Nieuwbouw

Noorden en oosten hebben niet méér, maar ándere woningen nodig

Buurt met sociale huurwoningen in Veendam.Beeld Reyer Boxem

Meer nieuwbouw helpt Noord- en Oost-Nederland niet. Maar ‘Den Haag’ heeft weinig oog voor de specifieke woningbehoefte in die delen van het land.

Nederland zit met een tekort van 331.000 woningen. Maar in Noord- en Oost-Nederland ziet de wooncrisis er heel anders uit dan bijvoorbeeld in de Randstad. Hier is de oplossing niet méér bouwen, maar ánders bouwen, en ook verbouwen. Maar het beleid dat in Den Haag wordt bedacht, is daar niet op ingesteld en daardoor ontbreekt het woningcorporaties aan geld en armslag om voor genoeg geschikte woningen te zorgen in hun regio.

Die noodkreet komt van 37 woningcorporaties in de provincies Friesland, Groningen en Drenthe en in Twente en de Achterhoek, met samen 280.000 woningen. Wat deze corporaties vooral parten speelt is wat zij ‘driedubbele vergrijzing’ noemen. Mensen worden ouder, er worden meer mensen oud en – anders dan in andere delen van het land – jongeren trekken er weg.

Begane grond

Dat heeft gevolgen voor de woningbehoefte. Er zijn minder eengezinswoningen nodig – daarvan kan best een aantal gesloopt worden – en meer woningen die geschikt zijn voor ouderen, met bijvoorbeeld de slaap- en badkamer op de begane grond. Enerzijds kost het slopen geld, anderzijds kost deze nieuwbouw meer grond en dat drijft de bouwprijs op.

Maar omdat de vergrijzingsgolf over zo’n twintig jaar voorbij zal zijn, moeten die woningen ook geschikt zijn voor de jongeren van de toekomst, vaak een- of tweepersoonshuishoudens. Die zullen vaak weinig te besteden hebben en dat maakt het lastig om woningen waarvan de bouwprijs hoog was aan hen te verhuren.

Wat beleidsmakers in de Randstad weleens vergeten, zegt directeur Bert Moormann van woningcorporatie Domesta in Emmen, is dat de doelgroep voor sociale huurwoningen in het noorden en oosten een andere is dan elders. “Een rijtjeshuis kan je hier al krijgen voor een ton en wie dat kan betalen, dóet dat ook”, zegt hij. “Alleen mensen die echt weinig inkomen hebben, komen in de sociale huur terecht. Driekwart van onze huurders heeft geen werk.”

Arme wijken

De ‘harde scheiding tussen koop en huur’, vervolgt Moormann, maakt ook dat het in deze regio’s extra noodzakelijk is dat corporaties zich bezighouden met leefbaarheid, iets wat de woningwet van 2015 aan banden heeft gelegd. In de Randstad kan een corporatie zorgen voor gemengde wijken door bijvoorbeeld huurwoningen te verkopen of dure huurwoningen tussen de sociale huur te bouwen, legt Moormann uit. “Dat lukt hier niet. Een huis verkopen levert weinig op en voor dure huur is geen markt. Daardoor komen veel mensen dicht op elkaar in arme wijken te wonen.”

De 37 corporaties vragen daarom allereerst armslag om vrij met de regels om te gaan. Maar ook meer geld, bijvoorbeeld om woningen door een verbouwing geschikt te maken voor ouderen. Alle corporaties lopen al tijden te hoop tegen de zogeheten verhuurderheffing, een belasting die hun sinds 2013 ruim tien miljard euro gekost heeft. Sinds een paar jaar kunnen corporaties een korting op die heffing krijgen per nieuwbouwwoning. Maar dat biedt de corporaties in het noorden en oosten geen soelaas: die hebben meer baat bij een korting per verbouwing.

Sowieso dreigen de 37 corporaties financieel vast te lopen. Afgelopen zomer berekenden drie ministeries dat alle corporaties samen tot 2035 30 miljard euro tekortkomen om alles wat er van hen verwacht wordt op het gebied van bouwen en verduurzamen uit te voeren. De opgave voor de corporaties in het noorden wordt in die berekening zelfs onderschat, zegt Moormann. “Krimp in de kleinere dorpen en groei in de grotere dorpen en steden vergt dat wij nog eens 10.000 extra woningen slopen en nieuw bouwen.”

Lees ook:

Nú moet er gebouwd worden, en het Rijk neemt de regie

Het zijn dan misschien ‘lapmiddelen’ die minister Ollongren inzet tegen het woningtekort, maar het lijkt er wel op dat het Rijk weer de regie neemt.

Zo kwam Nederland aan een tekort van 331.000 woningen

Het tekort aan woningen in Nederland groeit, al jaren, en politiek Den Haag heeft dat laten gebeuren. Ook nu de wind heel zachtjes uit een andere hoek lijkt te gaan waaien, zal dat tekort nog blijven groeien. Vier redenen die verklaren hoe dat heeft kunnen gebeuren. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden