Mensenrechten

Ook Duitsland komt met een wet die kinderarbeid, moderne slavernij en milieuvervuiling tegen moet gaan

Mijnwerkers bij een koper- en kobaltmijn in Congo. De Duitse autobouwer Mercedes heeft vorig jaar gezegd onderzoek te doen naar herkomst van kobalt, dat in elektrische auto's wordt gebruikt. Zo wil het bedrijf misstanden bij de productie tegengaan. Beeld Reuters
Mijnwerkers bij een koper- en kobaltmijn in Congo. De Duitse autobouwer Mercedes heeft vorig jaar gezegd onderzoek te doen naar herkomst van kobalt, dat in elektrische auto's wordt gebruikt. Zo wil het bedrijf misstanden bij de productie tegengaan.Beeld Reuters

Duitsland voert een mensenrechtenwet in voor ondernemingen. Vrijwillige initiatieven helpen onvoldoende tegen misstanden zoals kinderarbeid, zegt de Duitse overheid.

Duitsland komt met een wet die bedrijven verplicht om mensenrechtenschendingen aan te pakken in hun toeleveringsketen. “In de toekomst staat Made in Germany niet alleen voor de hoogste kwaliteit, maar ook voor een eerlijke productie”, zegt Gerd Müller, de federale minister van economische samenwerking en ontwikkeling.

“Wereldwijd werken 75 miljoen kinderen onder slechte omstandigheden in textielfabrieken, mijnen of koffieplantages - ook voor onze producten”, schrijft de minister in een toelichting. Om dat te veranderen is de Duitse regering woensdag akkoord gegaan met een wet die problemen zoals kinderarbeid, moderne slavernij en milieuvervuiling tegengaat.

Zorgplicht voor de hele productieketen

Bedrijven krijgen een zorgplicht voor de gehele productieketen, van grondstof tot eindproduct. Bij misstanden zijn ze verplicht om in te grijpen. Ze moeten een klachtenloket opzetten en publiekelijk rapporteren over hun inspanningen. Een toezichthouder kan boetes opleggen.

De wet geldt vanaf 2023 voor bedrijven met tenminste 3000 werknemers, dat zijn er zo’n 600. Een jaar later geldt de wet voor bedrijven met tenminste 1000 werknemers, dat zijn er al 2900. Daarna kan de wet voor nog meer bedrijven gaan gelden.

Frankrijk heeft al sinds 2017 een brede mensenrechtenwet voor ondernemingen. Door die wet daagden bewoners van het Amazonegebied deze maand supermarktketen Casino voor de Franse rechter, vanwege de verkoop van Braziliaans vlees dat aan ontbossing is gelinkt.

Te weinig bedrijven doen mee

Bedrijven zijn volgens richtlijnen van de Verenigde Naties sinds 2011 verplicht om mensenrechten te respecteren, waar ook ter wereld. Nederland en Duitsland hebben de afgelopen jaren vertrouwd op vrijwillige initiatieven van bedrijven om maatschappelijk verantwoord te ondernemen. Maar beide overheden hebben geconcludeerd dat te weinig bedrijven meedoen.

Nederland wacht nu eerst op regelgeving vanuit Brussel. De Duitse minister Müller noemt de nationale wet een tussenstap die de Europese wetgeving kan beïnvloeden.

Snelle stap

“Dit is een belangrijke en onverwacht snelle stap van Duitsland”, zegt Manon Wolfkamp van het Initiatief Duurzaam en Verantwoord Ondernemen (Idvo), dat voor Nederlandse wetgeving pleit. Jammer aan de Duitse wet vindt Idvo dat de zorgplicht van bedrijven minder sterk is naarmate toeleveranciers verder weg in de keten zitten.

Voor slachtoffers in minder ontwikkelde landen is het vaak lastig om verhaal te halen. Alleen bij grote schandalen lukt het soms om een multinational aansprakelijk te stellen voor de schade. Zo hebben Nigeriaanse boeren laatst een rechtszaak in Nederland gewonnen tegen Shell, vanwege olievervuiling.

De Duitse mensenrechtenwet legt de verantwoordelijkheid nu bij de bedrijven. Multinationals moeten zelf op zoek naar misstanden en structureel gaan voorkomen dat ze mensen duperen.

Lees ook:

Nigeriaanse boeren winnen zaak tegen Shell over olievervuiling

Shell heeft een zorgplicht in Nigeria en moet zijn olieleidingen beter beschermen, zegt het gerechtshof in Den Haag.

Afspraken tussen bedrijven zijn mooi, maar ze helpen niet tegen uitbuiting, geweld en landroof

Nederlands beleid om via convenanten misstanden in wereldwijde productieketens aan te pakken, heeft niet gewerkt, blijkt uit de officiële evaluatie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden