Een opblaaspop voor de tiende editie van de landelijke Rollatorloop  in het Olympisch Stadion.

werkmotivatie

Op je veertigste al met ‘mentaal pensioen’: wel actief op de arbeidsmarkt, maar eigenlijk al afgehaakt

Een opblaaspop voor de tiende editie van de landelijke Rollatorloop in het Olympisch Stadion. Beeld Hollandse Hoogte / Sabine Joosten

Wat moet een bedrijf met werknemers die nog jaren voor de boeg hebben, maar mentaal eigenlijk al met pensioen zijn? Gezondheidswetenschapper Jenny Huijs promoveert maandag op die vraag.

Totaal geen binding meer hebben met het bedrijf, een gebrek aan waardering van collega’s ervaren en geen behoefte meer voelen om nieuwe dingen te leren. Of zoals gezondheidswetenschapper Jenny Huijs de combinatie van deze drie gebreken verwoordt: Mentaal eigenlijk al met pensioen zijn, nog ver voordat de echte pensioengerechtigde leeftijd in zicht is.

Naar dat type werknemer, die ze vangt in de nieuwe term ‘mentaal gepensioneerd’, deed Huijs, wetenschapper van onderzoeksinstituut TNO, onderzoek. Ze promoveert maandag aan de universiteit van Utrecht. “Het mentaal pensioen gaat over mensen die nog wel actief zijn op de arbeidsmarkt, maar eigenlijk al zijn afgehaakt en alleen nog hun tijd uitzitten”, omschrijft Huijs.

Voor de duidelijkheid: Het mentale pensioen heeft niets met de echte vut te maken. Integendeel. Waar verwacht wordt dat het vooral vijftigers ontbreekt aan de behoefte zich te blijven ontwikkelen en alleen nog simpelweg de resterende tijd uitzitten, blijkt dit net zo goed voor dertigers en veertigers te gelden. De term pensioen klinkt dan ook verwarrend, maar is volgens Huijs gekozen als definitie om te duiden dat er echt geen enkele arbeidsmotivatie meer is te bespeuren.

Ziekteverzuim

Interessant aan deze arbeidsgroep is dat zij veel gevoeliger zijn voor ziekteverzuim dan werknemers met meer werkambities, ziet Huijs. Dat kost werkgevers veel geld, maar op je veertigste enkel nog wachten tot je daadwerkelijk met pensioen mag, is ook voor werknemers onwenselijk. Huijs wil met het proefschrift antwoord geven op de vragen: Hoe voorkom je als werkgever dat werknemers hun tijd uitzitten en daarmee vatbaar worden voor verzuim? En hoe zorg je ervoor dat mensen die al thuis zitten, zo snel mogelijk de motivatie in hun werk terugvinden?

Ze deed onderzoek naar werknemers bij vijf verschillende grote organisaties, waaronder enkele afdelingen bij de politie. Hoeveel mensen lijden aan de kwaal van het mentale pensioen is volgens Huijs niet te zeggen. “Niemand wilde zelf toegeven aan de symptomen te voldoen, maar iedereen kende wel verschillende collega’s die in het plaatje passen.”

Moeten mensen met een totale desinteresse in hun werk niet gewoon iets anders gaan doen? Zo simpel is het niet altijd, stelt Huijs. Voor mentaal gepensioneerden is het gras bij andere functies lang niet altijd groener, omdat de inhoud van het werk vaak niet het probleem is. 

Wat helpt dan wel? Huijs zette kleine groepjes van ongemotiveerde werknemers en hun leidinggevenden bij elkaar en liet hen nadenken over wat zij vonden ontbreken binnen hun werk. Ze formuleerden daar gezamenlijk een antwoord op, dat direct in de praktijk werd gebracht. Dat kon variëren van een roulerende voorzitter bij vergaderingen tot een cursus feedback geven en het personeel meer laten afwisselen tussen de werkzaamheden binnen het team.  

De behoeften die het werk weer aantrekkelijker maken verschillen sterk per individu en per team binnen een bedrijf. Wat echter overeenkomt is dat werknemers zelf vaak weten waar het aan schort op de werkvloer, stelt Huijs. “Maar ze moeten er eerst van overtuigd worden dat nadenken ook zin heeft.” Volgens Huijs waren veel medewerkers aanvankelijk terughoudend, maar toen bleek dat hun ideeën direct uitmondden in een tastbaar resultaat keerde het werkplezier in veel gevallen terug. “Veel mensen voelen zich niet gehoord, maar zullen zelf niet aan de deur kloppen.”

Bij sommige politieafdelingen worden agenten sinds kort geregeld omgeturnd tot secret agents. Als een medewerker een goede prestatie heeft geleverd, krijgt hij een cadeautje op zijn bureau. Maar hij heeft geen idee van wie het is. Andere teams volgen regelmatig een cursus die het personeel zelf mag kiezen. “Met de inhoud van het werk bemoeien we ons echter helemaal niet ”, stelt Huijs.

Lees ook:

Bedrijven solliciteren bij techtalenten, in plaats van andersom

In de ICT is zo veel werk dat het bedrijf Talent.io  bedrijven laat solliciteren, in plaats van andersom.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden