Spoorwegen

Ongeluk is onvermijdelijk op onbewaakte overgang, en dus moet die verdwijnen

Het treinongeluk bij Hooghalen, vorig jaar mei, was de aanleiding tot een onderzoek van NS en ProRail naar onbewaakte overgangen.  Beeld ANP
Het treinongeluk bij Hooghalen, vorig jaar mei, was de aanleiding tot een onderzoek van NS en ProRail naar onbewaakte overgangen.Beeld ANP

Alle onbewaakte overgangen moeten verdwijnen, vinden NS en ProRail. In de tussentijd nemen ze maatregelen om ongelukken te voorkomen.

Het is toeval. Afgelopen zondag kwam een man van 21 om het leven op een onbewaakte spoorwegovergang in Zenderen. En nu komen de NS en spoorbeheerder ProRail met een rapport met als harde conclusie: zelfs als alle geldende normen en richtlijnen in acht worden genomen, is de veiligheid van onbewaakte overgangen niet gegarandeerd.

De aanleiding voor het onderzoek van NS en ProRail was het ongeluk in Hooghalen van mei vorig jaar. Daar botste een trein met ongeveer 130 kilometer per uur op een zwaar met zand beladen aanhanger achter een tractor, die bezig was een onbewaakte overgang over te steken. De treinmachinist overleefde het ongeluk niet.

En dat terwijl er geen enkele – Nederlandse of Europese – regel werd overtreden. Het zicht vanaf de overgang op naderende treinen was op papier althans minstens 500 meter, zoals voorgeschreven, en de trein had bijvoorbeeld ook gewoon zijn lichten aan.

Dertien seconden

Dat het ongeluk desondanks toch kon gebeuren, had te maken met een samenloop van omstandigheden. Het weer was niet best, en het zicht daardoor ook niet. En de tractor met zijn zware vracht had lang nodig om het spoor over te steken. De regel over 500 meter zicht had hem samen met de snelheid van de trein dertien seconden de tijd moeten geven, maar dat bleek niet genoeg.

De geldende regels blijken dus niet afdoende, en dat verwijten de NS en ProRail ook zichzelf. Bij de overgang van oude naar nieuwe, deels Europese regels is niet goed gekeken of die volledig geschikt waren voor een spoorwegnet dat zo druk bereden wordt en zoveel overgangen heeft als het Nederlandse. En bij het aanpassen van normen op verschillend gebied – van snelheid en het gewicht van treinen tot zichtlijnen en oversteektijd – is niet goed genoeg onderzocht of die nog wel op elkaar aansloten.

‘Procedure bijzondere oversteek’

NS en ProRail nemen nu snel maatregelen. Zes nabo’s (niet-automatisch beveiligde overgangen) worden per direct gesloten, bij vier overgangen gaan de treinen vanaf vandaag minder snel rijden – om te zorgen voor een kortere remweg – en bij nog eens zeventien zal dat binnenkort gebeuren. Eén boer mag het spoor dat zijn land kruist alleen nog over met de ‘procedure bijzondere oversteek’: elke keer als hij wil oversteken moet hij eerst contact opnemen met de ProRail-verkeersleiding.

Meteen na het ongeluk was ProRail al gaan snoeien rond overgangen, om het zicht te verbeteren. En treinen rijden tegenwoordig ook al met fellere koplampen. Die koplampen vloeien trouwens voort uit een Europese regel die in plaats kwam van de Nederlandse norm dat treinen moeten opvallen door hun kleur. De NS gaan nu ook treinen met een overwegend witte of blauwe voorkant weer opvallend kleuren.

Uit de tijd van de stoomtrein

Echte oplossingen zijn dat niet. Uiteindelijk moeten alle onbewaakte overgangen verdwijnen, vinden ProRail en NS. Dat is sinds 2018 al met 67 nabo’s gebeurd. Maar er zijn er nog 277 over. En 28 daarvan krijgen van de NS het stempel ‘hoog risico’, omdat daar een paar keer per week zwaar wegverkeer oversteekt. “Onbeveiligde spoorwegovergangen zijn fossielen uit de tijd dat er twee keer per dag een stoomtrein kwam”, zegt NS-directeur Marjan Rintel.

Maar sluiting is een ‘langdurig proces vanwege juridische drempels’, zegt ProRail-topvrouw Ans Riedstra. Onder meer het feit dat overgangen deels op particuliere grond liggen, maakt ingrepen niet eenvoudig. Zonder hulp van de overheid, met nieuwe wetten en regels, gaat het niet, zeggen ProRail en NS. “Er wordt aan gewerkt”, zegt Rintel, “maar het gaat te langzaam”.

Lees ook:

Na vijf aanrijdingen wordt de spoorwegovergang in Scheemda tijdelijk beveiligd

Weer overleed iemand bij een treinbotsing op de onbewaakte spoorwegovergang in Scheemda. Die wordt pas in 2021 beveiligd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden