Onderzoek

Ook bedrijven die groeien, vangen vaak coronasteun. Schiet de steun zijn doel voorbij?

Terrasgangers op het Utrechtse Neude vlak na de heropening van de horeca.  Beeld ANP
Terrasgangers op het Utrechtse Neude vlak na de heropening van de horeca.Beeld ANP

Zeker niet alle coronasteun komt terecht bij bedrijven die die echt nodig hebben. Dat beeld rijst op uit berekeningen van drie statistici.

De drie waarschuwen er zelf voor: het is nog te vroeg om te kunnen vaststellen of de coronasteun aan bedrijven wel of niet goed gewerkt heeft. Toch willen ze het debat erover aanzwengelen. En dat doen ze met rekensommen die uitwijzen dat deze steun deels is terechtgekomen bij bedrijven die in 2020 geen omzetverlies leden, maar zelfs groeiden. Ook kregen bedrijven steun die verlies leden dat waarschijnlijk niets te maken had met de coronacrisis.

Drie beleidsmedewerkers van het ministerie van financiën schrijven dat in het vakblad Economisch-Statistische Berichten (ESB) – misschien niet geheel toevallig, want binnen dat ministerie werd betwijfeld of dat het steunpakket inderdaad nog drie maanden extra in stand moet worden gehouden, zoals het kabinet vorige week besloot. Hoe dan ook lijkt die steun een verklaring voor het ‘historisch lage niveau’ van het aantal faillissementen, merken de drie op.

De auteurs van twee ESB-artikelen hierover deden een poging om na te gaan waar drie soorten steun zijn terechtgekomen in 2020: salarissteun via de NOW-regeling, de Tegemoetkoming vaste lasten (TVL) en de Tegemoetkoming ondernemers getroffen sectoren (TOGS). Ook zochten zij uit welke bedrijven uitstel van belastingbetaling vroegen. Dat deden ze met onder meer cijfers van het CBS en uitkeringsinstantie UWV.

Reguliere verliezen goedmaken

De uitkomsten kunnen inderdaad tot discussie leiden: bijna een kwart van het steunbedrag van in totaal 32,8 miljard euro ging naar bedrijven die in coronajaar 2020 niet minder, maar juist meer omzet boekten dan in 2019 - terwijl voor NOW-steun minstens 20 procent omzetverlies vereist is. En van het uitgestelde belastingbedrag, in totaal 16 miljard, staat bijna een derde uit bij bedrijven die in omzet gegroeid zijn.

Vervolgens vergeleken de drie auteurs in een tweede artikel de omzetverliezen in het coronajaar met die van 2019, om erachter te komen of de verliezen in 2020 niet deels gewoon verliezen zijn die zich ook zonder pandemie wel hadden voorgedaan. Deels wel, concluderen ze. In zwaar getroffen sectoren als de horeca, de luchtvaart en de reisbranche waarschijnlijk niet of nauwelijks. Maar in andere sectoren werd misschien wel in de helft van de gevallen coronasteun ingezet om reguliere verliezen goed te maken.

Dit is een ‘schatting, geen exacte berekening’, waarschuwen de auteurs over deze tweede rekensom, slechts bedoeld om verschillen tussen sectoren in beeld te brengen. De cijfers die ze gebruiken ‘kennen onvermijdelijk beperkingen’, geven ze toe, en de pandemie is nog niet voorbij. Ook zijn terugvorderingen nog niet in de berekeningen verwerkt, en van de helft van alle bedrijfssectoren zijn nog niet eens omzetcijfers over 2020 bekend. Toch geeft de analyse waarschijnlijk toch ‘een relevant eerste beeld’, vinden de drie.

Dat beeld wakkert de vrees aan dat de coronasteun ook terechtkomt bij bedrijven die sowieso niet levensvatbaar zijn. Tegen die achtergrond adviseerde bijvoorbeeld het Centraal Planbureau de partijen die bij de kabinetsformatie betrokken zijn om te stoppen met de huidige steun. Zodra de coronabeperkingen zijn opgeheven, schreef het CPB vorige week, kan beter worden overgestapt op het kwijtschelden van schulden van bedrijven die wel levensvatbaar zijn.

Lees ook:

Kabinet verlengt de coronasteun, maar noemt het een ‘enorm dilemma’

Ondernemers kunnen nog eens drie maanden opgelucht ademhalen, want ook aankomend kwartaal kunnen ze een beroep doen op de coronasubsidies van het kabinet.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden