Noodsteun afbouwen

Noodsteun hard afbouwen, of juist nog even niet?

Minister Wouter Koolmees (Sociale Zaken) in maart, bij de presentatie van de Noodmaatregel Overbrugging voor Werkbehoud.Beeld ANP

Moet je de overheidssteun nog wel veel langer door laten kabbelen? Of is het tijd voor rigoureuze afbouw, zodat mensen zich aanpassen aan de nieuwe economie?

Enthousiasme over het noodpakket van de overheid ‘lijkt geen grenzen te kennen’, schreef hoogleraar en econoom Raymond Gradus van de Vrije Universiteit afgelopen weekend in economenvakblad ESB. Op zich niet gek, gezien alle faillissementen die ermee voorkomen zijn. Maar volgens Gradus is het schadelijk om die steun te lang te laten voortkabbelen. De huidige afbouw ervan mag volgens hem zelfs nog wel een tandje sneller.

Op volle sterkte doorgaan met steun heeft een duidelijke bijwerking: naast een heleboel gezonde bedrijven red je er ook bedrijven mee die ook zonder corona al aan het kwakkelen waren. Dat viel ook het Centraal Planbureau op, die donderdag wees op een ‘bijzonder laag’ aantal faillissementen.

Duur in internationaal opzicht

Een belangrijk onderdeel van de noodsteun is de loonkostensubsidie voor bedrijven met omzetverliezen. Die gaat het komende half jaar in stapjes van 10 procent omlaag. De Tweede Kamer zou juist wat op de rem willen trappen met dat afbouwen, zo klonk het toen de tweede coronagolf zich onlangs aandiende. Gradus noemt de steun echter duur in internationaal opzicht.

Bovendien: hoe sneller de afbouw, hoe sneller mensen zich zullen aanpassen aan de nieuwe economische realiteit. Door corona bloeit de ene sector immers op (online winkelen bijvoorbeeld, met bijbehorende logistiek), terwijl de ander uitdooft (de reisbranche, in elk geval voorlopig). Slim dus om het bespaarde noodsteungeld in een fonds te stoppen voor bij- en omscholing, schrijft Gradus in ESB.

Zijn collega hoogleraar Paul de Beer (arbeidsverhoudingen, UvA) ziet dat laatste net anders: massale omscholing is de oplossing ook niet. “Dat werkt alleen als het totale aantal nieuwe banen in de ene sector opweegt tegen het aantal verdwenen banen in de andere sector.” Dan kunnen de ontslagen mensen in het nieuwe gat springen dat elders ontstaat. “Maar nu, in de crisis, krimpt de totale werkgelegenheid. Dan krijg je dus dat omgeschoolde mensen elkaar gaan beconcurreren in die nieuwe sectoren.”

Staalconcern Tata Steel behoort tot de grootste ontvangers van loonkostensubsidie.Beeld ANP

Niet onnodig bedrijven in de lucht houden

Natuurlijk is omscholing op termijn wel heel nuttig, zegt De Beer. Maar voorlopig zou hij toch liever inzetten op wat meer behoud van de huidige hoeveelheid loonkostensubsidie, in tegenstelling tot Gradus. “Veel bedrijven hebben simpelweg nog altijd een lagere omzet vanwege corona. Volgens mij moet je de steun pas afbouwen als dat effect echt weg is.” Daarna, uiteindelijk, natuurlijk wel: je wilt niet onnodig bedrijven in de lucht houden, zegt hij.

Ondertussen is het volgens De Beer óók geldverspilling om bedrijven nu te dwingen om mensen te ontslaan, om die een jaar later weer aan te nemen als de economie is bijgetrokken. “Dat kost bedrijven nu een ontslagvergoeding, en straks weer allemaal wervingskosten. Ondertussen betaalt het personeel psychologisch juist een hoge prijs.”

Het gevaar van snel afbouwen is inderdaad dat je dat niet kunt terugdraaien als later blijkt dat het té snel is gegaan, zegt ook Menno Middeldorp, hoofdeconoom van Rabobank. “Je kunt iemand niet zomaar on-ontslaan, en een failliet bedrijf kun je ook niet meer tot leven wekken.” Daarnaast proeft hij genoeg politieke wil om de steunkraan uiteindelijk een keer dicht te draaien, daar niet eindeloos en onnodig in door te gaan. “Zelfs midden in een crisis, zoals enkele maanden terug, durven mensen in Nederland zich hardop af te vragen of we wel alle bedrijven moeten redden.”

Lees ook:

Wie mag met Rutte aan tafel? Achter de schermen van de coronalobby

Wie heeft toegang tot de minister-president? Tijdens deze coronacrisis wordt er druk gelobbyd door bedrijven. Gespannen kijkt iedereen uit naar dinsdag als De Jonge en Rutte Nederland opnieuw bijpraten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden