Chris Mung was directeur van een grote vakbondsfederatie in Hongkong. Vanwege zijn veiligheid moest hij vluchten naar Groot-Brittannië.

Interview

Ondanks Chinese repressie, zetten de arbeiders van Hongkong de strijd tegen uitbuiting voort

Chris Mung was directeur van een grote vakbondsfederatie in Hongkong. Vanwege zijn veiligheid moest hij vluchten naar Groot-Brittannië.Beeld Arie Kievit

De stakingen en acties in Hongkong zullen doorgaan, zegt de gevluchte Chris Mung, ook al is zijn vakbondsfederatie noodgedwongen opgeheven. ‘De bevolking heeft geleerd hoe belangrijk een onafhankelijke vakbond is.’

Hans Nauta

Na een slapeloze nacht ontving Chris Mung op 3 oktober vorig jaar het bericht waar hij op rekende: de vakbondsfederatie uit Hongkong die hij had geleid, was officieel opgeheven door de leden. Doorgaan was te gevaarlijk onder de toenemende Chinese druk. Mung was 26 jaar betrokken geweest bij de Hong Kong Confederation Trade Unions (HKCTU), op het laatst als directeur.

Een maand eerder was hij gevlucht naar Groot-Brittannië, zijn vrouw en twee dochters achterna. Dat kon niet anders, want Mung was in korte tijd meermalen ondervraagd door de politie. “De situatie verslechterde in hoog tempo”, vertelt Mung (50) in het vakbondshuis van FNV in Den Haag. Hij was deze week te gast op het congres van de vakbond.

‘Samenzweerder en buitenlands agent’

“In staatsmedia werd onze vakbondsfederatie bestempeld als buitenlandse agent”, zegt Mung. “In de ondervragingen ging het steeds over onze inkomsten en contacten in het buitenland. We zouden als samenzweerder betrokken zijn bij de kleurenrevolutie, de protesten tegen het regime. Ik was waarschijnlijk gearresteerd als ik niet was vertrokken. Het was een pijnlijk besluit.”

De secretaris-generaal van de vakbondsfederatie, Lee Cheuk Yan, zat al gevangen. Volgens de nationale veiligheidswet​ die Peking in 2020 oplegde aan Hongkong kunnen buitenlandse contacten een bedreiging zijn. De wet onderdrukt afwijkende of kritische meningen in de semi-autonome stad.

“Stilte. Verdrietig. Geen keu​ze. Strijd.” Zo verwoordde Mung ​op die zwarte dag het einde van de federatie, die negentig afdelingen en 160.000 leden telde. ​Mung was dus ook strijdbaar. “Een organisatie kan ontmanteld of verboden worden, maar in de harten van de mensen blijven de overtuigingen die ze koesterden”, schreef hij.

Veel zaadjes geplant

“Sinds onze oprichting in 1990 hebben we de bevolking geleerd wat het belang is van een onafhankelijke vakbond”, vertelt Mung. “Ik denk niet dat de overheden van China en Hongkong de werkers kunnen tegenhouden als ze zich verzetten tegen de groeiende ongelijkheid of uitbuiting.”

“In de afgelopen twee jaar zijn de werknemers van Coca-Cola gaan staken, net als de bezorgers, en ook hebben de bouwvakkers gedemonstreerd tegen achterstallig salaris. Die spontane en georganiseerde acties zullen doorgaan. We hebben veel zaadjes geplant in de maatschappij.”

De vakbonden die onder de paraplu van HKCTU vielen, proberen actief te blijven op de werkvloer. Ook gelooft Mung dat de onafhankelijke vakbondsfederatie zich ooit kan herstellen. “We geven onze idealen en principes niet op”, zegt hij. ​Maar voorlopig zit het niet mee. ​Volgens persbureau Reuters zijn vorig jaar minstens 29 vakbonden ontbonden uit angst voor gevangenisstraffen.

De strijd voor democratie

​Waarom ziet ​China de vakbondsfederatie als een bedreiging? ​Mung: ​“Omdat ​​arbeidsrechten voor ons samengaan met democratisering. Om de positie van de gewone mensen te verbeteren, moeten we een betere overheid hebben, die aanspreekbaar is en verantwoording aflegt. China hield ons in de gaten vanwege onze strijd voor democratie.”

Een andere grote vakbondsfederatie in Hongkong is pro-Peking en laat de oren naar de politiek hangen, zegt Mung. “Zij hebben zich steeds uitgesproken tegen de stakingen die ​wij organiseerde​n​. Z​ij vonden dat een staking de harmonieuze relatie tussen het management en de werkers verstoort. Die vakbond kan geen stevige positie innemen en draagt weinig bij aan de rechten van de werkers.”

Eindelijk kwam er een minimumloon

Hongkong, dat ruim 7 miljoen inwoners heeft, staat bekend als financieel centrum vol bankiers en advocaten. Maar de arbeidsrechten zijn er slecht geregeld, zegt Mung, die thuis Mung Siu-tat heet. “Economisch behoort Hongkong tot de eerste wereld​, maar gezien ons arbeidsrecht zijn we een ontwikkelingsland.”

Daarom was de introductie van het minimumloon voor HKCTU zo’n belangrijke overwinning. “Beleidsmakers zagen dat aanvankelijk als een ingreep in de vrije markt, maar in 2011 kregen we het er eindelijk door.”

David en Goliath

Mung denkt graag terug aan de havenstaking van 2013 en verwijst naar David en de reus Goliath. “Enkele honderden arbeiders namen het op tegen de steenrijke Chinees Li Ka-shing en zijn havenbedrijf Hutchison Whampoa. De stakers werden gesteund door de bevolking en binnen een maand kregen we 9 miljoen Hongkong-dollars aan donaties (nu 1 miljoen euro) om de families te helpen.”

Na veertig dagen dwongen de werkers een salarisverhoging af van tien procent, evenals veilige arbeidsomstandigheden. “Het is haast magisch hoeveel kracht je kunt afdwingen door je als groep te organiseren. Dat heeft me altijd de energie gegeven om door te gaan.”​

Lees ook:

De inwoners van Hongkong weten dat hun oude leven voorbij is

Hongkong was een vrije en bruisende stad. Maar de inwoners weten dat hun oude leven voorbij is, nu China hen met nieuwe wetgeving onder de duim kan houden. ‘We zijn onze vrijheid van meningsuiting kwijtgeraakt, net als de persvrijheid, stemrecht, onafhankelijke rechtspraak en nog meer.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden