Ook in Engeland wacht Shell klimaatbeleid en een energietransitie

Shell moet van de Nederlandse rechter sneller vergroenen. Daar verandert een verhuizing naar Londen verder niets aan. Beeld Arie Kievit
Shell moet van de Nederlandse rechter sneller vergroenen. Daar verandert een verhuizing naar Londen verder niets aan.Beeld Arie Kievit

Shell verlaat Nederland in een tijd dat de klimaatimpact van de fossiele industrie steeds meer onder een vergrootglas komt te liggen. In hoeverre speelt die discussie ook mee bij de afweging om de Noordzee over te gaan?

Lukas van der Storm

De link is op het eerste gezicht snel gelegd: nog maar een paar maanden terug kreeg Shell van de Nederlandse rechter een draai om de oren. Het bedrijf deed te weinig om de klimaatdoelstellingen van Parijs te halen. Alle investeringen in bijvoorbeeld elektrisch rijden en windenergie ten spijt, de rechtbank achtte het onvoldoende om de voorgeschreven CO2-reductie van 45 procent te halen. En dus moet Shell, dat overigens nog in hoger beroep gaat, fors aan de bak.

Is dit vonnis een extra motief om uit Nederland te vertrekken?

Shell zegt zelf van niet. Maar ook volgens Milieudefensie, die de rechtszaak tegen het bedrijf aanspande, zou een verhuizing vanwege het Shell-vonnis weinig zin hebben. “Deze zaak blijft hoe dan ook bij de Nederlandse rechter”, stelt een woordvoerder. “Bovendien zijn dit soort rechtszaken gebaseerd op universele gronden zoals mensenrechten, de wetenschap en internationale klimaatafspraken.”

En die gelden in het Verenigd Koninkrijk net zo goed. “We denken dat rechters het veroorzaken van gevaarlijke klimaatverandering in elke westerse rechtsstaat op dezelfde manier zullen beoordelen.”

Wat betekent het vertrek van het hoofdkantoor voor de verdere activiteiten van Shell in Nederland?

In het persbericht waarin Shell zijn gang naar Londen bekendmaakte, wijdde het concern verreweg de meeste tekst aan hoe belangrijk Nederland blijft. “We blijven sterk verbonden met Nederland. Samen met Nederland willen we vooroplopen in de energietransitie”, liet CEO Ben van Beurden daarin weten. “Ik ben blij dat onze hoofddirectie de betrokkenheid van Shell aan Nederland zo tastbaar vormgeeft”, voegde Marjan van Loon, president-directeur van Shell Nederland, daaraan toe.

Alleen de CEO en CFO van het bedrijf gaan naar Engeland, aldus Shell, ‘minder dan tien’ man aan ondersteunend personeel. De raffinaderij in Pernis, de chemische fabriek in Moerdijk, de tankstations: ze draaien allemaal gewoon door. En de ongeveer 9000 werknemers blijven – afgezien van een al eerder aangekondigde reorganisatie die de komende jaren 900 mensen hun baan kost – gewoon in dienst.

Maar waar hebben we het dan over?

Het vertrek van Shell is wel meer dan het verplaatsen van een kantoortje. Hier staat ook prestige op het spel. VNO-NCW spreekt zelfs van een ‘enorme aderlating voor Nederland’. “Het Nederlandse vestigingsklimaat verslechtert hierdoor”, schrijft de werkgeversorganisatie in een reactie. “De aanwezigheid van hoofdkantoren van grote internationale bedrijven trekt bedrijvigheid van over de hele wereld aan.” Anders gezegd: als Nederland dit soort grote spelers verliest, haken mogelijk ook andere bedrijven af. En zou er uiteindelijk dus toch werkgelegenheid verloren kunnen gaan.

Over vestigingsklimaat gesproken: kan het zo zijn dat Shell weg wil, omdat Nederland – nog los van het Shell-vonnis – een ambitieuzer klimaatbeleid voert dan de Britten?

Dat lijkt onwaarschijnlijk, al is het maar omdat het Verenigd Koninkrijk vooralsnog juist hogere klimaatambities stelt dan Nederland. Zo wil de regering bijvoorbeeld dat de gehele energieopwekking in 2035 energieneutraal is.

“Bovendien wil Shell al ruim vijftien jaar lang toe naar één aandeel”, benadrukt Mark van Baal van Follow This, een groep Shell-aandeelhouders die aandringt op vergroening. “De druk om aan de klimaatdoelen van Parijs te voldoen, zal blijven toenemen. Of het hoofdkantoor nu in Nederland of in Londen zit, maakt daarbij weinig uit. Shell blijft een Nederlands-Brits bedrijf, waar na een Nederlandse topman weer een Brit aan het roer komt, en andersom.”

Lees ook:

Nederland loopt veel belasting mis door de verhuizing van Shell

De staatskas loopt al snel honderden miljoenen aan belasting mis als Shell verhuist uit Den Haag, zegt hoogleraar belastingrecht Jan van de Streek.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden