buiten het akkoord van vorig jaar om. Daarin zouden fondsen alvast wat van het rendement mogen incalculeren dat zij in de toekomst verwachten te maken met risicovolle beleggingen. Wel zou de hoogte van de uitkeringen dan heel wat minder zeker zijn. 

Lees ook:

Opinie: Juist nu moet het pensioen omhoog

Bij alle goede steunmaatregelen van de overheid worden de 65-plussers ten onrechte overgeslagen, zegt lezer Gillis Mol.

Minister Koolmees en vakbonden morrelen aan pensioenakkoord

De rekenrente staat ter discussie. Minister Kool­mees en de vakbonden overwegen het pensioen­akkoord open te breken. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden