Onderzoek CNV

Op de werkvloer is de overgang vaak taboe. ‘Is dit een hartaanval? Nee, het is dat ene weer’

Beschermende kleding in de zorg kan een extra last zijn voor vrouwelijke werknemers die last hebben van overgangsklachten als opvliegers. Beeld ANP
Beschermende kleding in de zorg kan een extra last zijn voor vrouwelijke werknemers die last hebben van overgangsklachten als opvliegers.Beeld ANP

Vrouwen in de overgang lopen vaak tegen fysieke en mentale klachten aan, tot burn-out aan toe. Daarover praten op de werkvloer gebeurt vrijwel nooit. Niet door werkgevers, maar ook niet door de vrouwen zelf.

De combinatie van werk en de overgang valt 60 procent van de vrouwen zwaar, zo blijkt uit onderzoek van vakbond CNV onder ruim tweeduizend vrouwelijke werknemers. Een op de tien respondenten geeft zelfs aan dat de overgang tot een burn-out heeft geleid. Ook ligt het ziekteverzuim relatief hoog, terwijl vrouwen meestal niet bij de werkgever aankaarten dat hun veranderende lichaam daarbij een grote rol speelt. “Het is vaak een taboe. Een te ongemakkelijk en persoonlijk onderwerp om zomaar over te beginnen”, vertelt CNV-bestuurder Anneke Westerlaken.

Een gericht overgangsbeleid bij bedrijven kan helpen, denkt zij. “Onze indruk is dat leidinggevenden het onderwerp best serieus nemen. Sterker nog: als het ter sprake komt, zijn werkgevers vaak bereid om werkzaamheden aan te passen of anderszins rekening te houden met klachten. Maar er moet wel iemand zijn die het thema agendeert. Ik hoor dat het vaak begint met een collega die er wél over praat. Pas dan wordt het een thema op de werkvloer. Gebeurt dat niet, dan blijven vrouwen ermee rondlopen.”

Het gebeurt ook dat vrouwen klachten hebben, maar die zelf niet in eerste instantie relateren aan de overgang. “Het duurde lang voordat ik zelf in de gaten had wat er aan de hand was”, luidt een van de reacties in de enquête. “Je bespreekt het niet snel met anderen. De overgang is een onderwerp waar lacherig over gedaan wordt, maar het heeft een grote impact op mij gehad.”

Opvliegers in een coronapak

Ook Westerlaken zelf had het onderwerp niet zo op haar netvlies, geeft ze toe. “De aanleiding voor ons om er uitgebreider naar te kijken, was een motie van GroenLinks en 50Plus in de Tweede Kamer. Moeten we hier nu echt expliciet naar gaan vragen, dacht ik nog, maar uit de reacties op de enquête blijkt dat dit een groot thema is. In de zorg lopen nu bijvoorbeeld veel medewerkers in beschermende kleding vanwege corona. Loop dan maar eens een hele dag met opvliegers in een niet-ademend pak, terwijl je ook al slechter slaapt.”

Goede voorbeelden zijn er al wel. Zoals Philadelphia, een grote zorgverlener voor mensen met een verstandelijke beperking, met zo’n 7600 medewerkers. Daar is een coachingsprogramma in het leven geroepen voor vrouwen in de overgang. “Bij ons is 90 procent van de werknemers vrouw”, aldus Agnes Verhulst, hoofd van de afdeling medewerkersbelang. “Wij merkten zelf dat het een thema is op de werkvloer. De overgang is gedoe, dat kan ik zelf beamen. Het leidt tot ongemak over wat je lichaam doet. Dan denk je: is dit een hartaanval? Nee, het is dat ene weer.”

Overgangsklachten kunnen heel divers zijn en het speciale programma van Philadelphia is dat dus ook. “Dan gaat het om coaching: hoe gaat het en waar loop je tegenaan? Maar er is ook aandacht voor bewegen en het fysieke aspect. En voor voeding.” Het aantal deelnemers blijft vooralsnog iets achter bij de verwachtingen: zo’n 40 à 50 per jaar. “De eerste gedachte is toch vaak: ik fiks het zelf wel. Bij deelnemers zien we wel dat het programma hoog wordt gewaardeerd. En voor veel vrouwen is het ook een geruststelling dat ze bij ons kunnen aankloppen.”

En dat is al heel wat waard, denkt Westerlaken (CNV). “Bij zwangerschapsmisselijkheid vindt iedereen het heel normaal dat dat je werk belemmert, maar bij de overgang praten we vaak om de hete brij heen en hebben we het over ‘levensfasebeleid’. Terwijl uit onze enquête één ding duidelijk naar voren komt: bijna alle vrouwen krijgen hiermee te maken. Benoem het dan ook.”

Lees ook:

Arbodienst met specialisme in zwangerschap en menopauze

Een arbodienst voor vrouwen, is zoiets echt nodig? Ja, zegt Joyce van Dijk van Healthy Woman. “Neem alleen al de overgang. Tachtig procent van de vrouwen geeft aan er klachten van te ervaren”, zegt zij.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden