Nieuws Economie

Of zzp’ers er iets mee opschieten dat ze prijsafspraken mogen maken, is nog maar de vraag

Een koffiezaak met werkende zzp’ers. De ACM wil hun in bepaalde omstandigheden toestaan minimumtarieven af te spreken. Beeld Hollandse Hoogte / Berlinda van Dam

Sinds dinsdag knijpt waakhond ­Autoriteit Consument en Markt (ACM) een oogje toe als karig verdienende zelfstandige ondernemers onderling prijsafspraken maken. De grote vraag is wat zzp’ers daarmee opschieten.

Wie mag van ACM prijsafspraken maken?

Een half jaar geleden moesten twee wetenschappelijk medewerkers van ACM nog broeden op deze vraag. Ze spraken toen in Trouw voorzichtig van ‘slecht verdienende zzp’ers’. Nu schrijft de toezichthouder: “Er zijn zzp’ers die veel meer dan veertig uur moeten werken om aan een minimuminkomen te komen. Een grote groep zzp’ers heeft een huishoud­inkomen dat onder de lage-inkomensgrens zit.”

Het maken van prijsafspraken is toegestaan aan zzp’ers die met hun verdiensten onder of rond het minimuminkomen zitten – of zo lijkt het, want het staat er niet klinkerhard. Minister Koolmees van sociale zaken gaf eerder dit jaar al aan dat zelfstandigen vanaf 2021 minimaal 16 euro per uur moeten gaan ver­dienen.

Mogen die zzp’ers nu de koppen bij elkaar steken en prijsafspraken maken?

Zo eenvoudig is het niet. Dit nieuwe ACM-beleid betekent niet dat alle zelfstandigen zonder personeel prijsafspraken mogen maken. Sterker nog, de zzp’er die ten onrechte prijsafspraken maakt, kan rekenen op een boete of een berisping. De toezichthouder somt enkele uitzonderlijke situaties op waarin onder­nemers wel vaste prijzen en minimumtarieven kunnen hanteren.

Zoals?

Verrichten zzp’ers exact dezelfde werkzaamheden als een werknemer, dan mogen ze volgens de Mededingingswet geen ondernemer heten, zegt de toezichthouder. Voor deze zogenoemde schijnzelfstandigen – denk aan een eindredacteur die op gezette tijden moet komen opdraven om net als collega’s in vaste dienst fouten uit de krant te houden – mogen vakbonden zelfs cao-af­spraken maken.

Ook ‘echte’ ondernemers kunnen vaste prijzen of minimumtarieven afspreken. Maar alleen als het om een kleine groep zelfstandigen gaat: niet meer dan acht stuks. Leveren die maximaal acht zzp’ers goederen, dan mag hun jaarlijkse omzet niet hoger zijn dan 5,5 miljoen euro. Bieden ze diensten aan, dan is 1,1 miljoen euro het absolute maximum per jaar. Een andere variant op deze uitzondering is dat de groep zzp’ers bij elkaar nog geen 10 procent van het marktaandeel mag beslaan.

Dan zijn er nog zzp’ers die met hun werk invloed hebben op een hele sector. Brengen zij met lage tarieven de positie van vaste krachten in het geding of lukt het ze amper om bij bijvoorbeeld machtige omroepbazen of uitgeverijen hun ­tarieven op te krikken? Kunnen ze daardoor amper het hoofd boven ­water houden? Ook dan staat ACM minimumtarieven en vaste prijzen toe.

Hoe werkt dat maken van prijs­afspraken in de praktijk?

“Het gebeurt al”, zegt Marjan van Noort van FNV Zelfstandigen. “Freelancejournalisten doen dat via de NVJ, de Nederlandse Vereniging van Journalisten.” Vakbond FNV, zegt Van Noort, maakt al voor verschillende freelancers prijsafspraken. Een deel van die afspraken ­komen in cao’s terecht. Maar de ­vakbond onderhandelt ook direct met opdrachtgevers namens zzp’ers. “Om even bij de journalisten te blijven. Dan spreken we bijvoorbeeld af: een beginnend journalist heeft recht op dit tarief, een volleerd iemand op dat tarief. Door prijsafspraken direct met de uitgever te maken, voorkomen we dat anderen onder dat afgesproken minimum gaan zitten.”

Schieten zzp’er iets op met dit nieuwe beleid van de ACM?

Het hangt ervan af wie je het vraagt. Eerste Kamerlid Mei Li Vos (PvdA) jubelde gisterochtend op Twitter: “Dit is ontzettend goed nieuws!” Volgens voorzitter Maarten Post van belangenbehartiger ZZP Nederland heeft deze nieuwe leidraad van de ACM niks om het lijf. “Dit is absoluut niet nodig. We hebben een aantal keren aangegeven dat het stellen van minimumtarieven niet de juiste methode is om schijnzelfstandigheid tegen te werken.” Volgens Post hebben goed boerende zzp’ers straks last van zo’n minimumtarief, dat slechtverdienende ondernemers ­afspreken. “De prijzen gaan dalen. Zo’n minimum gaat gelden als maximum.” Post doelt daarmee ook op het wettelijke minimum van Koolmees.

Lees ook:

ACM staat open voor een onderzoek naar minimumtarieven voor kwetsbare zzp’ers

Toezichthouder Autoriteit Consument en Markt (ACM) is bereid onderzoek te doen naar minimumtarieven voor zzp’ers aan de onderkant van de arbeidsmarkt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden