Rapport Inspectie SZW

Onderbetaling, illegale arbeid en uitbuiting: er gaat veel mis in de schoonmaaksector, zegt de Inspectie SZW

Werknemers in de schoonmaakbranche zijn kwetsbaar voor uitbuiting. Beeld Ton Toemen
Werknemers in de schoonmaakbranche zijn kwetsbaar voor uitbuiting.Beeld Ton Toemen

Meer dan 300 uur per maand werken in de schoonmaak is geen uitzondering, meldt de Inspectie SZW. Voor veel te weinig geld.

Wie het jaarverslag van de Inspectie SZW leest, wordt niet vrolijk. Onderbetaling, illegale arbeid en uitbuiting blijken hardnekkige problemen te zijn. Vooral in de schoonmaak en de horeca, gevolgd door de detailhandel (kassabediening, vakkenvullers en verkoopmedewerkers) en laders en lossers in de transport.

Dat meldt de Inspectie SZW in het jaarverslag van 2019. Vorig jaar had de Inspectie SZW extra aandacht voor de schoonmaaksector waar 150.000 mensen werken en risico’s op onderbetaling groot zijn. De controleurs treffen in de schoonmaak regelmatig illegale werknemers, uitkeringsfraude, schijnconstructies, fictieve dienstverbanden en overschrijding van arbeidstijden aan.

Slechts een derde van de schoonmakers werkt in dienst van een schoonmaakbedrijf. En de Inspectie constateert dat werknemers zeer veel uren werken, vaak bij meerdere werkgevers. Meer dan 300 uur per maand is geen uitzondering.

Afhankelijkheid

Werknemers in de schoonmaak zijn kwetsbaar, meldt het jaarverslag. Het aantal laagopgeleide werknemers ligt aanmerkelijk hoger dan het landelijk gemiddelde. Daarnaast werken er veel mensen met een niet-westerse migratieachtergrond. Naast onwetendheid door een taalbarrière, kan dit ook zorgen voor afhankelijkheid, aldus de Inspectie.

De krapte op de arbeidsmarkt leidde er vorig jaar nog toe dat veel schoonmaakbedrijven een tekort aan personeel hadden, waardoor de risico’s op hoge werkdruk en uitbuiting nog meer toenamen. Neem bijvoorbeeld de melding die de Inspectie ontving over Poolse schoonmaaksters op een recreatiepark. De werkneemsters maakten meestal zeven dagen per week schoon van ’s morgens half acht tot veelal half twaalf in de avond, terwijl ze maar voor maximaal 40 uur per week werden betaald.

Misstanden

Bij het schoonmaken van hotelkamers trof de Inspectie SZW ook veel misstanden aan. Ze had in 2019 extra aandacht voor Amsterdam omdat daar vorig jaar duizenden kamers bij zijn gekomen. Wat troffen de controleurs aan? Onbetaald werken in eigen tijd, zeer hoge werkdruk, intimidatie, illegale tewerkstelling en overtredingen van de arbeidstijdenwet. Er komen betalingen voor van slechts circa vijf euro per uur.

Betaling per kamer is nog steeds een veelvoorkomend fenomeen dat niet is toegestaan. Dat is al jaren een groot probleem. Het is ook geen uitzondering dat werknemers zeven dagen in de week schoonmaken terwijl dat van de wet niet mag. Met name in Amsterdam is veelvuldig illegale tewerkstelling geconstateerd. In 57 procent van de op handhaving gerichte inspecties werd een overtreding vastgesteld; bij herinspecties was dat bij 19 procent van de werkgevers.

Slechts een klein deel van de schoonmaakbedrijven is aangesloten bij brancheorganisaties en heeft een branchekeurmerk, merkt de Inspectie SZW op.

Dekmantel

Ook in de beauty-branche zijn overtredingen geconstateerd op het gebied van arbeidstijden, werkvergunningen en onderbetaling. Er zijn 97 ondernemingen geïnspecteerd, waarbij in 25 gevallen overtredingen werden aangetroffen. Met name bij de nagelstudio’s zijn er aanwijzingen dat een groep ondernemingen mogelijk een dekmantel is voor anderszins criminele of ondermijnende activiteiten.

Dan naar de horeca. De betaling van afwassers gebeurt vaak zwart, waarbij het werk wordt uitgevoerd door uitkeringsgerechtigden of illegaal tewerkgestelde werknemers. De Inspectie kon bij enkele betrokken malafide schoonmaakbedrijven opgelegde boetes niet daadwerkelijk innen, omdat het bedrijf alweer was opgeheven of de eigenaar was vertrokken naar het buitenland. Slechts een klein deel van de schoonmaakbedrijven is aangesloten bij brancheorganisaties en heeft een branchekeurmerk.

De misstanden blijken ook uit het aantal meldingen dat de Inspectie jaarlijks ontvangt over uitzendbureaus. Van alle meldingen over mogelijke onderbetaling is 40 procent gerelateerd aan uitzendbureaus. Bij 41 procent van de zaken treft de Inspectie overtredingen aan. Er is voor 2,2 miljoen euro aan boetes opgelegd: een miljoen euro meer dan in 2018. De toename zit met name bij illegale tewerkstelling. Daar zitten ook notoire overtreders tussen, die na een boete gewoon weer een doorstart maken onder een andere naam.

Lees ook:

Zwoegen voor een schijntje

De erbarmelijke arbeidsomstandigheden bij uitzendbureau Elegance Hotel Services in Amsterdam zijn voor de Oost-Europese Eva reden om te vertrekken. “Het schoonmaakwerk was verschrikkelijk.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden