Nieuws Woningbouw

Nieuwbouw stokt door stikstofuitspraak: ‘Als dit doorgaat, ligt Nederland straks plat’

Beeld TR beeld

De recente stikstofuitspraak raakt de woningbouw hard. Projecten liggen stil of zijn geschrapt.

Het ministerie van landbouw, natuur en voedselkwaliteit zet alle zeilen bij. Branchevereniging Bouwend Nederland merkt onder haar leden grote onrust. En Neprom, de vereniging voor projectontwikkelaars, pleit voor spoedwetgeving. De reden: de afschaffing van PAS, het Programma Aanpak Stikstof. Het gevolg daarvan: nieuwbouwprojecten die geschrapt worden of stilliggen.

PAS werd in 2015 in het leven geroepen om de stikstofuitstoot door economische activiteiten terug te schroeven. Wilde een boer zijn bedrijf uitbreiden, kwamen er op braakliggend terrein honderd nieuwe woningen of werd er ergens een weg verbreed in de buurt van een beschermd natuurgebied, dan moest er iets tegenover staan, schreef PAS voor. Het verhogen van het grondwaterpeil bijvoorbeeld. Het maaien of laten begrazen van stikstofrijk materiaal. Of het toepassen van andere stikstofreducerende technieken.

Dit antistikstofprogramma ging niet ver genoeg, oordeelde de Raad van State eind mei; schade wordt nu aangebracht, maar enkele herstelmaatregelen worden pas in de toekomst doorgevoerd. Dat is volgens de Europese regelgeving ongeoorloofd. 

Het kan zo misgaan

Die uitspraak, merkt Neprom-directeur Jan Fokkema, raakt projectontwikkelaars en dus ook de woningbouw hard. “Bij elk nieuwbouwproject van enige omvang nabij een natuurgebied kan het misgaan.”

Fokkema hoort van gemeenten die huiverig zijn om bouwvergunningen te verstrekken. Van vergunningaanvragen die na bezwaarschriften bij de rechter in de prullenbak belanden. En van projecten die nu al weken stilliggen. Hoeveel nieuwbouwprojecten worden getroffen, is onduidelijk. Fokkema hoort wel van grote bouwbedrijven dat ze zo een tiental projecten kunnen aanwijzen die in problemen komen.

Ook bij Bouwend Nederland is de exacte hoeveelheid onbekend; de branchevereniging brengt nu in kaart hoeveel projecten geraakt worden. De twee verenigingen pleiten voor kortetermijnoplossingen van politiek Den Haag. “Dit kan niet zo doorgaan. Anders komt Nederland plat te liggen”, aldus een woordvoerder van Bouwend Nederland. 

Ondertussen zien gedupeerde ontwikkelaars hun kosten oplopen. De grond is aangekocht, architecten en stedenbouwkundigen zijn in de arm genomen. Maar bouwen kan nog niet. Particulieren of verhuurders die net een koopcontract hebben ondertekend, kunnen die op termijn zomaar weer ontbinden. “In het koopcontract staat dat binnen een bepaalde termijn de bouwvergunning binnen moet zijn”, licht Fokkema toe. Is die termijn verstreken, dan mag de koper afzien van de koop. 

Geen huis voor jonge mensen

Ook bij gemeenten moest er een knop om na het verdwijnen van PAS. “Wat er nu te zien is?”, zegt wethouder Willemien Vreugdenhil van Ede wat gelaten aan de telefoon. “Tja, een verlaten voetbalveldje. Een leeg clubhuis. Meer niet.” Op dat inmiddels verwilderde voetbalveldje in het Gelderse dorpje Otterlo zouden 65 woningen en een dorpshuis komen. Maar de afschaffing van het PAS gooide roet in het eten.

De gevolgen zijn enorm, zegt Vreugdenhil. “Jonge mensen kunnen hierdoor nog altijd niet terecht in een nieuwe woning. De vergrijzing zet door. De dorpsschool moet misschien dicht. En als gemeente moeten wij afboeken. De verwachte opbrengsten van dit project komen er niet meer.”

Een jaar geleden waarschuwde Vreugdenhil voor het mogelijk afschaffen van PAS. “Wij hebben daar in onze besluiten rekening mee gehouden, waardoor twee projecten door konden gaan. Maar veel partijen hebben de gevolgen enorm onderschat.”

Toch klinkt Vreugdenhil alles behalve verbitterd of geïrriteerd. Zie het als een kans om samen te werken met de natuur, zegt ze. De gemeente Ede kan niet anders, met de Veluwe net naast de deur. Sinds enige tijd zitten er daarom ecologen in de ontwerpteams van bouwprojecten in de gemeente. “Blijf uit die dualiteit van natuur versus ontwikkelen, anders gaan mensen de loopgraven in.” Ze focust liever op ingenieuze technieken en andere slimmigheden om wat ze noemt ‘natuurinclusief te bouwen’.

Lees ook:

Drie grote projecten lamgelegd: het stikstofvonnis krijgt steeds meer gevolgen

Geen bredere A27, geen industrieterrein op vliegbasis Twente, geen windmolens in Delfzijl: het ‘stikstofvonnis’ van de Raad van State krijgt steeds meer gevolgen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden