Vacatures

Passiviteit op de arbeidsmarkt: ‘Iedereen blijft zitten waar hij zit’

De roep om personeel is groot, maar mensen wachten af. Beeld ANP
De roep om personeel is groot, maar mensen wachten af.Beeld ANP

Nog nooit gingen zo weinig mensen op zoek naar een nieuwe baan, terwijl werkgevers zitten te springen om personeel. Hoe is dat te verklaren?

“Mensen worden echt opgejaagd”, vertelt Geert-Jan Waasdorp, directeur van het databedrijf Intelligence Group. “Recruiters blijven maar duwen om mensen te bewegen een overstap te maken naar een andere baan. Maar mensen worden murw en reageren niet meer.” Eind juni stonden er 327.000 vacatures open, dat was nog niet eerder zo veel, weet het Centraal Bureau voor de Statistiek.

Die vacatures worden niet makkelijk vervuld omdat maar weinig mensen op zoek zijn naar een (nieuwe) baan. In het derde kwartaal van dit jaar was 10,7 procent van de beroepsbevolking op zoek naar werk, dat zijn 886.000 actief werkzoekenden, 55.000 minder vergeleken met dezelfde periode vorig jaar. “Terwijl het najaar – net als het voorjaar – bij uitstek het seizoen is waarin mensen een nieuwe baan zoeken. Maar we zien de activiteit na de zomer nog niet aantrekken”, zegt Waasdorp.

Inmiddels zitten bijna alle sectoren verlegen om personeel. De installatiebranche, de transportsector, de kinderopvang, noem maar op. De horeca spant nog altijd de kroon. Voor bijna een derde van de horecabedrijven is het tekort aan personeel zo groot, dat ze niet normaal kunnen draaien. De deuren gaan later open, restaurants blijven een dag extra dicht of de eigenaar serveert nu ook.

Het sentiment van de coronacrisis is nog aanwezig

Wat is er aan de hand? “Iedereen zit op elkaar te wachten”, verklaart Waasdorp. “Werknemers blijven zitten waar ze zitten in periodes van onzekerheid. Het sentiment van de coronacrisis is nog aanwezig. Mensen weten nu wat ze hebben in hun huidige baan en bij een nieuwe werkgever is dat weer afwachten. Bovendien raak je dan je opgebouwde arbeidsduurrechten kwijt.”

In de huidige situatie bewegen alleen de ‘opportunisten’, vertelt Waasdorp. Dat zijn de mensen voor wie het financiële motief zwaar weegt. Doordat veel werkenden nu worden benaderd door een recruiter of een andere werkgever weten mensen ook wat hun huidige marktwaarde is, vertelt hoogleraar arbeidsmarkt Ton Wilthagen. “Werknemers gebruiken dat echter om bij hun huidige werkgever een promotiestap te maken, of hun arbeidsvoorwaarden te verbeteren, maar niet om over te stappen. Met kans van slagen trouwens, want werkgevers willen hun mensen behouden in tijden van krapte op de arbeidsmarkt.”

Nederlanders verhuizen niet voor een nieuwe baan

Daarbij zijn de meeste Nederlanders honkvast, zegt Wilthagen. “Vergeleken met andere landen in Europa houden wij er bijvoorbeeld niet van om te verhuizen vanwege een nieuwe baan. De problemen op de woningmarkt versterken onze immobiliteit.” Bovendien hebben mensen het weer druk met de dagelijkse realiteit en moeten daaraan wennen, verklaart Wilthagen het gebrek aan initiatief om te gaan solliciteren. “De tijd van thuiszitten en dromen over de ultieme baan is voorbij.”

Bij De Mandemakers Groep (DMG) – verkoper van keukens, meubelen en sanitair – uit Waalwijk zetten ze alles op alles om nieuwe mensen binnen te krijgen. De regio is een logistieke hotspot, met veel concurrentie bij bijvoorbeeld het werven van chauffeurs en logistiek medewerkers. Ook klantenservicemedewerkers en orderverwerkers zijn gewild. DMG heeft 3500 mensen in dienst.

Chauffeurs Mark en Mark vloggen over hun werkdag

“We proberen creatief te zijn”, zegt Corina van Hemert, manager van een team van zeven recruiters bij DMG. “Naast de gebruikelijke wervingskanalen zoals Indeed, Monsterboard en LinkedIn en de samenwerking met scholen, gaan we naar de markt om te flyeren. Ook vloggen medewerkers, zoals onze chauffeurs Mark en Mark, over wat ze meemaken tijdens hun werkdag.” Zij hebben 1200 volgers op Facebook.

De woonretailer voert ook grote campagnes. “Na de zomer- en kerstvakantie zijn de ‘Mandemakers overstapweken’. Met billboards langs de snelweg, op sociale media en met advertenties in landelijke media proberen we mensen te verleiden naar ons over te stappen. En sport is een belangrijk uithangbord voor het bedrijf, om aantrekkelijk te zijn als werkgever”, vertelt Van Hemert. Zo is er het Mandemakers Stadion waar DMG banenmarkten organiseert, waarna de kandidaten aansluitend een wedstrijd van voetbalclub RKC Waalwijk kunnen bijwonen.

2000 euro premie als je een bezorger aandraagt

En hogere salarissen? “Voor schaarse beroepen biedt DMG soms hogere lonen.” Maar dat vindt het bedrijf niet het belangrijkst. Liever vertelt DMG over het vaste contract dat ze nieuwe medewerkers direct na hun proeftijd aanbieden. Dat doen ze voor alle functies.

“Wat bij ons ook heel goed werkt is personeel werven via onze eigen medewerkers. Dertig procent van onze nieuwe mensen komt op die manier binnen. Dat zijn vaak goede werknemers, want je draagt niet zomaar iemand aan bij je werkgever”, legt Van Hemert uit. Wie iemand aanbeveelt, krijgt een premie van 1000 euro en voor bezorgers is dat zelfs 2000 euro. Ook zijn er regelmatig acties om het werven door medewerkers te stimuleren: “We verloten prijzen waarbij aandragers van nieuwe collega’s bijvoorbeeld een Efteling jaarabonnement kunnen winnen of tijdens het EK een stedentrip naar de winnende hoofdstad”, vertelt Van Hemert.

Dit soort acties zijn hard nodig, want alleen met recruiters gaat het werven niet lukken. Zij hebben namelijk slechts invloed op 20 procent van de beroepsbevolking, aldus de Intelligence Group. Waasdorp: “De overgrote meerderheid op de arbeidsmarkt beweegt alleen op eigen initiatief”. Bovendien blijven recruiters te veel in dezelfde vijvers vissen, zoals LinkedIn. “Daar vind je vooral hoogopgeleide, witte mensen”, zegt Waasdorp. Hij pleit voor meer creativiteit door werkgevers en recruiters om ook andere doelgroepen te bereiken.

‘Wij hebben aantrekkelijke werktijden’

Tuincafé Botanica, Utrecht

Het hoeft niet per se krap te zijn in de horeca, zo bewijst het Utrechtse Tuincafé Botanica. Dit bedrijf lukt het wel genoeg mensen te vinden. Dat heeft volgens de zaak niet zozeer te maken de locatie – het lunchcafé ligt in een botanische tuin – of het loon, maar vooral met de aantrekkelijke werktijden.

“Studenten willen tegenwoordig niet meer in de avond of in het weekend werken. Ons voordeel is dat wij een dagzaak hebben en ze om 17 uur klaar zijn”, laat Berry Dirven, de man van de eigenaresse, weten.

Bovendien zit het café op de Uithof, het universiteitsterrein, lekker in de buurt voor de studenten die daar ook wonen. “Zo kunnen ze uurtjes maken. Het liefst werken ze tussen 10 uur en 12 uur, gaan ze tot 14 uur studeren en werken ze daarna door tot sluitingstijd.” In het weekend krijgt de zaak de roosters ook rond, al is dat al iets moeilijker. Vandaar hun nieuwe regel: “Als je hier komt werken moet je minimaal één dienst in het weekend draaien”.

Barbara Vollebregt

‘De wereld ging ineens weer draaien’

Bakkerij Carl Siegert, Harmelen

Bij bakkerij Carl Siegert in het Utrechtse Harmelen zetten ze de laatste maanden ‘alles op alles op alles’. Er kwamen tijdelijke krachten bij, mensen draaiden extra uren gingen of minder lang op vakantie. “Het is nog altijd een spannende periode”, vat bakker en eigenaar Siegert de situatie nuchter samen.

Zijn personeelstekort ontstond tijdens de heropening van de economie, in de zomer. “Toen ging de wereld ineens weer draaien”, zegt Siegert, die brood levert aan de horeca, de Bijenkorf en KLM. De vraag naar dat brood steeg plotsklaps van bijna niets naar enorm. Maar juist in diezelfde periode stapten enkele van zijn vakmensen op. Die hadden door de lockdowns een jaar verplicht thuisgezeten, en dat had hen tot nadenken gebracht over wat ze wilden met hun leven. Resultaat: ze gingen op zoek naar ‘een uitdaging elders’.

Nieuwe bakkers probeert Siegert via zijn netwerk te regelen, via sociale media en advertenties op vaksites. Misschien helpt het daarbij dat niet iedere werknemer even vroeg op hoeft: “We hebben medewerkers die om 3 uur beginnen, maar ook die om 9 uur starten.”

Dirk Waterval

‘De verkopers liggen nu aan de ketting'

Transportbedrijf HST Groep, Enschede

De vier verkopers die het Enschedese transportbedrijf HST Groep rijk is, doen op dit moment niet waarvoor ze ooit waren aangenomen. Dat was: klanten werven. Maar door een tekort aan onder meer chauffeurs en magazijnmedewerkers kan HST er helemaal geen klanten bij hebben. “Dus”, zegt manager Leo Brant, “liggen de verkopers nu aan de ketting. Ze zijn vooral bezig met brandjes blussen: bestaande klanten uitleggen dat we nu bijvoorbeeld nog maar één keer per dag spullen kunnen ophalen, in plaats van meerdere.”

Met tweewekelijkse speeddates hoopt Brant nieuwe mensen te vinden. Hij zoekt nog 43 werknemers op een totaal van 380. De kunst is ook het huidige personeel vast te houden. Hoe hij dat doet? “Nou, de kerstborrel die ik nu al aan het organiseren ben, helpt een beetje. Net zoals de barbecues die we soms houden. Maar het komt vooral aan op goed voor je mensen zorgen: opleidingstrajecten aanbieden, mensen klaarstomen voor het groot-rijbewijs bijvoorbeeld.”

Al houd je ook daarmee niet iedereen binnen. “Laatst besloot er één bierbrouwer te worden. Daar doe je natuurlijk niets aan.”

Dirk Waterval

Lees ook:

Met straattaal proberen bedrijven jongeren naar hun vacatures te lokken

Om jongeren te werven wordt in vacatureteksten soms de taal aangepast. Straattaal en Engelse termen zijn populair.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden