Economische gevolgen corona

Ook armere landen zijn schulden gaan opkopen

Verkopers in de Ghanese hoofdstad Accra houden afstand in april, als de overheid de gedeeltelijke lockdown heeft opgeheven.Beeld REUTERS

De centrale banken van Ghana, Guatemala, Colombia en Chili kopen in coronatijd schulden op. Pas op dat je geen pinautomaat van de staat wordt, zegt het IMF.

Zo’n twintig opkomende landen hebben voor het eerst een ‘opkoopprogramma’ in gang gezet tijdens de coronacrisis. Hun centrale banken hebben schulden opgekocht om de financiële markten wat lucht te geven en de economie te stimuleren. Voor de Europese Centrale Bank en de Amerikaanse Fed is dat al heel gewoon. Maar inmiddels hebben ook landen zoals Colombia, Ghana, Indonesië, Maleisië en Zuid-Afrika de kunst afgekeken.

Het is een nieuw verschijnsel, schrijft het Internationaal Monetair Fonds (IMF) in een analyse. Tot dusver grepen deze landen naar het klassieke gereedschap van de centrale bank, zoals een rentewijziging of een ingreep op de valutamarkt. Maar het afgelopen half jaar hebben ze ook staatsschulden en private schulden opgekocht. Daarmee hielpen ze hun overheden de begroting rond te krijgen, of wilden ze voor rust zorgen op de obligatiemarkt.

Beeld Louman & Friso

Neem Ghana, waar de tegenvallende belastinginkomsten en de nooduitgaven door corona een gat in de begroting sloegen. De 1 miljard dollar aan steun van het IMF en de 350 miljoen dollar van de Wereldbank konden dat niet dichten. De crisis maakte geld lenen moeilijker, schreef het ministerie van financiën in mei aan het parlement. “Investeerders hebben negatieve sentimenten tegenover opkomende markten. Daardoor zijn de internationale kapitaalmarkten grotendeels gesloten voor nieuwe staatsschuld van opkomende landen.” 

Covid-obligatie

Het ministerie en de centrale bank kwamen daarom met een speciale covid-19-obligatie-uitgifte ter waarde van haast 1,5 miljard euro. Wat neerkomt op 2,6 procent van het bruto binnenlands product.

De meeste centrale banken hebben ook de rente verlaagd. Ze versoepelden in veel gevallen de reserve-eisen voor banken: als die minder geld in kas hoeven te hebben, kunnen ze meer kredieten verstrekken en de economie in beweging houden. Verder hebben veel centrale banken ingegrepen op de valutamarkt. Ze proberen dan hun eigen munt te ondersteunen als beleggers geld weghalen uit risicovolle landen. Dat gebeurde bijvoorbeeld in februari en maart, toen de beurzen in een vrije val kwamen. 

Daarbovenop kwam nu dus dit nieuwe monetaire instrument. Het doel verschilde per land. India, Zuid-Afrika en de Filippijnen gebruikten het aankoopprogramma om de obligatiemarkt beter te laten functioneren. Chili, Polen en Hongarije konden met het opkopen van schulden meer geld in de economie brengen. Ook zijn er centrale banken die de overheid wilden helpen met het onverwacht grote tekort op de begroting. Dat geldt niet alleen voor Ghana, maar ook voor Guatemala, Indonesië en de Filippijnen, schrijft het IMF.

Minder stress

Heeft het geholpen? Dat heeft het, zegt het IMF. Met hun eigen opkoopprogramma’s hebben opkomende landen de stress op de financiële markten daadwerkelijk verminderd. Dat resultaat blijft ook overeind als je rekening houdt met het enorme stimuleringspakket van de Amerikaanse centrale bank en het wereldwijde herstel van vertrouwen bij beleggers - factoren die immers doorwerken in de onderzochte landen. 

Gezien dit succes zouden meer landen zo’n opkoopprogramma kunnen gaan optuigen, en er vaker op teruggrijpen. Daarom wijst het IMF ook op de risico’s. De betrouwbaarheid van de centrale bank kan op het spel komen te staan. In zwakkere landen moet een opkoopprogramma daarom kort en krachtig zijn, en een duidelijke aanleiding hebben. De centrale bank mag geen pinautomaat worden die bij elk tekort op de begroting uitkeert.

Lees ook:

Het coronavirus krijgt minder vat op Afrika dan voorspeld 

Afrika springt er positief uit in vergelijking met de rest van de wereld. Waarom Afrika, dat geteisterd wordt door veel infectieziekten en armoede, het beter doet dan gemiddeld en veel beter dan voorspeld, houdt de medische wereld bezig.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden