Voedselschaarste

Oorlog in Oekraïne raakt wereldwijde voedselvoorziening. ‘Conflict en honger gaan hand in hand’

Een werknemer zet het brood klaar in een bakkerij in Tunesië. Tunesië haalt 60 procent van zijn tarwe uit Oekraïne en Rusland. De Russische invasie in Oekraïne maakt brood flink duurder, maar er is volgens de overheid wel voldoende voorraad om het tot juni uit te zingen. Beeld AFP
Een werknemer zet het brood klaar in een bakkerij in Tunesië. Tunesië haalt 60 procent van zijn tarwe uit Oekraïne en Rusland. De Russische invasie in Oekraïne maakt brood flink duurder, maar er is volgens de overheid wel voldoende voorraad om het tot juni uit te zingen.Beeld AFP

Een langdurige oorlog in Oekraïne kan de productie van tarwe, mais en zonnebloemolie beperken. Prijsstijgingen kunnen zorgen voor honger en conflicten, zegt een ontwikkelingsorganisatie van de Verenigde Naties.

Hans Nauta

“Conflict en honger gaan hand in hand”, zegt Gilbert Houngbo, president van Ifad, het internationale fonds voor landbouwontwikkeling van de Verenigde Naties in Rome. Conflicten zorgen voor voedselschaarste en omgekeerd zorgt te weinig voedsel voor conflicten.

Houngbo, afkomstig uit het West-Afrikaanse Togo, vreest dat de oorlog in Oekraïne zijn weerslag zal hebben op de wereldwijde voedselvoorziening. De armste mensen worden het hardst geraakt, zegt hij, zoals bij elke crisis.

“Het gebied rond de Zwarte Zee speelt een grote rol in het wereldvoedselsysteem. 40 procent van de tarwe en mais die Oekraïne exporteert, gaat naar het Midden-Oosten en Afrika, waar mensen al met honger te kampen hebben. Verdere voedseltekorten of prijsstijgingen kunnen er sociale onrust veroorzaken”, stelt Houngbo.

De nieuwe tarweoogst staat in Oekraïne op het land

Oekraïne had vorig jaar een recordoogst van 33 miljoen ton tarwe, volgens het Amerikaanse ministerie van landbouw. Ook de export was op weg naar een record: 24 miljoen ton. Tussen juli vorig jaar en januari is al 17 miljoen ton verscheept. De nieuwe oogst wintertarwe staat nu op het land.

Egypte haalt bijna al zijn tarwe uit Oekraïne en Rusland. Turkije, ook een belangrijke afnemer, had net in februari een vrijhandelsverdrag met Oekraïne ondertekend om de handel te vergroten. Verder rekende Pakistan voor dit jaar op Oekraïense tarwe. Van de mais die op wereldmarkt belandt, produceert Oekraïne 16 procent en voor zonnebloemolie is dat volgens persbureau Reuters zelfs de helft.

Ifad is bezorgd dat een langdurig conflict in Oekraïne de productie van deze stapelgoederen beperkt, met nog grotere prijsstijgingen tot gevolg. Als brood duur wordt, kunnen de spanningen in een samenleving oplopen.

Gilbert Houngbo, president van ontwikkelingsorganisatie Ifad, het fonds voor landbouwontwikkeling van de VN. Beeld ifad
Gilbert Houngbo, president van ontwikkelingsorganisatie Ifad, het fonds voor landbouwontwikkeling van de VN.Beeld ifad

Ook vluchtelingen in Jemen eten tarwe uit Oekraïne en Rusland

De oorlog in Oekraïne heeft ook consequenties voor andere conflictgebieden, waarschuwt het Wereldvoedselprogramma (WFP) van de Verenigde Naties. “We krijgen 50 procent van onze granen uit de regio Oekraïne-Rusland”, zei directeur David Beasley in een videobericht vanuit Jemen. “De oorlog gaat een dramatisch effect hebben op de kosten van voedsel, transport, olie en brandstof. Dit is een catastrofe boven op een catastrofe.”

Het zal moeilijker worden om voedsel te verstrekken in noodsituaties. In Jemen balanceren 5 miljoen mensen op de rand van een hongersnood door een militair conflict en de ingestorte economie. Verder verstrekt WFP noodhulp in Noord-Nigeria, Congo, Afghanistan, Zuid-Soedan en Haïti. Oekraïne is daar nu bijgekomen. Ook de Wereldhandelsorganisatie (WTO) is bezorgd over de gevolgen van de oorlog voor de handel in landbouw- en voedselproducten en de stijgende energieprijzen.

276 miljoen mensen hebben onvoldoende toegang tot voedsel

Honger wordt in verschillende gradaties gemeten. Voordat de oorlog in Oekraïne begon, gingen er wereldwijd 811 miljoen mensen met honger naar bed, meldt het Wereldvoedselprogramma. Het aantal mensen dat onvoldoende toegang heeft tot voedsel is door de coronapandemie gestegen van 135 miljoen in 2019 naar 276 miljoen. Verder dreigt hongersnood voor 44 miljoen mensen in 38 landen.

Oekraïne en Rusland exporteren niet alleen, ze importeren ook voedsel, zoals fruit. De sancties tegen Rusland en de verwoesting in Oekraïne zorgen voor verschuivingen in die markt, zegt de vereniging van vers-fruitexporteurs op het zuidelijk halfrond, genaamd Shaffe.

In 2020 importeerde Oekraïne voor 795 miljoen dollar aan vers fruit, waaronder citrusvruchten uit Turkije, en bananen en ananassen uit Ecuador en Costa Rica. Rusland haalde veel fruit uit Argentinië en Zuid-Afrika. Als exporteurs hun handel verleggen, kan dat leiden tot overaanbod in de VS en Europa, zegt Shaffe. En dus tot lagere prijzen.

Lees ook:

Nobelprijs naar Wereldvoedselprogramma: ‘Honger leidt tot conflicten, wij brengen een beetje stabiliteit’

De Nobelprijs voor de vrede ging in 2020 naar het Wereldvoedselprogramma van de Verenigde Naties. Directeur noodhulp Margot van der Velden vertelt hoe de organisatie bijdraagt aan vrede en stabiliteit.

De lockdown maakt Afghaanse nomaden nog kwetsbaarder

De Kuchi’s in Afghanistan zaten in de problemen door de coronamaatregelen, zoals het sluiten van grenzen. Het Internationaal Fonds voor Agrarische Ontwikkeling (Ifad) investeert in dit nomadenvolk.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden