Containers van Maersk op de Tweede Maasvlakte. De Nederlandse export steeg in het tweede kwartaal van 2019 met 3 procent.

Economie Groeicijfers

Nederlandse economie geeft geen krimp, export in tweede kwartaal verrassend gegroeid

Containers van Maersk op de Tweede Maasvlakte. De Nederlandse export steeg in het tweede kwartaal van 2019 met 3 procent. Beeld ANP

Met de internationale spanningen in het achterhoofd werd gevreesd voor het ergste. Maar de Nederlandse economie blijft groeien. “Binnenlandse factoren zijn gewoon veel belangrijker.”

Hoewel er van alles in de wereld aan de hand is, groeit de Nederlandse economie onverstoorbaar door. In het tweede kwartaal groeide de economie met een half procent ten opzichte van de afgelopen drie maanden, meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).

“Het is echt een prima kwartaal geweest, het gaat allemaal de goeie kant op”, zegt Marieke Blom, hoofdeconoom van ING Nederland. “Verrassend is vooral de sterke export, waar vooraf toch een beetje voor werd gevreesd.”

Die export steeg met 3 procent ten opzichte van een jaar eerder. Dat komt vooral doordat er meer diensten over de grens werden geleverd en er meer geïmporteerde producten werden uitgevoerd. Maar ook de andere cijfers die woensdag werden gepresenteerd tonen aan dat het groeitempo van de Nederlandse economie tamelijk onbekommerd aanhoudt. Zo steeg het bruto binnenlands product volgens het CBS even hard als in de voorgaande twee kwartalen, onder andere door toegenomen investeringen en uitgaven van consumenten, die iets meer uitgaven dan vorig jaar, met name aan kleding, elektronica en woondecoratie. Die consumenten staan, net als  de producenten, bovendien positiever tegenover de economie. Zowel het vertrouwen van producenten als het consumentenvertrouwen steeg in juli ten opzichte van juni en ligt boven het langjarige gemiddelde.

Ingrediënten voor malaise

En dat in een tijd die alle ingrediënten bevat voor  een economische malaise. Met de handelsoorlog tussen de VS en China, de naderende uittreding van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie, irritaties en provocaties tussen Iran enerzijds en de VS en het Verenigd Koninkrijk anderzijds, een kwakkelende Duitse en Britse economie en een zeer zorgelijke situatie in Argentinië, waar de lokale munt deze week een vrije val maakte. Of neem China,  de grootste automarkt ter wereld. Daar worden al voor de dertiende maand op rij minder auto’s verkocht. Vanuit alle hoeken geeft de wereld signalen af dat het uit is met de pret, dat er mindere tijden op komst zijn. In ieder geval is de gedachte gerechtvaardigd dat de effecten van de internationale economische malheur de Nederlandse economie toch moeten raken. Maar voorlopig niets van dat alles.

Op jaarbasis groeide de Nederlandse economie met 1,8 procent en de internationale handel droeg in tegenstelling tot het eerste kwartaal positief bij aan dat feestje. Blom: “Duitse en Britse consumenten waren al langer hersteld van de economische crisis dan de consumenten hier, in die zin zijn we nog bezig met een inhaalslag", zegt Blom. “Maar als je kijkt naar de ons omringende landen gaat Nederland echt voorop in het groeitempo.”

Beeld Sander Soewargana

Nuchterheid

Of dat komt door de bekende, vaak aan Nederlanders toegeschreven nuchterheid, die ons de schouders doet ophalen over internationale perikelen, waagt Blom te betwijfelen. Zij zoekt de verklaring voor de gestage ontwikkeling van de Nederlandse economie eerder in de situatie ter plekke. Nederland heeft een stabiel politiek klimaat, het is geen land waar al te gekke dingen gebeuren. “Binnenlandse factoren zijn gewoon veel belangrijker.” Ook de invloed van sentimenten op de economie, zoals het consumenten- en producentenvertrouwen, zijn volgens Blom niet per se beslissend: “De zogenaamde ‘zachte indicatoren’ spelen wel mee, maar die vertrouwenseffecten op de economie zijn ook weer niet zó sterk.”

Had het CBS dan helemaal geen slecht nieuws te melden? Jawel, er was milde treurnis. De gemiddelde dagproductie van de Nederlandse industrie was in juni bijvoorbeeld 2,2 procent lager dan in juni 2018. Het is daarmee de vierde achtereenvolgende maand waarin de productie krimpt. En hoewel de export in zijn geheel steeg, is de uitvoer van Nederlandse producten iets gekrompen.

Het is volgens de hoofdeconoom van ING dan ook niet zo dat de confetti eindeloos de lucht in kan worden gegooid. Blom: “Het groeitempo is wel iets minder sterk en het was misschien nóg wel beter gegaan als alle internationale onzekerheden en problemen er niet waren geweest. Je weet dus niet precies wat je hebt gemist.”

Vaste baan maakt comeback

Als het goed gaat met de economie gaat het meestal ook goed met de werkgelegenheid. Soms té goed, zoals nu. Het lukt bedrijven nauwelijks nog om geschikt personeel te vinden. “We moeten terug naar de jaren zestig of zeventig dat de arbeidsmarkt zo krap was”, aldus Peter Hein van Mulligen van het CBS woensdag bij de presentatie van de economische groeicijfers van het tweede kwartaal van dit jaar. 

Terwijl het aantal openstaande vacatures almaar oploopt, zijn er steeds minder mensen beschikbaar om die vacatures te vervullen. In de afgelopen maanden steeg het aantal openstaande vacatures met 6000 tot 284.000. Het aantal werklozen daalde tegelijkertijd juist met 11.000 naar 305.000. In die verhouding betekent dit dat bedrijven kunnen ‘kiezen’ uit honderd werklozen voor 93 vacatures. In het voorgaande kwartaal waren dat per honderd werklozen nog 88 vacatures. 

De werkloosheid over het tweede kwartaal komt uit op 3,3 procent. De banen liggen vooral in de handel, de zorg, de bouw, de horeca en de zakelijke dienstverlening in sommige gevallen voor het oprapen. In de financiële dienstverlening gingen juist banen verloren, aldus het CBS. Het aantal werkenden met een vast contract nam het afgelopen kwartaal toe. Op jaarbasis nam het aantal vaste werknemers met 193.000 toe tot 5,5 miljoen. Dat is nog wel minder dan in de jaren vóór de economische crisis, maar de trend van losse contracten lijkt een halt te zijn toegeroepen. 

Het aantal werknemers met een flexibele arbeidsrelatie, zoals zzp’ers en oproepkrachten, is in de eerste twee kwartalen gestagneerd. Vakbond CNV liet woensdag weten blij te zijn met die ontwikkeling: “De vaste baan maakt een comeback. Eindelijk een lichtpuntje in deze barre flextijden. We hopen dat deze trend zich verder doorzet en flexwerk over vijf jaar volledig passé en achterhaald is. Een tijdelijke, maatschappelijke bevlieging“, aldus CNV-voorzitter Arend van Wijngaarden.

Lees ook:

De economie in de eurolanden groeit dit jaar maar matig

Internationale handelsspanningen en politieke onzekerheid temperen de groei in de eurolanden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden