Belastingontwijking

Oliebedrijf Pluspetrol lijkt winst weg te sluizen via hoofdkantoor in Amsterdam

Werknemers van het Argentijnse bedrijf Pluspetrol ruimen de rotzooi op van een grote olielekkage in 2011 in het Amazonegebied.Beeld REUTERS

Het Zuid-Amerikaanse oliebedrijf Pluspetrol - met één werknemer op zijn hoofdkantoor in Amsterdam - wordt beschuldigd van onder meer milieuvervuiling en belastingontwijking.

Vier organisaties van inheemse gemeenschappen uit Peru dienen woensdag samen met enkele Nederlandse organisaties een klacht in tegen het Zuid-Amerikaanse gas- en olieconcern Pluspetrol. Het bedrijf heeft een fiscale structuur opgebouwd om op grote schaal belasting te kunnen ontwijken via het Nederlandse hoofdkantoor, stellen de indieners van de klacht.

Daarnaast zou Pluspetrol zich schuldig maken aan ernstige milieuvervuiling in het leefgebied van de inheemse Peruanen en zouden ze mensenrechten als het recht op voedsel schenden. De klacht is ingediend bij het Nederlandse contactpunt van de Oeso, een samenwerkingsverband van 36 welvarende landen. Die instantie moet toezien op de internationale richtlijnen die de Oeso-landen hebben afgesproken. Daarin staat ­onder meer dat belastingontwijking, milieuvervuiling en mensenrechtenschending niet mogen.

Pluspetrol is een van oorsprong Argentijns energiebedrijf. Door heel Zuid-Amerika boort het miljardenbedrijf naar gas en olie. Ook in het Peruaanse deel van het Amazonegebied, waar de Quechua-, Kichwa- en Achuar-gemeenschappen leven.

Rode vlag

Sinds 2000 is het hoofdkantoor gevestigd in Amsterdam. Volgens gegevens van de Kamer van Koophandel heeft Pluspetrol in Nederland slechts één werknemer. “Het feit dat Plus­petrol hier een brievenbusfirma heeft zonder economische activiteiten was voor ons een eerste rode vlag”, zegt Joseph Wilde, onderzoeker bij Stichting Onderzoek Multinationale Ondernemingen (Somo).

Somo ziet meer aanwijzingen voor belastingontwijking door Pluspetrol. Het ontdekte dat de winst van de Peruaanse dochterbedrijven via een brievenbusfirma op de Kaaimaneilanden naar Nederland wordt ge-sluisd. Daarnaast blijkt dat verschillende Luxemburgse holdings de aandeelhouders zijn van het Nederlandse moederbedrijf. Die holdings worden bestuurd door trustbedrijven uit de Bahama’s, Nieuw-Zeeland of de Cookeilanden. 

Doorsluisfunctie 

Ook volgens hoogleraar belastingrecht Jan van de Streek lijkt het Nederlandse hoofdkantoor van Pluspetrol vooral een fiscale doorsluisfunctie te hebben. “Het geld gaat naar belastingparadijzen. Nederland lijkt ertussen te zitten om de winsten uit Peru onbelast van de Kaaimaneilanden uiteindelijk naar de Bahama’s te krijgen.”

En daarmee maakt Nederland het mogelijk dat grote bedrijven wegkomen met mensenrechtenschendingen en milieuvervuiling, zeggen de indieners van de klacht. Wilde: “Het geld dat bedrijven verdienen met dit soort belastingtrucjes kunnen ze gebruiken om boetes te betalen zonder hun beleid aan te passen.”

Pluspetrol kreeg afgelopen jaren tientallen boetes van de Peruaanse overheid voor milieuvervuiling. Als gevolg van lekkende pijpleidingen en het dumpen van toxisch afval zijn rivieren, bodem en dieren vervuild geraakt met hoge concentraties giftige stoffen als cadmium en lood. Ook in het bloed van het overgrote deel van de bewoners van het gebied zijn ongezond hoge concentraties van deze stoffen aangetroffen, blijkt uit een in de klacht aangehaalde studie van het Peruaanse ministerie van gezondheid. Maar het bedrijf weigert de vervuiling op te ruimen.

Vulkaan

Tegen Peruaanse media ontkende Pluspetrol eerder de oorzaak te zijn van de milieuvervuiling. Het zegt geen toxisch afval te dumpen. De hoge concentraties giftige stoffen zouden niet van de olie afkomstig zijn, maar van een vulkaan in Ecuador en via rivieren in het gebied terechtkomen. In opeenvolgende duurzaamheidsrapportages schrijft het bedrijf dat de olielekken in Peru voor het overgrote deel het gevolg zijn van vandalisme.

Ondanks herhaalde verzoeken heeft Pluspetrol niet gereageerd op vragen van Trouw. Als reden dat het hoofdkantoor in Amsterdam staat, geeft Pluspetrol op de eigen website op dat Amsterdam “strategisch verbonden is met veel landen wereldwijd en een centrum voor grote financiële instituties is”.

Het is de tweede keer dat belangengroepen belastingontwijking via de Oeso proberen aan te pakken. Vorig jaar diende FNV een klacht in tegen het Amerikaanse energiebedrijf Chevron.

Het meldpunt heeft geen juridische macht, maar publiceert aan het eind een openbare verklaring. Om negatieve publiciteit te voorkomen, proberen bedrijven daarom doorgaans de klacht zo goed mogelijk af te handelen.

“Een uitspraak van de Oeso kan een duidelijk signaal zijn aan Plus­petrol en andere bedrijven over waar de grenzen van goed fiscaal beleid liggen”, zegt hoogleraar Van de Streek. “Maar uiteindelijk moeten wetten veranderen om echt grenzen te stellen.”

LEES ALLES over belastingontwijking in ons dossier: www.trouw.nl/dossier/belastingontwijking

Lees ook:

Kabinetsplan tegen belastingontwijking heeft weinig zin.

De 200 miljard euro die jaarlijks door Nederland stroomt, laat zien hoe groot ons land is in internationale belastingontwijking. Het kabinet zal meer moeten doen als het belastingontwijking tegen wil gaan, zegt het Centraal Planbureau.

President Peru stuurt parlement naar huis in strijd tegen corruptie.

Peru verkeert in een politieke crisis nu de president het parlement heeft ontbonden en de parlementariërs zelf weigeren te vertrekken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden