Taalvaardigheid

Onderzoek: vacatures voor mbo-niveau vaak te moeilijk geformuleerd

Vacatures worden vaak in te ingewikkeld Nederlands geschreven. Beeld ANP
Vacatures worden vaak in te ingewikkeld Nederlands geschreven.Beeld ANP

Meer dan de helft van de vacatures op (v)mbo-niveau is te ingewikkeld geschreven voor de doelgroep. Goede kandidaten kunnen daardoor onnodig buiten de boot vallen.

‘Conform het werving- en selectiebeleid hebben interne kandidaten, bij gelijke geschiktheid, voorrang.’ Het is zo’n zinnetje dat HR-managers achteloos uit hun pen toveren. Maar als ze op zoek zijn naar de beste kandidaten, zouden ze er beter iets langer over kunnen nadenken. “Waarom zet je zoiets in een externe vacature?”, vraagt Geert-Jan Waasdorp zich af, directeur van onderzoeksbureau Intelligence Group. Hij analyseerde 250 vacatureteksten en keek of het taalgebruik doelgroepen uitsluit.

“Met deze tekst maak je het voor alle externe kandidaten onaantrekkelijk om te reageren”, stelt hij. Daarbij komt dat de vacature bestemd is voor een apotheekassistent op mbo-niveau. “Dan zijn termen als ‘conform het werving- en selectiebeleid’ en ‘bij gelijke geschiktheid’ te moeilijk. Een vacature moet aansluiten bij de doelgroep. We zien vaak dat hoogopgeleide HR-managers en recruiters hun taalgebruik niet aanpassen aan het niveau dat van sollicitanten wordt gevraagd.”

Te lange zinnen

Uit de analyse van Intelligence Group blijkt dat 53 procent van de (v)mbo-vacatures te ingewikkeld taalgebruik bevat. “Soms staan er moeilijke of ouderwetse woorden in, soms veel te lange zinnen”, vervolgt Van Waasdorp. Hij pakt er een vacature voor een telecommonteur bij. ‘Waar je ’s ochtends een compleet tv- en internetpakket installeert in een nieuwbouwwoning in Rotterdam, vervang je ’s middags een kapotte internetkabel in de binnenstad bij een oudere dame’, staat er. “Voor hoogopgeleiden is dit een prima zin. Er staan ook geen echt moeilijke woorden in. Maar hij is lang en de constructie is ingewikkeld.”

Het risico bestaat dan dat kundige telecommonteurs afhaken omdat ze de tekst niet goed begrijpen. “Met name mensen met een andere moedertaal of dyslexie sluit je op deze manier uit.” Dat terwijl een iets mindere taalvaardigheid het werk zelf niet in de weg hoeft te zitten. Intelligence Group onderzocht de vacatures puur tekstueel: Van Waasdorp kan dus niet bewijzen of te lastige advertenties tot minder of minder geschikte kandidaten hebben geleid. “Maar ook uit andere onderzoeken blijkt: alles wat onduidelijk is, leidt af. Mensen zijn dan minder geneigd te solliciteren.”

Mannelijke woorden

Woorden doen er dus toe. Niet alleen om kandidaten met een mindere taalvaardigheid volwaardig mee te laten doen. Ook zijn er advertenties die onbewust sturen op de werving van mannelijke of juist vrouwelijke kandidaten. Woorden als ‘leider', ‘assertief’ en ‘volhardend’ roepen mannelijke associaties op. ‘Empathisch’, ‘ondersteunend’ en ‘loyaal’ worden als vrouwelijk beschouwd.

Nu valt daar iets op af te dingen, benadrukt Van Waasdorp. “Deze lijst met signaalwoorden is er al tientallen jaren. Een van onze jongere medewerkers reageerde er verontwaardigd op. ‘Waarom zijn deze woorden vrouwelijk?’, vroeg ze. Ik denk dat er wel een verschil is tussen jongere en oudere generaties in hoe ze dit soort termen lezen. Maar toch: juist in managementfuncties en in technische beroepen, waar vrouwen vaak lastig te vinden zijn, zien we veel mannelijke woorden. Ook dat is wel degelijk iets om rekening mee te houden in personeelsadvertenties.”

Lees ook:

TU Eindhoven ging te ver, maar wist zo wel een hardnekkig patroon te doorbreken

Alleen vrouwen aannemen gaat te ver, oordeelt het College voor de Rechten van de Mens over het personeelsbeleid van TU Eindhoven. Wat kan een universiteit wél doen voor de nodige vrouwenemancipatie?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden