Onderzoek

Noodsteun van de overheid komt bij de juiste bedrijven terecht

Minister Wopke Hoekstra van financiën (CDA) voor de ministerraad op het Binnenhof. Beeld ANP
Minister Wopke Hoekstra van financiën (CDA) voor de ministerraad op het Binnenhof.Beeld ANP

De ruimhartige noodsteun van de overheid tijdens de coronacrisis komt vooral terecht bij bedrijven die daar op termijn ook echt wat aan hebben.

De tientallen miljarden die het kabinet uitgeeft aan noodsteun, lijken bij de juiste bedrijven terecht te komen. Dus niet zozeer bij slecht gerunde bedrijven die zonder corona ook weinig bestaansrecht hadden. En ook niet bij bedrijven die het geld eigenlijk niet nodig hadden omdat hun omzetverwachtingen er goed uitzien. 

Dat blijkt uit een studie, gepubliceerd in economenblad ESB. Economen van Rabobank en de Universiteit Utrecht voerden eind oktober een enquête uit onder ruim 1100 bedrijven, allemaal klant van de Rabobank. Daarvan had ongeveer de helft coronasteun ontvangen, wat aardig overeenkomt met het landelijk gemiddelde.  

Zombiebedrijven

De noodsteun kent vele vormen, waaronder loonkostensubsidie (NOW-regeling), tegemoetkoming voor vaste lasten (TVL) en uitstel van belastingbetalingen. Vanaf het moment dat deze geldkraan openging, nu bijna een jaar geleden, bestond de vrees dat de overheid zo ook bedrijven in de lucht hield die sowieso al wankelden. In de vakliteratuur heten ze ‘zombiebedrijven’, en de discussie daarover was al van voor de huidige crisis. Door de lage rente in westerse landen kunnen ze goedkoop lenen en zo plekken in de economie bezet houden waar je liever goed gerunde, innovatieve bedrijven zou zien. 

Voor het eerst sinds corona probeerden de onderzoekers dit probleem via een enquête in beeld te krijgen. De levensvatbaarheid maten zij met zeven vragen over de managementpraktijk in de bedrijven, bijvoorbeeld over gestelde doelen, prestaties en personeelsbeleid. Dat leverde een score op. 

Wat bleek? Juist bedrijven met een hoge score kregen vaker noodsteun. Verder bleek dat hoe groter de verwachte terugval in omzet de komende twaalf maanden is, hoe groter de kans dat zo’n onderneming steun trok. Er zaten dus relatief weinig bedrijven tussen die in aanmerking kwamen voor de steun doordat zij de afgelopen tijd te weinig verdienden, maar de komende tijd wél goed zaken zullen doen.

Toekomstig beleid

Nu is de vraag: is dit toeval? De economen kunnen dat niet zeggen. Mocht dat zo zijn, dan is er ‘geen enkele garantie’ dat volgende steunrondes goed uitpakken. Wel kan het kabinet volgens hen extra maatregelen doorvoeren om het geld ook in de toekomst op de juiste plek te laten neerkomen. Denk aan het terugvorderen van noodsteun die achteraf niet nodig bleek. Of vooraf een soort toets afnemen die moet uitwijzen hoe goed het bedrijf gemanaged wordt. Een vergelijkbare vragenlijst zoals in hun eigen onderzoek dus.

Al eerder bleek dat Nederland het niet gek doet met het geven van noodsteun. Overal in Europa daalde het aantal faillissementen, vergeleken met andere jaren, wat erop duidt dat er bedrijven ‘onrechtmatig’ in leven worden gehouden. Maar in Nederland is dat effect veel kleiner. Dat lijkt vooral te komen doordat het kabinet er niet voor koos om faillissementswetgeving in de ijskast te zetten, zoals in België en Spanje wel is besloten.

Lees ook:

Spoelt er straks een faillissementsgolf over Nederland? ‘Onvermijdelijk’

Een nieuwe lockdown, versoberde overheidssteun, kritischer banken: Nederland wacht een faillissementsgolf, zeggen experts. Of trekt het kabinet opnieuw de portemonnee?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden