Indexering

Pensioenfondsen langzaam uit de gevarenzone. Mogen de uitkeringen ook omhoog?

null Beeld Hollandse Hoogte / Peter Hilz
Beeld Hollandse Hoogte / Peter Hilz

Het gaat weer beter met de grote pensioenfondsen. Maar de wetsvoorstellen voor een nieuw pensioenstelsel hebben vertraging opgelopen. Daarom laten hogere uitkeringen nog op zich wachten.

Pensioenfondsen beleggen zich langzaam een weg uit de gevarenzone. In het tweede kwartaal kwam er zo veel rendement binnen dat de kans op lagere uitkeringen voor gepensioneerden flink is afgenomen.

Zo zag ambtenarenfonds ABP het vermogen dit jaar stijgen met 27,6 miljard euro, waarvan het gros binnenkwam in het tweede kwartaal. Die beleggingswinst is terug te zien in de dekkingsgraad: de verhouding tussen wat een fonds aan vermogen beheert en wat het aan maandelijkse uitkeringen heeft toegezegd aan alle werknemers en gepensioneerden.

In slechts drie maanden tijd steeg die dekkingsgraad bij ABP met 4 procentpunt naar 104,5 procent. “Daarmee heeft ABP voldoende geld in kas om alle pensioenen van deelnemers zo lang als zij leven, nu en in de toekomst, te kunnen betalen”, meldt het fonds. Bij het tweede fonds van Nederland, zorgfonds PFZW, steeg de dekkingsgraad in het tweede kwartaal met 3 procentpunt naar 100,9 procent. Metaalfonds PME komt uit op 104 procent. Samen tellen die fondsen miljoenen deelnemers.

‘Mooie symbolische mijlpaal’

Met name investeringen in grondstoffen en de inleg van fondsen bij investeringsfondsen deden het in het algemeen goed. Voor PFZW betekenen die rendementen dat er voor het eerst sinds mei 2019 meer vermogen in kas zit dan er aan uitkeringen is beloofd. “We zijn nog niet in veilig vaarwater, maar het is een mooie symbolische mijlpaal”, zegt bestuursvoorzitter Joanne Kellermann daarover.

Veilig vaarwater, wat is dat op dit moment eigenlijk? Fondsen moeten normaal gesproken snijden in de uitkering van hun deelnemers als de dekkingsgraad langere tijd beneden de 104 procent uitkomt. Dat is voor zo’n beetje alle grote fondsen het geval – al jaren. Verantwoordelijk demissionair minister Wouter Koolmees (sociale zaken) heeft in aanloop naar een compleet nieuw stelsel wat versoepelingen doorgevoerd. De laatste twee jaar, en ook volgend jaar, is een dekkingsgraad van minstens 90 procent al voldoende om niet te hoeven korten.

Daar zitten de grote fondsen nu ver boven, maar nog geen jaar geleden was dat heel anders. Maanden achtereen zweefden zij destijds tussen de 80 en 90 procent. De weg naar boven duurde lang. En of die naar boven blijft gaan is altijd onzeker.

Een ander heikel punt is het meebewegen van de uitkeringen met stijgende consumentenprijzen; indexeren, in jargon. Wil een fonds dat zelfs maar gedeeltelijk doen, dan moet de dekkingsgraad gemiddeld een jaar lang boven de 110 procent uitkomen. Die situatie is nu voor de meeste gepensioneerden heel ver weg. Bij ABP komt het jaargemiddelde nu bijvoorbeeld uit op 94,6 procent (omdat daar al die slechte maanden van vorig jaar nog bij inzitten).

Sneller indexeren

Ondertussen werken de ambtenaren van Koolmees hard aan de wetsvoorstellen voor een nieuw pensioenstelsel. Daarin zullen dekkingsgraden helemaal verdwijnen, waardoor de uitkering van miljoenen mensen niet meer afhangt van één getal. Bovendien mag er in dat nieuwe stelsel sneller geïndexeerd worden. Die wetsvoorstellen zouden eigenlijk dit jaar naar de Tweede en Eerste Kamer gaan, maar dat is vanwege de complexiteit toch niet haalbaar, zo bleek onlangs. Nu moet de nieuwe pensioenwet in 2023 ingaan, een jaar later dan gepland. Daarna krijgen fondsen een overgangsperiode van vier jaar tot het nieuwe stelsel daadwerkelijk ingaat in 2027.

Gepensioneerden balen van dat uitstel met één jaar: voor de overgangsperiode tot 2027 zouden er soepeler indexatie-regels komen, waarbij fondsen de uitkeringen al vanaf een dekkingsgraad van 105 procent mogen verhogen. Zoals het nu lijkt, gaat dat soepeler regime pas in 2023 in, in plaats van volgend jaar.

Patrick Fey, pensioenonderhandelaar en vicevoorzitter van vakbond CNV, hoopt dat het kabinet op dat punt alsnog coulance toont. “Wij zouden dat toejuichen, ja. Het zou het vertrouwen van gepensioneerden een enorme boost geven.”

Lees ook:

Pensioenfondsen staan er ineens veel beter voor

Dankzij een stijgende rente is de financiële gezondheid van pensioenfondsen een stuk groter dan drie maanden geleden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden