Invest-NL

Overheidsfonds voor duurzaamheids-start-ups hielp nog maar vier bedrijven

De Quadra, een van de precisiemeetapparaten van Nearfields Instruments. Dit techbedrijf kan doorgroeien dankzij een investering met overheidsgeld.
  Beeld NFI
De Quadra, een van de precisiemeetapparaten van Nearfields Instruments. Dit techbedrijf kan doorgroeien dankzij een investering met overheidsgeld.Beeld NFI

Invest-NL, het overheidsfonds voor jonge bedrijven die zich onder meer met duurzame energie bezighouden, komt erg traag op gang.

Zonder het geld van Invest-NL had zijn onderneming zomaar ten prooi kunnen vallen aan een overname en naar het buitenland kunnen verdwijnen. Dat zegt Hamed Sadeghian, topman van Nearfield Instruments, een jong bedrijf dat precisiemeetapparatuur voor de halfgeleiderindustrie produceert.

“Snel winst maken en het bedrijf verkopen, dat was wat private investeerders wilden”, legt Sadeghian uit. “En dat zou voor ons een slechte zaak zijn. Het Nederlandse techklimaat, met onder meer ASML in de buurt, biedt veel meer kansen op bloei.” Dankzij het geld van overheidsfonds Invest-NL blijven die kansen in tact.

Invest-NL is bedoeld is om veelbelovende bedrijven, vooral op het gebied van duurzaamheid en energie, op weg te helpen met overheidsgeld. Toen het fonds begin vorig jaar na een jarenlang slepende politieke discussie eindelijk van start kon, lagen er 120 aanvragen klaar. Maar slechts vier bedrijven kregen in de loop van 2020 geld uit het fonds. Sadeghians Nearfield, ooit begonnen als spin-off van onderzoeksinstituut TNO, was daar een van.

1,7 miljard euro in kas

Van de ‘vliegende start’ die het fonds had willen maken, is in het eerste jaar van zijn bestaan nog niet veel terechtgekomen, blijkt uit het jaarverslag over 2020. Die vier bedrijven waarin geïnvesteerd werd, kregen samen 28 miljoen euro, terwijl Invest-NL van start ging met liefst 1,7 miljard euro in kas. Een belangrijke reden voor de vertraging: de coronacrisis.

De ambities van Invest-NL, geleid door oud-PvdA-politicus Wouter Bos, zijn onverminderd groot. De bedoeling is te investeren in bedrijven die ‘Nederland duurzamer en innovatiever maken’, heet het in het jaarverslag, met veel nadruk op een circulaire economie en het terugdringen van CO2-uitstoot.

Het fonds is bedoeld voor start-ups, bedrijven die een investeerder nodig hebben om door te groeien van de fase waarin ze vooral jong en veelbelovend zijn naar die van ‘scale-up’, met een meer gevestigde positie op de markt. Invest-NL moet een ‘revolverend’ fonds worden: de opbrengsten van zijn investeringen vloeien terug in het fonds, zodat weer nieuwe bedrijven op weg geholpen kunnen worden.

Start-ups op omvallen

Begint dat al te lukken? Over de vooruitzichten is Wouter Bos niet somber. Maar in 2020 werden investeringen in bedrijven die zich bezig houden met de energietransitie even op de lange baan geschoven. In plaats daarvan werd geld gestoken in het overeind houden van start-ups die op omvallen stonden vanwege de coronapandemie. Zo stelde Invest-NL 100 miljoen beschikbaar voor het ‘tijdelijk overbruggingskrediet innovatieve start- en scale-ups’ (Topps).

Het fonds heeft ‘tijd nodig om op stoom te komen’, zei Bos dinsdag bij de presentatie van het jaarverslag. Van meet af aan waren er twijfels over de vraag of zo’n fonds wel kon. Enerzijds eist het een zeker rendement op een investering – want zonder rendement geen revolverend fonds. En anderzijds mag het niet investeren in bedrijven die ook goed in staat zijn privaat kapitaal aan te trekken – want concurreren met de markt is niet de bedoeling.

Bedrijven worden dus uiterst precies gescreend. Dat is de belangrijkste reden dat veel bedrijven die begin vorig jaar een aanvraag hadden klaarliggen, uiteindelijk zijn afgevallen – of zelfs zijn afgehaakt.

Nearfield Instruments dus niet. Sadeghian is er blij om, niet alleen vanwege het geïnvesteerde bedrag, maar ook vanwege de strenge screening. “Die bracht ook zaken aan het licht die we zelf nu scherper in het vizier hebben”, zegt hij. “Het fonds richt zich op de langere termijn; het wilde onze business case echt doorgronden, dacht mee. Anders dan de meeste private investeerders.”

Lees ook:

Wouter Bos heeft geduldige miljarden voor de klimaataanpak

Wouter Bos wordt directeur van Invest-NL. Dat nationale fonds krijgt 2,5 miljard euro om ‘transitie’ te financieren, vooral voor het Klimaatakkoord. Ten minste, als dit plan zonder kleerscheuren door de senaat komt, na de winst van Baudet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden