Staatssteun KLM

Ook met nieuwe miljardensteun is Air France-KLM er waarschijnlijk nog niet

Een toestel van Air France op vliegveld Charles de Gaulle bij Parijs.  Beeld REUTERS
Een toestel van Air France op vliegveld Charles de Gaulle bij Parijs.Beeld REUTERS

Nog eens 4 miljard euro steekt de Franse regering in Air France-KLM. Daarmee vergroot ze ook haar greep op het concern.

De Franse regering steekt opnieuw veel geld in Air France-KLM. De Nederlandse regering wacht nog af, maar nu al is duidelijk dat die een deel van haar greep op het concern verliest. Twee jaar geleden had minister Wopke Hoekstra (financiën) die juist weten te vergroten door een onverwachte aankoop van extra aandelen – tot ongenoegen van de Fransen.

4 miljard euro levert de nieuwe deal met de Franse regering Air France-KLM op. Eerder steunde Frankrijk het concern al met 7 miljard euro en de lening die daarin opgenomen was, wordt nu eeuwigdurend. Dat levert 3 miljard euro op. Daarnaast gaat het concern nieuwe aandelen uitgeven ter waarde van 1 miljard euro.

Met name die uitgifte van aandelen gaat de machtsverhoudingen binnen Air France-KLM veranderen. Sinds de aankoop door Hoekstra in 2019 – voor een bedrag van 755 miljoen euro – bezitten Frankrijk en Nederland beide 14 procent van de aandelen. Na de aankoop van nieuwe aandelen komt de Franse overheid uit op maximaal 30 procent, Nederland op ruim 9 procent.

Niet meteen gevolgen voor het stemrecht

Nederland houdt het voorlopig bij de 3,4 miljard euro aan leningen en garanties die het vorig jaar juni al beloofde. Hoekstra wil dat Nederlandse steun uitsluitend bij KLM terechtkomt en voor steun aan de Nederlandse concernpoot is nu ‘geen acute noodzaak', schrijven hij en minister Cora van Nieuwenhuizen (infrastructuur) aan de Tweede Kamer. Ze willen eerst ‘een beter beeld krijgen’ van de vooruitzichten van de luchtvaart. Volgens Frans recht hebben de gewijzigde eigendomsverhoudingen nog niet meteen gevolgen voor het stemrecht van Nederland, voegen zij eraan toe. Later zal dat wel zo zijn.

Over de deal die nu beklonken is, is lang onderhandeld: door het concern zelf en de Franse en Nederlandse regering en ook door de Europese Commissie. Dat Air France-KLM meer geld nodig had, was al in het afgelopen najaar duidelijk. Over heel 2020 leed het concern een verlies van 7,1 miljard euro, en in het eerste kwartaal van dit jaar komt daar nog een operationeel verlies van naar schatting 1,3 miljard bij.

Air France-KLM kijkt reikhalzend uit naar het eind van de pandemie en het herstel van de reizigersaantallen dat daarmee gepaard gaat, hopelijk vanaf de zomer. Maar daarmee is het concern er nog niet. Samen met het nieuws over de deal maakte het ook bekend dat waarschijnlijk sowieso ‘aanvullende maatregelen’ nodig zijn.

Slots opgeven

Maar extra staatssteun heeft ook een prijs. De Europese Commissie staat die alleen toe als die de concurrentieverhoudingen binnen de sector niet al te zeer aantast. Daarom moet Air France in ruil voor die steun op vliegveld Orly achttien ‘slots’ opgeven – dat zijn vaste tijdstippen waarop de luchtvaartmaatschappij mag landen en opstijgen. Die kunnen dus worden overgenomen door concurrenten.

Een dreigend verlies aan slots op Schiphol maakt ook dat KLM niet staat te popelen om meer staatssteun te krijgen als dat niet strikt noodzakelijk is. De bedrijfsstrategie van KLM draait om het vervoeren van en naar Schiphol, vooral van reizigers op doorreis. Daarin is een uitgekiend, op elkaar afgestemd aantal slots van levensbelang. KLM wil voorkomen dat ze, om te overleven, slots moet inleveren en daardoor op termijn opnieuw in de knel komt.

De KLM-top heeft al eens gewaarschuwd dat die vrijkomende slots dan kunnen worden ingenomen door prijsvechters met goedkope vakantievluchten – een vooruitzicht dat ook partijen die de luchtvaart liever niet zien groeien niet zal aanspreken.

Toch zal ook KLM ‘op termijn’ extra kapitaalsteun nodig hebben, zegt de KLM-top zelf, en ook de ministers Hoekstra en Van Nieuwenhuizen gaan daarvan uit. De betrokken partijen willen niets kwijt over de gesprekken die daarover gaande zijn. Een voor de hand liggende maatregel is dat het kabinet het leningendeel van zijn steun eeuwigdurend maakt, net als de Fransen hebben gedaan. Daar zal de Europese Commissie ongetwijfeld een flink aantal slots voor terugeisen.

Lees ook:

Horrorcijfers bij Air France-KLM na ‘bar slecht’ jaar, maar volgens analisten had het nóg erger gekund

Air France-KLM zingt het naar eigen zeggen nog wel even uit. Maar de cijfers over 2020 zijn ‘bar slecht’.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden