Bijstandsniveau

‘Participatiewet verhindert onafhankelijkheid van jongeren met beperking’

Negen belangenorganisaties willen dat het inkomen van jongeren met een beperking omhooggaat.  Beeld
Negen belangenorganisaties willen dat het inkomen van jongeren met een beperking omhooggaat.

Jongeren die vanwege een beperking maar een paar uur per week kunnen werken, verdienen niet meer dan het bijstandsniveau: ongeveer 1000 euro per maand. Dat zorgt voor uitzichtloze situaties.

Barbara Vollebregt

De Participatiewet maakt het voor jonge mensen met een beperking, chronische ziekte of psychische aandoening bijna onmogelijk financieel onafhankelijk te worden. Dat schrijven negen belangenorganisaties in een manifest aan de Tweede Kamer. Eerder kreeg minister Carola Schouten (armoedebeleid) al een exemplaar.

Leden van de Tweede Kamer bespreken maandag enkele aanpassingen binnen de Participatiewet. Die verbeteringen gaan echter nog lang niet ver genoeg, vinden de negen organisaties die de belangen van (jonge) mensen met een beperking vertegenwoordigen, zoals Ieder(in) en de Landelijke Cliëntenraad maar ook de vakbonden CNV, VCP en FNV. “We willen de uitzichtloosheid voor jongeren met een beperking als het gaat om hun inkomen aan de kaak stellen. Zij hebben op dit moment geen enkel perspectief om geld te verdienen. Terwijl ze doen wat ze kunnen”, zegt Renée Tuijnman van Ieder(in) die het woord voert namens de organisaties.

Niet in staat meer uren te maken

Het idee achter de Participatiewet is dat mensen die om verschillende redenen niet of minder kunnen werken, zodanig worden geholpen dat ze uiteindelijk weer aan de slag kunnen. Maar voor veel mensen met een beperking, chronische ziekte of psychische aandoening is het aantal uren dat ze nu werken het maximaal haalbare. Zij zijn niet in staat meer uren te maken, zelfs al zouden ze dat willen.

Neem de 25-jarige Noortje van Lith. Vanwege een zuurstoftekort bij haar geboorte is ze spastisch aan al haar ledematen. “Dat is een chronische aandoening waardoor ik nooit meer dan 20 uur per week kan werken”, vertelt ze. Ze woont nog bij haar ouders. die nu alles voor haar betalen. “Daar heb ik heel veel geluk mee”, zegt ze over haar situatie.

Want zodra Van Lith uit huis gaat, vult de overheid haar inkomen aan tot de bijstandsnorm. Dat is voor een alleenstaande 1037 euro per maand. Daarbovenop mag ze dan nog 15 procent van haar inkomen uit haar werk ‘bijverdienen’ zonder dat het invloed heeft op haar uitkering. Dat is niet meer dan 100 euro.

Minder dan het minimumloon

Dat betekent dus dat Van Lith nooit een hoger inkomen dan 1137 euro per maand zal krijgen. Terwijl het minimumloon vanaf 21 jaar op dit moment op 1725 euro per maand ligt. Daarom gaat ze voorlopig ook niet op zichzelf wonen. “Voor iemand die gezond is, is rondkomen van 1137 euro per maand al een uitdaging. En ik heb door mijn handicap veel hogere levenskosten. Ik heb bijvoorbeeld een aangepast huis nodig. En ik maak hogere zorgkosten”, laat Van Lith weten.

Ze hoopt dat de overheid de aanvulling op het inkomen snel verhoogt. “Ik heb ook gewoon gestudeerd, hè. Ik ben nu mijn opleiding bestuursrecht aan het afronden. Als ik gezond zou zijn, had ik veel meer dan het minimumloon kunnen verdienen.”

Tuijnman: “We hebben het hier over een groep jongeren die klem zit in de Participatiewet. Zij kunnen gewoon nooit een fatsoenlijk inkomen bij elkaar verdienen. Terwijl ze aan hun situatie, dat ze een beperking hebben, helemaal niets kunnen doen. Mensen kunnen zichzelf niet beter toveren.”

Meer bijverdienen, geen partnertoets

De negen organisaties, die zichzelf de Werkcoalitie noemen, vinden dat deze groep meer dan de huidige 15 procent moet kunnen bijverdienen. De organisaties stellen ook dat het inkomen van mensen die werken naar vermogen zou moeten worden aangevuld tot het minimumloon.

De Werkcoalitie wil ook af van de partnertoets. Die zorgt er nu voor dat mensen met een beperking die gaan samenwonen financieel afhankelijk worden van hun partner. Voor Van Lith is dat een reden om helemaal niet aan een relatie te beginnen. “Je voelt je al een beetje een last voor de mensen om je heen omdat je een beperking hebt. Als je partner ook nog voor je moet betalen, is de relatie nooit gelijkwaardig”, zegt ze.

“De wet zorgt er nu voor dat hun beperking het leven van deze mensen bepaalt. Dat kan niet de bedoeling zijn”, zegt Tuijnman. “Dit is niet een verhaal over zielige mensen die zichzelf zielig vinden. Ook niet over mensen die werkschuw zijn. Dit gaat over jongeren die gewoon willen werken. En vanwege hun beperking nu geen perspectief hebben op een beter inkomen. Dat moet veranderen.”

Lees ook:

Met een beperking aan het werk: ‘Schattig zijn is leuk, tot de factuur moet worden betaald’

Intelligent, middelbaar of hoger opgeleid, en een handicap hebben. Dat is op de arbeidsmarkt een lastige combinatie, weet Nadia van den Heuvel uit ervaring. Daarom startte ze een designbureau met een bijzondere missie.

Meer vertrouwen en meer zekerheid: de Participatiewet moet anders

Meer bestaanszekerheid en toekomstperspectief voor mensen met een bijstandsuitkering, en juist minder wantrouwen vanuit de overheid. Daarvoor pleit een grote groep deskundigen en organisaties.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden