Economie Oost-Timor

Oost-Timor verdient miljarden extra aan olie, dankzij een Australische spion

De Australische premier Scott Morrison( links) overhandigt een geschenk aan de premier van Oost-Timor, Taur Matan Ruak. Beeld EPA

Australië en Oost-Timor halen de banden aan na een spionageschandaal en een olieconflict. De geheim agent die de zaak onthulde, wordt nog altijd vervolgd.

Het is bijna weer goed tussen Oost-Timor en Australië. Bij zijn bezoek vrijdag aan het jonge land in Zuidoost-Azië deed de Australische premier Scott Morrison allerlei beloftes. Zo gaat Australië Oost-Timor helpen met de aanleg van snel internet en met de ontwikkeling van haveninfrastructuur.

Ook markeerde het eerste bezoek van een Australische premier in twaalf jaar tijd het begin van een nieuw verdrag tussen beide landen over de zeegrens. De Timor Zee tussen beide landen zit vol rijkdommen. Zo wordt de olie- en gasvoorraad in het Greater Sunrise-veld op een waarde geschat van 50 miljard (Amerikaanse) dollar. Oost-Timor krijgt daar voortaan een groter aandeel in dan voorheen.

Goed nieuws dus voor het land dat twintig jaar geleden onder goedkeuring van de Verenigde Naties in een referendum voor onafhankelijkheid van Indonesië stemde en dat in 2002 onafhankelijk werd.

. Beeld .

Geheim agent K.

Maar in de nasleep van deze miljardenzaak over de zee en de olie zit één kwestie Oost-Timor nog dwars. Dat is de vervolging in Australië van een voormalige Australische geheim agent die anoniem is en Witness K. wordt genoemd. Een verdachte in Australië, een held in Oost-Timor.

Deze agent veroorzaakte veel diplomatieke onrust toen hij in 2012 onthulde dat Australië de overheid van Oost-Timor had afgeluisterd tijdens de gevoelige onderhandelingen over het olie-verdrag. Hierdoor zou Australië precies hebben geweten hoe ver de onderhandelaars van Oost-Timor konden gaan.

Dit was voor Oost-Timor reden om verhaal te halen bij het Permanente Hof van Arbitrage in Den Haag en een nieuw verdrag af te dwingen. Dat lukte. De oude overeenkomst uit 2006 werd doorgestreept en Australië en Oost-Timor sloten in 2018 een nieuwe overeenkomst. Die is vrijdag officieel van kracht geworden. Werden de inkomsten voorheen half om half gedeeld, in de nieuwe situatie krijgt Oost-Timor 80 procent.

Aan zulke geldstromen zitten overigens veel risico’s, zoals corruptie en verspilling. De helft van de 1,3 miljoen bewoners van Oost-Timor leeft in armoede.

Demonstraties

Premier Morrison sprak vrijdag van een nieuw hoofdstuk in de relatie tussen beide landen. Maar voor Witness K. is het boek nog lang niet dicht. Australië blijft hem vervolgen vanwege het prijsgeven van geheime informatie. Jose Ramos Horta, een Nobelprijswinnaar en voormalig premier en president van Oost-Timor, verwijt de regering-Morrison gebrek aan politiek en moreel leiderschap. In de hoofdstad Dili gingen demonstranten woensdag de straat op om Witness K. te steunen.

Dat Australië de banden aanhaalt en Oost-Timor belooft te helpen aan twee patrouilleschepen en aan een internetkabel op de zeebodem, heeft te maken met de groeiende invloed van China in de regio. China heeft al flink geïnvesteerd in de gasverwerking en een haven en vliegveld op Oost-Timor.

China stelt zich assertief op in de Zuid-Chinese Zee, wat tot internationale kritiek leidt, onder meer van Australië. In Chinese staatsmedia werd eerder opgemerkt dat Australië eerst zelf maar eens zijn maritieme zaken op orde moest krijgen. Met buurland Oost-Timor is dat nu gelukt.

Lees ook:  

Nieuwe zijderoute van China lokt westerse reactie uit

De grootse Chinese plannen voor nieuwe scheepvaart- en treinverbindingen over de wereld wekken argwaan. Amerika, Australië, India en Japan zeiden vorig jaar te overwegen een eigen groot infrastructuurnetwerk op te zetten, als alternatief voor het ambitieuze ‘Belt and Road’-project van China.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden