Milieudefensie

Nigeriaanse boeren winnen zaak tegen Shell over olievervuiling

Olie in het water aan de oever van de kreek door het dorp Goi (Ogoniland, Nigeria) in 2013. Beeld ANP
Olie in het water aan de oever van de kreek door het dorp Goi (Ogoniland, Nigeria) in 2013.Beeld ANP

Shell heeft een zorgplicht in Nigeria en moet zijn olieleidingen beter beschermen, zegt het gerechtshof in Den Haag.

Oliebedrijf Shell moet enkele Nigeriaanse boeren een schadevergoeding betalen, omdat olielekkages hun land en visvijvers hebben verwoest. Ook moet Shell de pijpleidingen in Nigeria beter in de gaten houden om toekomstige schade te voorkomen. Dat is de uitkomst van een hoger beroep van Milieudefensie en vier Nigeriaanse boeren tegen de multinational.

“Oliebedrijven weten nu dat ze niet ongestraft hun gang kunnen gaan”, zegt de Nigeriaanse advocaat Prince Chima Williams in een reactie op de uitspraak. “Dit is een duidelijk signaal dat internationale ondernemingen niet onschendbaar zijn in ontwikkelingslanden”, zegt directeur Donald Pols van Milieudefensie.

De zaak betreft olielekkages die zo’n vijftien jaar geleden plaatsvonden in de Nigerdelta, een gebied waar de oliewinning een milieuramp heeft veroorzaakt. Sindsdien is de situatie er niet beter op geworden.

In de gemeenschap Oruma ontstond in 2005 een lek in een ondergrondse leiding. Het duurde elf dagen voordat het gat werd gedicht. Een gebied ter grootte van tien voetbalvelden was verwoest. In een andere plaats, Goi, lekte 24.000 liter ruwe olie weg in 2004. Shell saneerde de gebieden, maar de boeren kregen geen schadevergoeding. Volgens Shell was er namelijk sabotage gepleegd. Milieudefensie zegt dat de oliebuizen waren verroest.

Lekdetectiesysteem

Het gerechtshof in Den Haag moest de Nigeriaanse wetgeving erbij pakken, namelijk de Oliepijplijn-wet uit 1956. Die stelt dat een oliebedrijf moet bewijzen dat er sabotage heeft plaatsgevonden om onder de schadevergoeding uit te komen. Hoewel sabotage aannemelijk is, heeft Shell dat harde bewijs niet geleverd, zegt het gerechtshof. Daarom is Shell Nigeria aansprakelijk voor de schade. De hoogte van de schadevergoeding wordt nog vastgesteld.

De rechters vinden verder dat Shell een controlesysteem op de olieleiding in Oruma had moeten aanbrengen. Daarbij worden de buizen voorzien van sensoren die een lekkage onmiddellijk opmerken. Ook in Goi had Shell sneller moeten ingrijpen.

Advocaat Channa Samkalden (links) en Donald Pols, directeur van Milieudefensie staan de pers te woord na afloop van de uitspraak van het gerechtshof in de zaak die Nigerianen samen met Milieudefensie hebben aangespannen tegen Shell. Beeld ANP
Advocaat Channa Samkalden (links) en Donald Pols, directeur van Milieudefensie staan de pers te woord na afloop van de uitspraak van het gerechtshof in de zaak die Nigerianen samen met Milieudefensie hebben aangespannen tegen Shell.Beeld ANP

Nog altijd heeft de Oruma-pijpleiding geen lekdetectiesysteem. Het gerechtshof beveelt Shell om die binnen een jaar aan te brengen. Als dat niet gebeurt, volgt een dwangsom van 100.000 euro per dag. Voor het Nederlandse moederbedrijf van Shell geldt een zorgplicht, zegt het gerechtshof. Het hoofdkantoor moet er dus op letten dat het Nigeriaanse dochterbedrijf de olieleiding beter beveiligt.

Shell Nigeria zegt teleurgesteld te zijn over de uitspraak, en nog steeds uit te gaan van sabotage. “Wat de oorzaak ook is, we ruimen de gelekte olie altijd op”, zegt de woordvoerder. Bij olielekkages op een andere locatie acht het gerechtshof sabotage wel bewezen. Daar stroomde 100.000 liter olie weg doordat onbevoegden een olieput hadden opengedraaid.

Vernieling

De lekkages van Shells olieleidingen in Nigeria zijn een aanhoudend probleem. Shell is al jaren bezig om roestende oliebuizen te vervangen. In 2019 had Shell 156 lekkages in Nigeria door sabotage en diefstal. Nederland is sinds 2013 als bemiddelaar betrokken bij het opruimen van een deel van de verontreinigde gebieden. Dat proces verloopt langzaam.

Milieudefensie voert momenteel ook een klimaatzaak tegen Shell. Verder speelt in Nederland nog een rechtszaak van Amnesty International en enkele weduwen van vermoorde Nigeriaanse mannen tegen Shell. In 1995 werden negen mannen van het Ogoni-volk opgehangen door de dictatuur, omdat ze demonstreerden tegen de olievervuiling door Shell.

Lees ook:

Zembla: Shell-medewerkers saboteren olieleidingen

In de Nigeriaanse oliedelta kunnen schoonmakers verdienen aan extra vervuiling. Shell-medewerkers die verantwoordelijk zijn voor het opruimen van de olie blijken zelf betrokken bij het veroorzaken van lekkages, omdat ze daar financieel van profiteren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden