Olieprijzen

Olieprijzen: eerst ruzie en rumoer, nu rust

Een werknemer fietst langs een grote opslagtank van Saudi Aramco, het staatsoliebedrijf van Saudi-Arabië. Met Rusland en de VS vormt Saudi-Arabië de topdrie op de lijst van grote olieproducenten.Beeld Reuters

Sinds de Amerikaanse medicijnenfabrikant Pfizer begin november bekendmaakte dat het vergevorderd is met een vaccin tegen het Covid-19-virus, zijn de aandelenkoersen van olieconcerns, banken, luchtvaartmaatschappijen en winkelcentrumuitbaters flink gestegen. 

Ook de olieprijzen zitten weer in de lift. Een vat Brent-olie kostte aan het eind van vorige week iets meer dan 48 dollar. Zo duur is olie sinds de eerste week van maart niet meer geweest.

Bij zulke prijzen gaat het in sommige olielanden borrelen. Dan gaan er stemmen op om de olieproductie te verhogen en zo aan extra inkomsten te komen. Dat is, zeker nu, niet vreemd. De landen in kwestie voelen niet alleen de gevolgen van de crisis zelf – met zijn kwart, halve of hele lockdowns – maar kampen ook met een verminderde vraag naar hun belangrijkste exportproduct, met vervelende gevolgen voor de staatskassen. Als de prijs van dat belangrijke exportproduct dan in een stijgende lijn zit, wordt het aantrekkelijk om meer olie op te pompen.

Zulke landen zijn er, bleek deze week bij besprekingen die als voorbereiding dienden voor de vergadering van de dertien landen die samen de Organisatie van olie exporterende landen (Opec) vormen. Nigeria is zo’n land, Irak is er een, de Verenigde Arabische Emiraten ook. Maar als de voortekenen niet bedriegen – en de anonieme bronnen van persbureau Reuters betrouwbaar zijn – dan zullen de Opec-landen die vandaag bij elkaar komen niet tot een productieverhoging besluiten. En zullen andere oliestaten, waaronder Rusland, die een dag later aan het vergaderen slaan dat ook niet doen. Dan is de kans groot dat de olieprijs nog een paar maanden rond de 45 tot 50 dollar per vat zal schommelen, zo’n 15 dollar minder dan voor de coronacrisis.

Plens olie op de markt

Hoe anders was de situatie in maart. Rusland en Saudi-Arabië ruzieden over de olieproductie en toen ze het niet eens konden worden, greep het laatste land naar een paardenmiddel. Terwijl in een groot deel van de wereld de auto’s in de parkeerstand stonden en er bijna geen vliegtuig meer opsteeg, besloot Saudi-Arabië een enorme plens olie op de markt te gooien. Met als gevolg dat de olieprijs kelderde richting de 20 dollar per vat.

Een maand later legden de kemphanen hun ruzie bij en kwamen de Opec-landen plus Rusland alsnog een productiebeperking overeen. En wat voor een: 10 miljoen vaten per dag, een hoeveelheid die gelijkstaat aan zo’n 10 procent van de mondiale dagproductie. Nooit eerder werd er zo drastisch ingegrepen. De productie zou, zo werd afgesproken, later in 2020 wat worden opgevoerd en in januari 2021 opnieuw.

Critici betoogden toen meteen dat die ingreep niet drastisch genoeg was en voorspelden verdere prijsdalingen. Maar zij kregen, enigszins verrassend, ongelijk. Hoewel de vraag naar olie in april bijna 30 procent lager was dan in april 2019 (en in mei 26 procent), begonnen de olieprijzen na de overeenkomst toch te stijgen. In juni tikte een vat olie de 40 dollar aan en daarna schommelden prijzen maandenlang tussen de 40 en 45 dollar. Mede met dank aan de VS, waar de productie daalde omdat menig oliemaatschappij er failliet ging en met dank aan de landen, China voorop, die de lage prijzen gebruikten om hun olievoorraden eens flink aan te vullen.

De productie in 2021

De afspraken van april hebben dus gewerkt. Door de beperking van het aanbod zijn de olieprijzen in coronatijd minder hard gedaald dan je op grond van de gedaalde vraag – naar schatting ligt het olieverbruik dit jaar op 90 miljoen vaten per dag, tegen bijna 100 miljoen vorig jaar – zou verwachten. Dat betekent dat de meeste olielanden nu geen heil zien in de in april gemaakte afspraak om de productie in januari weer licht (1,9 miljoen vaten) te verhogen.

Want hoe zal het volgend jaar met de vraag naar olie zijn gesteld? Hoelang waart het coronavirus nog rond? Hoe zwaar en hoelang zullen de huidige en komende kwart, halve of hele lockdowns nog duren? Hoelang blijven duizenden vliegtuigen nog aan de grond staan? Niemand die het weet. 

Daarbij is Libië weer begonnen met olie oppompen – na een soort van bestand in de heersende burgeroorlog – en bestaat er ook de mogelijkheid dat Iran weer meer gaat produceren, vooropgesteld dat de verhoudingen met de Verenigde Staten na de entree van de nieuwe president Joe Biden zullen verbeteren en de handelssancties tegen Iran dan worden versoepeld. Kortom: redenen genoeg voor de Opec-landen en Rusland om geen extra plenzen olie de wereld in de sturen.

Lees ook: 

De ‘Crazy’ olieruzie tussen Rusland en Saudi-Arabië lijkt te zijn bijgelegd

Terwijl Rusland en Saudi-Arabië hun olieruzie (waarschijnlijk) bijleggen, raken Amerikaanse oliebedrijven in het nauw door de lage olieprijzen. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden