Om bedrijven overeind te houden investeert de Fed biljoenen dollars - ook in ‘junk’

Een vrouw in New York werkt op de parkeerplaats van een bedrijf dat wegens het coronavirus gesloten is. Beeld REUTERS

De Amerikaanse koepel van centrale banken slaat ineens allerlei nieuwe wegen in om de economie te redden van het coronavirus. Er blijft haast geen ongeschreven regel meer overeind.

‘Krachtig en agressief’, noemde Jerome Powell het pakket aan maatregelen dat hij donderdag als voorzitter van de Federal Reserve mocht aankondigen. De koepel van Amerikaanse centrale banken probeert de binnenlandse economie met 2300 miljard dollar overeind te houden tijdens de coronapandemie. Krachtig vanwege de grootte van het bedrag. Maar de agressie erachter zit hem eerder in wat er met het geld gedaan wordt: voor het eerst schiet de Fed er bedrijven mee te hulp die als ‘junk’ worden aangemerkt. Als rotzooi, dus.

Ook obligaties van niet-kredietwaardige bedrijven

Dat bedrijven enorm verlegen zitten om hulp en mensen moeten ontslaan, blijkt uit de werkloosheidscijfers die ongeveer gelijktijdig met het Fed-nieuws naar buiten kwamen: 6,6 miljoen nieuwe bijstandsaanvragen in één week. Zo’n bedrijf wil dan naar zijn bank kunnen stappen om zonder veel gedoe een noodkrediet aan te kunnen vragen. Maar een commerciële bank mag niet onbeperkt geld uitlenen.

Centrale banken kunnen daarom leningen opkopen van commerciële banken, die op die manier weer ruimte hebben om nieuw krediet uit te geven. Zo rolt er nieuw geld de economie in, en kunnen bedrijven hun personeel blijven uitbetalen die dat geld weer uitgeven in winkels. Maar die opkoopprogramma’s – de Europese Centrale Bank breidde dat van haar onlangs ook uit met 750 miljard euro – beslaan normaal gesproken veilige leningen. Bijvoorbeeld aan overheden, staatsobligaties dus, die dat hoogstwaarschijnlijk gewoon terug kunnen betalen. Of anders van ondernemingen die er financieel goed voorstaan.

De Fed neemt nu ook obligaties op haar balans van bedrijven die momenteel niet erg kredietwaardig meer zijn. Dat de centrale bankenkoepel nu ook in deze ‘rotzooi’ investeert, laat vooral zien hoe slecht het met het bedrijfsleven gaat. Kredietbeoordelaars als Moody’s en S&P Global Ratings hebben in de afgelopen tien jaar niet zoveel bedrijven tegelijk een lagere kredietwaardigheid opgeplakt. Zelfs autogigant Ford heeft inmiddels een junk-sticker op de voordeur.

‘Gevallen engelen’, heten dit soort bedrijven ook wel. Ze waren best goed bezig, maar dankzij de coronacrisis liggen ze er nu verslagen bij. Juist die gevallen probeert de Fed nu overeind te houden, waaronder Ford dus bijvoorbeeld. Als voorwaarde voor het opkopen van de bedrijfsobligatie geldt daarom dat het bedrijf vóór 22 maart nog wel gewoon kredietwaardig genoeg moest zijn. Zo moet de nieuwe hulp ten goede komen aan bedrijven die in de kern wel degelijk gezond zijn.

‘Is hij het niet eens met de politieke wind die daar waait?’

Toch: een centrale bank die rotzooi wil kopen, dat is ongekend. In elk geval zullen bedrijven die sinds kort in nood zitten veel makkelijker krediet kunnen krijgen van hun bank. Die bank loopt immers amper risico nu de Fed heeft toegezegd die lening wel te willen overnemen. Vanwege dat lagere risico bij de commerciële bank kan de bedrijfslening bovendien tegen een lagere rente de deur uit.

Het opkopen van slechte leningen is niet het enige controversiële aan de ingrepen van de Fed. Zo kunnen ook lokale overheden directe financiering krijgen, in totaal voor zo’n 500 miljard dollar. Maar daarmee begeeft Powells organisatie zich volgens sommige critici ineens in een politiek speelveld. Er zullen gemeenten en staten in de financiële problemen komen, ja, maar wie krijgt een lening van de Fed en wie niet? Powell kan de kritiek die hij zal gaan krijgen bij zijn keuze de ene staat te helpen en de andere niet nu al horen: ‘Is hij het niet/wel eens met de politieke wind die daar waait, of zo?’

Eigenlijk heeft de centrale bankenkoepel haar belangrijkste ongeschreven regel een paar weken geleden al gebroken, zegt Edin Mujagić, hoofdeconoom van OHV Vermogensbeheer. “Toen kondigde de Fed al aan direct te gaan lenen aan grote bedrijven, een regeling die nu overigens verder is uitgebreid.” Normaal koopt een centrale bank alleen obligaties op die al eerder door anderen zijn opgekocht, op de zogeheten secundaire markt dus. “Dat de obligaties nu direct worden afgenomen van de bedrijven zelf is absoluut exceptioneel.”

Lees ook:

Amerikaanse centrale bank haalt alles uit de kast om de economie te steunen

De 700 miljard dollar die de Fed vorige week aankondigde, is nu al onvoldoende gebleken.

Trump trekt 1000 miljard uit tegen coronacrisis

De Amerikaanse regering wil 500 miljard dollar overmaken aan particulieren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden