Gevolgen coronacrisis

Onderzoek: jongeren blijven door corona langer doorstuderen

Een student van de opleiding beauty, hair & fashion aan het ROC Mondriaan in Den Haag. Juist in zwaar getroffen sectoren blijven jongeren langer doorstuderen nu het lastig is om een baan te vinden. Beeld ANP
Een student van de opleiding beauty, hair & fashion aan het ROC Mondriaan in Den Haag. Juist in zwaar getroffen sectoren blijven jongeren langer doorstuderen nu het lastig is om een baan te vinden.Beeld ANP

Het aantal jongeren dat na hun studie de arbeidsmarkt opkwam, lag in het schooljaar 2019-2020 in één klap zo’n 10 procent lager. De kloof tussen middelbaar en hoger opleiden verdiepte zich.

De horeca, de luchtvaart, het toerisme, de retail, de kappers en schoonheidsspecialisten. Dat in deze sectoren harde klappen vallen sinds het uitbreken van de coronapandemie, is bekend. Maar ook voor het onderwijs en de instroom van jongeren naar de arbeidsmarkt heeft het virus grote gevolgen. Juist bij opleidingen voor sectoren waar de malaise het grootst is, blijven jongeren nu langer doorstuderen. Over de hele Nederlandse arbeidsmarkt gezien gaat het om forse aantallen, blijkt uit onderzoek van SEO Economisch Onderzoek en het Verwey-Jonker Instituut.

Na de zomer van 2019 kwamen er zo’n 242.000 jongeren na hun schoolcarrière op de arbeidsmarkt terecht. Vorig jaar waren dat er 221.000: zo’n 21.000 minder dus, en zelfs 23.000 minder dan verwacht. Dat is nogal een trendbreuk, signaleert SEO-onderzoeker Jelle Zwetsloot. “De afgelopen jaren zagen we steeds een lichte toename van de uitstroom, met stappen van enkele duizenden jongeren. Zo’n enorme verandering in een jaar tijd is dus erg bijzonder.”

Verborgen werkloosheid

Bij die 221.000 jongeren hoort iedereen die in het voorbije jaar van school is gegaan én een baan is gaan zoeken. Het getal zegt dus niets over hoeveel jongeren er daadwerkelijk een baan vinden. En ook niet over hoeveel studenten een opleiding afronden: ook jongeren die zonder diploma de arbeidsmarkt op gaan tellen hier mee. Daarmee geven de 23.000 niet-uitgestroomde jongeren in feite een soort verborgen werkloosheid aan. “Deze groep zou normaal gesproken op zoek gaan naar werk, maar stelt dat nu uit”, schetst Zwetsloot.

Een deel van die jongeren behaalde wel een diploma, maar besloot door te studeren in plaats van naar een baan te zoeken. Opvallender is dat het aantal uitvallers – studenten die zonder diploma met hun opleiding stoppen en ongediplomeerd de arbeidsmarkt opgaan – fors is gekelderd. “Dat zijn er zo’n 15.000 minder dan normaal, waarvan een behoorlijk deel in het mbo”, vervolgt hij.

“Het is spannend wat er met die studenten gaat gebeuren. Veel scholen zijn vanwege de problemen met corona coulant geweest. Als dat ertoe leidt dat deze studenten volgend jaar alsnog een diploma halen, terwijl ze anders zouden zijn uitgevallen, dan is dat goed nieuws. Maar haken ze dan alsnog af, dan hebben zij een groot probleem. Ze hebben dan een jaar verspild, hebben geen startkwalificatie. En de concurrentie op de arbeidsmarkt zal groter zijn, want er komen dan twee groepen zonder startkwalificatie tegelijk de arbeidsmarkt op. Die van komend jaar én die van het afgelopen jaar.”

Studenten-in-reservetijd

De crux, zo benadrukt Zwetsloot, is misschien of de studenten-in-reservetijd iets geleerd hebben tijdens de pandemie. In het beste geval staan er straks beter gekwalificeerde starters op de arbeidsmarkt klaar om de aantrekkende economie te bedienen. In het slechtste geval is er dan een generatie pandemiestudenten die door opgelopen vertraging met een achterstand begint.

Overigens is nu al een wezenlijk verschil zichtbaar tussen mbo’ers en hbo- en universiteitsstudenten. Waar bij hoger opgeleiden de kans op een baan voor studenten die wél uitstroomden licht toenam, slonken de kansen voor middelbaar opgeleiden juist. “Heel verrassend is dat niet: kijk je naar contactberoepen, dan zijn dat vaak mbo’ers. Zo zie je dus dat de al bestaande kloof tussen hoger en middelbaar opgeleiden door corona nog eens versterkt wordt.”

Lees ook:

‘Geef studenten een gratis extra studiejaar wegens corona’

Laat studenten met een achterstand op kosten van de overheid een jaar extra studeren, zeggen bestuursvoorzitters en de Tweede Kamer.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden