Vleesindustrie

Nieuwe wet maakt korte metten met uitbuiting in Duitse vleesfabrieken

Een demonstrant van Greenpeace protesteert in Berlijn tegen de vleesindustrie nadat de eerste slachthuizen in Duitsland werden gesloten vanwege een uitbraak van het coronavirus. Beeld EPA

In Duitse vleesfabrieken mag vanaf 2021 alleen nog gewerkt worden met een vast contract, ter bescherming van de vaak buitenlandse werknemers.

‘Moderne slavernij’ is de term die vaak gebruikt wordt om de werkomstandigheden voor arbeiders in Duitse vleesfabrieken te omschrijven. Lang werden geen stappen gezet om de situatie te verbeteren, tot de Duitse regering deze week geheel onverwacht in actie kwam. Woensdag werd besloten dat vanaf 2021 alleen nog met een vast contract gewerkt mag worden in vleesfabrieken.

Vaste contracten zijn er nu nog nauwelijks in de vleesindustrie, waarin 128.000 mensen werken. De arbeiders komen vooral uit Polen, Roemenië en Bulgarije en zijn in dienst bij speciale uitzendbureaus. Vakbonden schatten dat zo’n 80 procent van de arbeiders via zo’n constructie in de vleesfabrieken werkt. Het geeft de fabrieken de mogelijkheid om flexibel en goedkoop arbeiders in te zetten.

Door deze manier van werken is de vleesindustrie in Duitsland ontzettend winstgevend. De 1500 grote slachthuizen vormen een belangrijke sector in het land. Nergens in Europa wordt zo goedkoop vlees geproduceerd als in Duitsland en de fabrieken exporteren naar regio’s wereldwijd.

Wel of niet verzekerd

Maar de winst gaat ten koste van de arbeiders. Door de vage contractstructuren is het moeilijk om te controleren of arbeiders wel verzekerd zijn. Ook blijken arbeiders vaak lange dagen te maken. Volgens een rapport van het arbeidsministerie van de deelstaat Noordrijn-Westfalen werken sommige arbeiders tot wel zestien uur per dag, veel meer dan de limiet van tien uur. Ook zijn de woonomstandigheden van arbeiders vaak erbarmelijk en wonen meerdere mensen samen in kleine ruimtes.

Gemeentes sloten lang hun ogen voor de werkomstandigheden in de winstgevende vleesfabrieken. Maar de coronacrisis zette de schijnwerpers op de misstanden. Vier grote vleesfabrieken in Duitsland moesten sluiten nadat tientallen arbeiders besmet waren geraakt met het coronavirus.

De Duitse regering ziet de slechte werk- en woonomstandigheden van de arbeiders als oorzaak. Afstand houden lukt niet en controles worden gebrekkig uitgevoerd. Die situatie is tijdens de pandemie ‘een gevaarlijk gezondheidsrisico geworden’, zei arbeidsminister Hubertus Heil begin deze week. Volgens de minister ontwijkt de industrie al jaren pogingen om de situatie te verbeteren. Scherpere controles zouden niet voldoende zijn en daarom heeft Heil besloten zich te richten op de contractstructuren, die hij ‘de wortel van het kwaad’ noemt. “Door die structuren worden verantwoordelijkheden doorgeschoven, arbeidsrechten geschonden en lonen gekort.” 

Boete van 30.000 euro

Woensdag werd zijn voorstel aangenomen. Vanaf januari 2021 wordt het slachten en verwerken van vlees in de industriële sector alleen nog maar toegestaan voor werknemers van het bedrijf. Ook moeten werktijden beter in de gaten gehouden worden en worden overtredingen harder bestraft. Zo wordt de maximale boete voor het overschrijden van de maximale werktijd opgehoogd van 15.000 euro naar 30.000 euro.

De Duitse Vereniging voor de Vleesindustrie noemt het besluit ‘discriminatie’. De organisatie waarschuwt dat de vleesproductie deels naar het buitenland zal verhuizen, omdat de maatregelen de sector veel geld gaan kosten.

Ook de conservatievere delen van de regering van Merkel boden woensdag weerstand. De liberale partij FDP zegt dat de hele sector niet bestraft mag worden voor de fouten van enkele bedrijven. Maar de groene partij vindt het niet meer dan logisch dat de vleesindustrie moet investeren om arbeiders een vast contract te geven. “Dat moeten we ook eisen”, zegt partijvoorzitter Robert Habeck. Anderen vinden het schandalig dat deze maatregelen pas zo laat kwamen. Ralf ­Stegner, SPD-voorzitter in Sleeswijk Holstein: “Het is eigenlijk jammer dat de corona-infecties nodig waren om eindelijk iets te kunnen doen aan de uitbuiting, loonslavernij en huisvesting.”

Lees ook: 

Vleessector vindt kritiek op hygiëne in coronatijden niet terecht

In de Verenigde Staten en Duitsland sloten vleesfabrieken de deuren nadat medewerkers waren besmet met het coronavirus. Is de Nederlandse vleessector wel veilig?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden