Vaccinwinst

Onderzoek: Moderna ontwijkt belasting via Zwitserland

Volgens de Stichting Onderzoek Multinationale Ondernemingen ontwijkt Moderna bewust belastingen en boekt het bedrijf hoge winstmarges op de covidvaccins. Beeld AFP
Volgens de Stichting Onderzoek Multinationale Ondernemingen ontwijkt Moderna bewust belastingen en boekt het bedrijf hoge winstmarges op de covidvaccins.Beeld AFP

Moderna sluist de winsten op zijn coronavaccin door naar een Zwitsers kanton met een laag belastingtarief. Dat stelt onderzoeksinstituut Somo.

De Europese Commissie en de landen van de EU moesten vorig jaar 3,6 miljard dollar betalen voor 160.000 doses van het coronavaccin van Moderna. Die blijken die nu te zijn overgemaakt naar een Zwitserse dochteronderneming van de Amerikaanse farmaceut, opgericht in juni 2020. Volgens de Stichting Onderzoek Multinationale Ondernemingen (Somo) is die dochter in feite een brievenbusfirma, gevestigd in het kanton Basel omdat de belastingtarieven daar laag zijn.

De dochter ontplooit zelf geen verdere activiteiten. Hoogstwaarschijnlijk zijn ook de bedragen voor de 300 miljoen doses die de Commissie en de EU-landen daarna nog bij Moderna heeft gekocht op de rekening van die dochter gestort. Als zij voor die doses ook 22,50 dollar per stuk hebben betaald, zou het gaan om 6,75 miljard dollar. Zowel die 22,50 dollar als de naam van die Zwitserse dochter (Moderna Switzerland GmbH) zijn te vinden in het contract over de eerste leveringen van het vaccin dat uitlekte via de Italiaanse omroep Rai.

Lage belastingtarieven in Basel en Delaware

Hoeveel belasting Moderna in Zwitserland betaalt over zijn Europese winsten op zijn vaccin en hoeveel belasting het daardoor ontwijkt, heeft Somo niet kunnen achterhalen. Tot voor kort kende Zwitserland lage belastingtarieven op winst en dat gold nog sterker voor het kanton Basel: een tarief van 7,6 procent behoorde voor grote bedrijven tot de mogelijkheden. Ook na een herziening van een aantal belastingregels blijft de winstbelasting in het kanton laag: 13 procent. Daarbij hebben bedrijven de mogelijkheid om speciale afspraken (rulings) te maken met de fiscus.

Moderna bewandelt volgens Somo nog een pad om belastingen te ontwijken. Het heeft ook een dochter in de Amerikaanse staat Delaware. Net als het kanton Basel kent die staat een bedrijfsvriendelijk belastingregime. Zo worden inkomsten uit patenten er niet belast. Om die reden hebben talloze bedrijven, farmaceuten incluis, een dochter in Delaware.

Miljard dollar Amerikaans overheidsgeld

Dat Moderna belastingen ontwijkt, is volgens Somo ongepast. Allereerst omdat het bedrijf hoge winstmarges boekt op zijn coronavaccin. Somo raamt die op 44 procent van de omzet, waar farmaceuten gemiddeld een (toch al hoge) marge van 13 procent op hun medicijnen maken. Daar past wel de aantekening bij dat een deel van de researchkosten voor het vaccin al eerder zijn gemaakt en niet in die 44 procent zitten.

Daarbij heeft Moderna bij de ontwikkeling van zijn vaccin veel hulp gehad van de Amerikaanse overheid. Een aantal patenten zijn in handen van het National Health Institute dat tijdens de researchfase met Moderna samenwerkte. Bovendien kreeg Moderna vorig jaar bijna een miljard dollar overheidsgeld om zijn vaccin verder te ontwikkelen en de productie ervan op poten te zetten.

Ook kochten de VS en de EU veel doses op een moment dat nog niet zeker was of het vaccin zou werken. Zodoende liep Moderna, oordeelt Somo, niet veel risico. Reden te meer, vindt de organisatie, om geen hoge winstmarges voor het vaccin in rekening te brengen en ook nog de belasting te ontwijken.

Drie procent belasting

Moderna betaalde in het eerste kwartaal van dit jaar bijzonder weinig belasting: 39 miljoen dollar op een winst van 1260 miljoen, dat is 3 procent. Maar dat bedrag geeft een vertekend beeld. Moderna, opgericht in 2010, maakte in de eerste tien jaar van zijn bestaan nooit winst. Die verliezen mag het bedrijf de komende tijd aftrekken van de winsten die het nu maakt. Daarom hoeft het bedrijf voorlopig weinig belasting te betalen.

Moderna schat zelf dat het dit jaar ruim 10 procent van zijn winst moet afdragen. Ook dat is, voor Europese begrippen, een laag percentage. Opvallend is het grote verschil met de bedragen die BioNTech, met Pfizer verantwoordelijk voor dat andere succesvolle coronavaccin, moet afdragen aan de Duitse fiscus: 514 miljoen euro op een winst van 1642 miljoen. Dat is 31 procent.

Lees ook:

Mogen farmareuzen winst maken op coronavaccins? ‘Een dosis kost net zoveel als een afhaalmaaltijd’

Moderna en BioNTech/Pfizer maken succesvolle vaccins tegen het coronavirus. Andere producenten leveren vaccins tegen kostprijs, maar zij niet. Ze maken er winst op. Hoeveel? Te veel?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden