Weduwe Imelda Marcos bezoekt het graf van haar echtgenoot Ferdinand Marcos, eerder deze maand tijdens de katholieke gedenkdag Allerzielen.

Ferdinand Marcos

Nog altijd zijn de gestolen miljarden van de Filippijnse dictator Marcos zoek

Weduwe Imelda Marcos bezoekt het graf van haar echtgenoot Ferdinand Marcos, eerder deze maand tijdens de katholieke gedenkdag Allerzielen. Beeld EPA

33 jaar na de afzetting van dictator Marcos proberen de Filippijnen met veel moeite zijn fortuin terug te halen. De huidige president heeft Marcos alvast als held begraven.

Een partytent beschermt het graf van de Filippijnse dictator Ferdinand Marcos tegen de verzengende zon van Manila. Ook de krans ernaast houdt zich beter in de schaduw. ‘Rodrigo Duterte’ staat op het lint: de bloemen komen van de huidige president van de Filippijnen. Die is zijn verkiezingsbelofte nagekomen en heeft Marcos op de nationale heldenbegraafplaats bijgezet.

Wie het graf wil bezoeken, moet zich van de wachtpost eerst melden in een kantoor vol militairen. Bij het graf staat nog een militair op wacht. Hij dringt erop aan het register te tekenen. De televisie op zijn bureau helpt hem de dagen door te komen.

De datum van de herbegrafenis was stilgehouden

Tien passen verder staan portretfoto’s van een jonge Marcos, president van 1965 tot 1986 – hij werd afgezet in een volksrevolutie en vluchtte naar Hawaï, waar hij in 1989 overleed. Daartussen een zwarte graftombe voorzien van zijn handtekening in het wit. Dertig jaar na zijn dood ligt de dictator tussen andere overleden presidenten, omgeven door velden met witte kruisen. Een doodstil eiland in de miljoenenstad.

Het graf van dictator Ferdinand Marcos op de heldenbegraafplaats van Manila in de Filippijnen. Beeld Hans Nauta

De datum van de herbegrafenis, 18 november 2016, was angstvallig stilgehouden. Ook het leger hoorde pas een dag van tevoren dat er een ceremonie zou komen. Die vond plaats op het middaguur, in aanwezigheid van weduwe Imelda Marcos en andere nabestaanden. Terwijl de kist met de Filippijnse vlag in de graftombe zakte, klonken 21 saluutschoten.

Zodra het nieuws bekend werd, volgden de protesten en demonstraties van slachtoffers en nabestaanden van het bloedige Marcos-regime. Zij hadden de begrafenis willen voorkomen, maar het Hooggerechtshof wees hun protest af. Onder Marcos werden volgens Amnesty 70.000 mensen gevangengenomen, 34.000 gemarteld en 3200 vermoord. 

Guinness World Record voor 'grootste beroving van een overheid’

Zoals zijn begrafenis een rechtszaak werd, zo spelen nog tal van andere Marcos-zaken in de Filippijnen. Over diefstal, omkoping en corruptie gaan die, en geregeld vallen ze in het voordeel uit van de Marcos-familie. 

Naast het graf van dictator Ferdinand Marcos in Manila staat een bloemstuk van de huidige president Duterte. Beeld Hans Nauta

Marcos, zijn familie en handlangers hebben zo'n 10 miljard dollar aan bezittingen weggesluisd, volgens de Presidentiële Commissie voor Goed Bestuur. Het record ‘grootste beroving van een overheid’ van Guinness World Records staat op naam van Marcos. 

Een deel van het gestolen geld, zo'n 4 miljard dollar, is teruggehaald. Maar dat terughalen lukt niet altijd. Een rechtszaak die al sinds 1988 liep, is vorige maand afgewezen door de speciale rechtbank voor omkoping en corruptie. De familie Marcos zou via tussenpersonen illegaal bedrijven, kunstwerken, juwelen en vastgoed in New York, Hawaï en Rome hebben gekocht. Maar volgens de rechter heeft de overheid niet kunnen bewijzen dat de aankopen illegaal waren. 

Echtpaar Marcos stalde geld onder schuilnaam in Zwitserland

In augustus gebeurde hetzelfde in een vergelijkbare zaak, waarin omgerekend 1,8 miljard euro op het spel stond. Zo heeft deze rechtbank al 23 zaken tegen de familie Marcos afgewezen. Twintig zaken lopen nog.

De overheid boekt ook overwinningen. Zo heeft de Zwitserse overheid honderden miljoenen dollars teruggeboekt naar de Filippijnen: het echtpaar Marcos had het geld daar onder schuilnamen gestald. In de Verenigde Staten is vastgoed in beslag genomen. En waarschijnlijk worden de juwelen van Imelda Marcos in de Filippijnen geveild. Door haar gigantische schoenencollectie stond zij symbool voor de hebzucht van het Marcos-regime. 

De voormalige first lady is vorig jaar tot elf jaar gevangenisstraf veroordeeld vanwege illegale banktransacties in de jaren zeventig. Maar de 90-jarige Imelda is op borgtocht vrij terwijl het hoger beroep loopt. Deze maand zat ze met Allerzielen bij het graf van haar man.

Nederlaag

De familie is invloedrijk gebleven in de politiek. Zoon Ferdinand ‘Bongbong’ Marcos (62), die tijdens het regime van zijn vader al actief was, heeft grote ambities. In 2016 verloor hij op het nippertje de separate verkiezingen voor vicepresident. Die nederlaag vecht hij nog altijd aan. Hij wordt genoemd als opvolger van Duterte in 2022. Ook door Duterte zelf. 

Critici en slachtoffers verwijten Bongbong een rooskleurig beeld van de Marcos-jaren te schilderen en mensenrechtenschendingen te bagatelliseren. Ook al die rechtszaken over het Marcos-fortuin, vaak vruchteloos en traag, zijn voor de slachtoffers niet te verteren. Vertrouwen in een eerlijke rechtsgang is er niet.

“Ze proberen de familie Marcos te rehabiliteren”, zei Danilo Dela Fuente, voorzitter van slachtofferorganisatie Selda, vorige maand in reactie op weer een verloren zaak. Net als het ‘heldengraf’ voor Marcos dragen die juridische molens bij aan een vertekende geschiedschrijving.

Corruptieranglijst

Vandaag de dag scoren de Filippijnen zeer matig op de corruptieranglijst van Transparancy International: het land is vergelijkbaar met Colombia en Albanië. Corruptie is niet alleen een ‘hardnekkig’ probleem voor arme en opkomende landen, het is ook een grote kostenpost, blijkt uit een analyse van het Internationaal Monetair Fonds. Bij corruptie misbruiken overheidsfunctionarissen hun ambt voor eigen gewin. Door omkoping, verduistering, nepotisme of belangenverstrengeling lekt overheidsgeld weg uit de publieke sector. Ook zorgt het voor lagere overheidsinkomsten: wereldwijd gaat dat om biljoenen dollars. 

Opkomende landen die corruptie goed weten te beperken, hebben een bruto binnenlands product (bbp) dat 2,75 procent hoger ligt dan opkomende landen waarin de corruptie welig tiert. Bij arme landen is dat verschil in bbp 4 procent. Het is een gecombineerd effect: een sterk bestuur voorkomt corruptie en is ook in bredere zin goed voor de economie.

Lees ook:

‘Franco is weg, nu nog een echt graf voor mijn vader’

De stoffelijke resten van de Spaanse dictator Franco zijn overgebracht van een bombastisch mausoleum naar een eenvoudige begraafplaats. Maar in de Vallei der Gevallenen wachten meer doden op een passende rustplaats. Zoals de vader van Fausto Canales.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden